Zondag 25/10/2020

'Eindelijk wordt het 'cordon littéraire' doorbroken'

Hoe zou een door extreem rechts gepatroneerde avond eruitzien? Het was een denkoefening die Behoud de Begeerte dinsdagavond deed in de Antwerpse Bourlaschouwburg. Vier auteurs schreven toespraken, evenveel acteurs brachten ze, afgewisseld met fragmenten uit de Vlaamse literatuur.

door Sofie Vanden Bossche

ANTWERPEN l Het publiek wordt verwelkomd met muziek van Salim Seghers. Qua goed-foutgehalte kan dat tellen, al is het wel van een andere orde dan wat volgt.

Erwin Mortier zet de toon met 'Daar is maar één Vlaanderen' van René De Clercq ("Daar is maar één Vlaanderen en 't is Diets!"), dan gaat het doek op. Een kanjer van een Vlaamse leeuw prijkt op de achterwand van het podium van de Bourla. De presentatrice van de avond (gespeeld door Abke Haring) kondigt het eerste literaire congres van de partij aan, over échte kunst, over Vlaamse letteren en niet over Vlaamse "etteren". "Kunst kan nooit vrijblijvend zijn. Kunst en politiek zijn één", zegt ze. Zegt de presentatrice of zegt Abke Haring? Ze kondigt de eerste spreker aan: de voorzitter uit Brugge.

Wie kwam om extreem rechts in zijn hemd gezet te zien, kon een eerste keer lachen. In het koude witte licht boven het spreekgestoelte treedt 'de voorzitter' aan. Acteur Peter Seynaeve, die een tekst van Erwin Mortier brengt, is redelijk geslaagd in zijn gedaanteverwisseling, compleet met keurig gekapt haar. "Beste vrienden, eindelijk wordt het cordon littéraire doorbroken!", spreekt hij triomfantelijk. Na hem mogen drie 'verkozenen' het opnemen voor de verschoppelingen van de Vlaamse literatuurgeschiedenis.

Jeroen Olyslaegers geeft wat extreem rechtse retoriek ten beste - "goede vrienden, we hebben gewonnen" - voor hij Cyriel Verschaeve bewierookt. "Misleid? Ja, misschien. Als overtuigde democraten moeten we deze feiten onder ogen kunnen zien. Maar wij weigeren deze man naar de slachtbank van de literaire vergetelheid te leiden." Waarop Tom Lanoye het podium op komt in lange zwarte kledij die herinnert aan de soutane van de Alveringemse priester-schrijver Cyriel Verschaeve, en hem op een doorleefde manier evoceert.

In de toespraak geschreven door Christophe Vekeman en gebracht door Stefan Perceval wordt gedweept met het enige controversiële gedicht van Willem Elsschot, 'Borms'. "De literaire, linkse wereld had zichzelf gekannibaliseerd..." Vekeman, onder gloeiend rode spots, brengt gedichten van Ferdinand Vercnocke, Bert Peleman, Wies Moens en Ward Hermans. En 'Borms' van Willem Elsschot. Kristien Hemmerechts schreef een speech à la Alexandra Colen, aan wie vanavond gestalte gegeven wordt door Gilda De Bal. Daarna leest ze voor uit werk van Blanka Gyselen en Ward Hermans, en kan hier en daar nog een lach ontlokken aan de zaal.

In één opzicht zijn de organisatoren alvast geslaagd in hun bedoelingen: ze zaaiden verwarring. Wie kwam om te lachen met extreem rechts was eraan voor de moeite. Er viel niet veel te lachen, en dat was ook de opzet van de avond. Ze konden het niet iedereen even duidelijk maken, maar Behoud de Begeerte wilde niet de al te makkelijke weg van de parodie opgaan, maar de retoriek van extreem rechts ernstig nemen. Een onderhoudende avond moest het wel worden, maar misschien kreeg Behoud de Begeerte het niet over zijn hart om van een zogezegd door extreem rechts gepatroneerde avond een aangename ervaring te maken.

Waarom klinkt er ironie door in de stem van Kristien Hemmerechts als ze Blanka Gyselen leest, maar zet Tom Lanoye geloofwaardig Cyriel Verschaeve neer? Zeggen ze: kijk, dit zijn extreem rechtse of Vlaams-nationalistische auteurs, of zeggen ze: deze auteurs werden gerecupereerd door extreem rechts of het Vlaams nationalisme? Of nog iets anders?

Verwarring. Of, zoals Jeroen Olyslaegers het voor de voorstelling zei: "Liever dan ze te beantwoorden, werpt een schrijver vragen op."

Zie ook De Gedachte, pagina 15

Wie kwam om te lachen met extreem rechts was eraan voor de moeite. Behoud de Begeerte wilde geen gemakkelijke parodie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234