Zaterdag 04/07/2020

Onderwijs

Eindtermen steineronderwijs afgewezen: ‘Verrassende beslissing’, zegt KU Leuven-expert

Leerlingen aan het werk in een steinerschool in Lier. Beeld ID/ Frederik Beyens

Steinerscholen mogen hun eigen eindtermen voor de eerste graad van het secundair onderwijs niet gebruiken. Dat heeft de Vlaamse regering beslist. KU Leuven-expert Johan Lievens: ‘De overheid moedigt nu aan om minder braaf te zijn.’

1. Wat heeft de Vlaamse overheid beslist?

De Vlaamse overheid heeft dit schooljaar nieuwe eindtermen ingevoerd voor de eerste graad van het secundair onderwijs. Eindtermen zijn minimumdoelen waarvan de Vlaamse overheid vindt dat leerlingen ze moeten halen. Twee steinerscholen vroegen daar een uitzondering op en maakten hun eigen eindtermen. Dat heeft de Vlaamse regering afgekeurd. “Scholen zijn autonoom in de wijze waarop ze eindtermen bereiken”, zegt Michaël Devoldere, woordvoerder van onderwijsminister Ben Weyts (N-VA). “Maar als we meer kwaliteit in ons onderwijs willen, moeten ze die doelen wel halen.”

De Vlaamse regering heeft de beslissing genomen na advies van de onderwijsinspectie en een commissie van deskundigen. De steinerscholen wachten nog op de argumentatie van die beslissing en hopen dat die morgen (maandag, red.)  openbaar gemaakt wordt.

Weyts gaat aan tafel met Steinerscholen

Het kabinet van Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) heeft afgelopen weekend contact gehad met de twee Steinerscholen die van de Vlaamse regering hun eigen eindtermen niet mogen gebruiken. Na het kerstreces komt er een overleg om de discussie verder uit te klaren. “Wij staan open voor een gesprek over variaties op de eindtermen, maar elke variatie moet wel gelijke tred houden met het niveau van de eindtermen”, zegt Weyts.

Bij de woordvoerder van minister Weyts klinkt het maandag dat de onderwijsinspectie de vervangende eindtermen van de Steinerscholen onduidelijk geformuleerd vond, waardoor niet na te gaan is of de gestelde doelen wel gehaald worden na de eerste graad. Minister Weyts wil dat ook leerlingen van Steinerscholen op hun 14 jaar kunnen overstappen naar een andere school als ze dat willen. “Dat kan alleen als de lat voor leerlingen wel ongeveer gelijk ligt”, klinkt het op zijn kabinet. 

2. Waarom willen de steinerscholen van de eindtermen afwijken?

Volgens de steinerscholen laten de eindtermen veel te weinig ruimte om hun eigen pedagogisch project uit te werken. Als het bijvoorbeeld gaat over het vak geschiedenis, hebben zij een heel andere aanpak dan de manier waarop het vak doorgaans wordt gedoceerd. Voor de eerste graad bepaalt de Vlaamse overheid dat leerlingen de prehistorie, het oude nabije Oosten en de klassieke oudheid moeten bestuderen. Maar steinerscholen willen de geschiedenis anders benaderen.

“De steinerpedagogie heeft als kenmerk dat men er de leerstof wil gebruiken als ondersteuning bij de innerlijke ontwikkeling van de jongeren”, legde de Federatie van Steinerscholen het verschil uit toen ze afgelopen zomer de uitzondering aanvroeg. “Op basis daarvan kiezen wij ervoor om in de woelige jaren van de puberteit de woelige geschiedenis van de ontdekkingsreizen en de revoluties uit de Nieuwe Tijd te programmeren.”

3. Is het de eerste keer dat dit probleem opduikt?

Neen. Meer dan twintig jaar geleden trokken de steinerscholen naar het Arbitragehof (nu het Grondwettelijk Hof) om een afwijkingsmogelijkheid af te dwingen. Eind 1996 oordeelde het Hof dat de eindtermen van de Vlaamse overheid te gedetailleerd waren. Bijgevolg waren ze in strijd met de vrijheid van onderwijs, een basisprincipe dat in de grondwet is verankerd. Sindsdien vroeg en kreeg het steineronderwijs al twaalf keer een uitzondering.

Omdat het parlement vorig jaar nieuwe eindtermen goedkeurde, moest het steineronderwijs de goedkeuring opnieuw aanvragen. Aangezien die nieuwe minimumnorm per graad is opgesteld en het steineronderwijs niet per graad werkt, stond deze botsing volgens expert onderwijsrecht Johan Lievens (KU Leuven) in de sterren geschreven. “Enerzijds moeten minimumdoelen bestaan zodat diploma’s gelijkwaardig zijn”, zegt hij. “Maar de nieuwe eindtermen voor de eerste graad zijn vrij strikt. Het Grondwettelijk Hof heeft in de jaren 1990 bepaald dat de overheid niet alles mag dichttimmeren. Daardoor verrast deze beslissing mij wel.”

4. Wat nu?

In principe heeft het steineronderwijs twee mogelijkheden. Ofwel gooit het de handdoek in de ring en past het zich aan de overheidsnorm aan, ofwel trekt het naar de Raad van State om de beslissing aan te vechten. Momenteel beraadt het zich nog.

De eindtermen zijn een politiek gevoelig dossier en zorgen telkens weer voor een portie armworstelen tussen koepels en parlement. Momenteel werkt die laatste nog aan nieuwe eindtermen voor de tweede en derde graad. Dit njet op de uitzondering voor het steineronderwijs zet de zaken daarvoor meteen op scherp.

Volgens Lievens hebben de steinerscholen zich in het overleg over de eindtermen altijd constructief opgesteld. Nu lijken ze alsnog het deksel op de neus te krijgen. “De Vlaamse regering moedigt nu aan om minder braaf te zijn bij het opstellen van de eindtermen in de tweede en derde graad, bijvoorbeeld door de eindtermendecreten meteen aan te vechten bij het Grondwettelijk Hof”, zegt hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234