Donderdag 20/02/2020

Eindelijk: Zimbabwe zónder Mugabe

Robert Mugabe heeft na 37 jaar presidentschap afstand gedaan van de macht. De hoogbejaarde president kondigde zijn aftreden aan per brief, die gisteren werd voorgelezen door de voorzitter van het Zimbabwaanse parlement.

In het parlement barstte gejuich los nadat Jacob Mudenda de verklaring had afgelegd. In de hoofdstad Harare gingen even later duizenden mensen dansend en zingend de straat op. Auto's reden claxonnerend rond en reden over posters met Mugabes beeltenis.

In zijn ontslagbrief zegt Mugabe - met 93 jaar het oudste staatshoofd ter wereld - vrijwillig en met onmiddellijke ingang af te treden om een 'soepele machtsovergang' mogelijk te maken.

Volgens regeringspartij ZANU-PF zal Emmerson Mnangagwa vandaag of morgen worden ingezworen als nieuwe president. Volgens de ene partijwoordvoerder blijft hij aan tot de verkiezingen van september volgend jaar, een ander had het over een periode van negentig dagen.

"Nooit meer mag het land in gijzeling worden genomen door één persoon, wiens wens het is in zijn functie te sterven, wat het de natie ook moge kosten", verklaarde Mnangagwa, jarenlang een naaste medewerker van de president.

Het ontslag van Mnangagwa als vicepresident was onlangs de directe aanleiding voor de politieke crisis die gisteren een climax beleefde. Kort voor de aankondiging van parlementsvoorzitter Mudenda was de volksvertegenwoordiging een afzettingsprocedure begonnen tegen het staatshoofd. De procedure, die binnen enkele dagen had moeten leiden tot een formele stemming, werd door Mudenda ogenblikkelijk stopgezet.

Het aftreden van Mugabe is eerder het gevolg van een coup dan van een volksopstand. Een combinatie van druk door het leger, rebellie in de ZANU-PF en een onverwacht massale uiting van onvrede onder het volk heeft Mugabe richting uitgang geduwd. Koppig tegenstribbelend gaf hij zichzelf uiteindelijk het finale zetje.

Mugabe was steeds meer geïsoleerd geraakt sinds de legerleiding hem vorige week onder huisarrest had geplaatst om te voorkomen dat hij zijn vrouw Grace (52) tot vicepresident zou benoemen. Afgelopen weekend kwam in Harare veel volk de straat op om Mugabes vertrek te vieren.

Dat leek enigszins voorbarig te zijn, want de 'sluwe oude vos' van de Afrikaanse politiek hield tegen alle weerstand in koppig vast aan zijn functie. Zondag besloot het centraal comité van zijn partij ZANU-PF hem af te zetten als partijleider. Hij kreeg tot maandag de tijd om vrijwillig op te stappen als president.

Dat leek Mugabe's politieke einde te bezegelen, maar 's avonds repte hij tot verbijstering van eenieder in een op televisie voorgelezen verklaring met geen woord over aftreden, en kondigde hij zelfs aan het congres van ZANU-PF over de politieke crisis te zullen voorzitten.

Cultuur van straffeloosheid

Met het verdwijnen van Mugabe als president van Zimbabwe komt een eind aan een regeerperiode van 37 jaar. De voormalige guerrillaleider voerde het verzet aan tegen het blanke minderheidsbewind van Ian Smith en bezegelde in 1980 na onderhandelingen met de Britse regering de onafhankelijkheid van zijn land, dat tot dan Rhodesië werd genoemd.

Amnesty International herinnerde gisteren in een verklaring aan de tienduizenden die onder Mugabe werden gemarteld of vermoord, of zijn verdwenen. Zimbabwe zuchtte onder een "cultuur van straffeloosheid" waarin "groteske misdrijven welig konden tieren".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234