Zaterdag 15/08/2020

'Eindelijk'

Een soepeler omgang met het dragen van hoofddoeken op school voor leerlingen en leerkrachten. Alleen al dat engagement van het vrije onderwijs zou voor de eerste betrokkenen - jonge moslimvrouwen - een wereld van verschil maken. 'Een verbod drijft steeds meer meisjes naar thuisstudie, weg van school.'

"Dit had al veel vroeger gebeurd moeten zijn", verwoordt Hanaa Boubouh wat vele jonge moslimvrouwen denken over het voornemen van het katholieke onderwijsnet om moslims meer ruimte te geven om op school hun eigen geloof te belijden. Journaliste Boubouh draagt met overtuiging een hoofddoek, maar doorliep haar schoolcarrière op een 'witte' katholieke school zonder. "Ik heb pas later, op mijn 23ste, gekozen voor de hoofddoek."

Meteen ondervond ze dat die keuze een groot verschil uitmaakte. "In de lerarenopleiding kreeg ik meteen de diversiteitsconsulent over me heen, omdat ik mijn loopbaankansen fnuikte, zo oordeelde ze. Ze stelde me voor een stage in West-Vlaanderen te zoeken. Ver genoeg van huis, zodat ik gerust mijn hoofddoek kon afzetten. Het idee dat die hoofddoek voor mezelf waardevol was, kon er niet in."

Scholen waar ze al als islamleerkracht werkte, wilden haar ook voor andere vakken een stageplek geven, maar dat moest ze dan zelf maar regelen, vond de hogeschool. Uiteindelijk is Boubouh afgehaakt. "Ze duwen meisjes met een hoofddoek die lerares willen worden in de hoek van islamleerkracht. Ook als ze, zoals ik, dat eigenlijk helemaal niet willen. Zo gaat veel talent verloren."

Geblokkeerd

Die verspilling wordt een reëel probleem. Het aantal scholieren dat afhaakt op school en met thuisstudie de kans waagt voor de Examencommissie gaat in snel stijgende lijn: in 2013 werden zo 678 diploma's uitgereikt, een jaar later waren dat er al 938. De stijging wordt mede verklaard door de toestroom van moslimsmeisjes die zich op school geblokkeerd voelen door een hoofddoekenverbod.

"In mijn omgeving zie ik het steeds vaker", zegt Yasmien Naciri, studente in Antwerpen. Ook zij draagt een hoofddoek, en ook maar pas sinds ze in het hoger onderwijs kwam. "Jonge meisjes voelen zich omwille van hun hoofddoek uitgesloten. Op een school waar je niet welkom bent als jezelf kun je niet goed presteren, en dus trekken ze zich terug. Omdat de schooluitval zo groot is, zijn er zelfs verenigingen die met vrijwilligers die groep meisjes proberen bij te scholen."

Hanaa Boubouh heeft nog gewerkt als vrijwillige leerkracht voor zo'n vzw. "Op zich niet goed, natuurlijk. Een school is meer dan lessen leren, het is ook leren samenwerken en leven, in contact komen met nieuwe ervaringen. Dat valt allemaal weg als je thuis zit. Maar liever die meisjes wat helpen dan ze zonder diploma aan hun lot overlaten."

Hanan Challouki, medeoprichtster van het onlineplatform Mvslim, is een van de meisjes die de hoofddoek nog verplicht moesten afzetten binnen de schoolmuren. "Ik heb het altijd als een nederlaag ervaren. Ik heb zowel op een katholieke school als op een atheneum gezeten, en bij de katholieke school was er tenminste meer respect voor geloof. Ik ben erg blij dat ze nu deze stap zetten, zodat we tot integratie op gelijke voet kunnen komen."

Daar zijn we nog niet, beseft ze wel. "Het racisme zit overal. Ik ben geen klaagster, maar het is echt zo. Toen ik eens daags na het Offerfeest zat te lachen in de klas, snauwde de leraar me toe of ik nog niet genoeg gelachen had bij het kelen van schapen. En zo kan elk moslim- of migrantenkind tientallen anekdotes vertellen uit de schooltijd."

Ook Warda El-Kaddouri, doctoranda in de literatuurwetenschappen, kent die verhalen. Zelf droeg en draagt ze geen hoofddoek, maar uit de leraarskamer kent ze de vooroordelen. "Voor sommige van mijn ex-collega's was er een logisch verband tussen mindere prestaties en een hoofddoek. Ik heb er zelf nooit één gedragen, maar ik begrijp die fixatie op de hoofddoek niet."

"Integratie in Vlaanderen betekent dat alle tekenen die verwijzen naar de islam uit het openbare leven weggewist moeten worden. Blijkbaar kun je pas volwaardig burger zijn als je niet toont dat je moslim bent", meent Yasmien Naciri. "Je kunt moslims niet uitwissen, ook economisch niet."

Zelf is Naciri voorstander van open lessen levensbeschouwing naar het LEF-model van filosoof Patrick Loobuyck (UA). "Maar doe dan ook niet flauw over een lerares wiskunde met een hoofddoek of een leerling die wil bidden op school."

Zo ziet ook Warda El-Kaddouri het. "Het zou jammer zijn mochten alleen moslimkinderen de extra optie islam volgen. We moeten elkaars religie juist beter leren kennen. Ik heb op school het 'Onze Vader' geleerd en dat heeft me verrijkt."

Kerst en Pasen

Maar waarom is die hoofddoek nu zo belangrijk voor moslima's zelf? Het is een persoonlijke keuze, getuigt Hanaa Boubouh. "Het is een teken van dankbaarheid aan je geloof, dat je zelfvertrouwen en identiteit heeft geschonken. Soms is het niet leuk om hem te dragen, maar ik doe het toch, omdat je niet alleen op mooie dagen moslim kan willen zijn."

Ze zegt: "Het kwetst me dat zovele mensen denken dat je plots toetreedt tot een leger rabiate gelovigen. Ik ga naar paasbrunches met hoofddoek, ik vier kerstfeest met hoofddoek, ik vind het prima dat andere vrouwen andere keuzes maken. Ik ben niet blind voor de problemen die uit naam van mijn God worden veroorzaakt. Maak me niet de woordvoerder van een geloofsgemeenschap omdat ik een hoofddoek draag."

Het is juist omgekeerd, besluit Hanaa Boubouh. "Keer eens terug naar het hoofddoekenverbod bij de Antwerpse stadsdiensten. Wie is daar groot mee geworden? Sharia4Belgium. Kijk waar dat ons gebracht heeft."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234