Zondag 09/08/2020

Eindelijk verkrijgbaar: Soundtrack van een generatie

Hij werkte voor Ennio Morricone en George Lucas, won een Gouden Palm. Toch kent niemand Alain Pierre. Dankzij de vinylrelease van de soundtrack die hij begin jaren 80 voor de tekenfilm Jan zonder Vrees maakte, krijgt de Brusselaar hopelijk eerherstel. Initiatiefnemer Ziggy Devriendt. 'Alain is Belgisch erfgoed, laten we er zorg voor dragen.'

Serge (38): "Op de speelplaats was Jan zonder Vrees dé film die je gezien moest hebben. Anders kon je niet meepraten."

Jan (39): "Als kind was ik er gek op. En dan heette het hoofdpersonage nog eens Jan. Tja, daardoor sloeg mijn verbeelding natuurlijk helemaal op hol."

Ward (37): "Daar heb ik ook eens een spreekbeurt over gegeven. Bij meester Dumortier zaliger. 9 op 10, denk ik."

Jan zonder Vrees behoort tot het collectieve geheugen van de late dertigers, de tekenfilm is het beeldtapijt bij hun jeugdherinneringen. Hij verscheen in 1984 op vraag van de toenmalige BRT en in een regie van Jef 'Het manneke' Cassiers. De stemmen werden door grote namen ingesproken: Jan Decleir, Jef Burm, Ann Petersen, Dora van der Groen, Carry Goossens en Nolle Versyp. Ook Nicole Van Goethem, die later met Een Griekse tragedie een Oscar zou winnen, werkte mee aan deze allereerste Belgische langspeeltekenfilm, over de sterke boerenjongen Jan, van niemand bang, lijfeigene Dokus en waterduivel Kludde.

Alain Pierre (68) maakte de soundtrack.

"In twee weken stond het erop", zegt hij. "Met dank aan mijn E-mu Emax, een van de allereerste samplemachines, goed voor 8 bits. Steel guitar, getrommel op koekendozen, gillende kinderen: het zit er allemaal in. 'Donkerder', zei Jef de hele tijd. 'Dreigender.' In de mixage is de muziek een beetje naar achteren geduwd, dat heb ik altijd spijtig gevonden. Maar ik was intussen met een tv-film van Fassbinder bezig. Ik had geen tijd om me er zelf mee te bemoeien."

U schreef de soundtrack bij de jeugd van een hele generatie.

Alain Pierre: "Op het moment zelf besef je dat niet. Je bent bezig, je sukkelt van de ene opdracht in de andere. Maar nadien ben ik wel gaan inzien dat de film bij veel mensen diepe emoties losmaakt. En mijn muziek blijkbaar ook. De voorbije dertig jaar kreeg ik ontelbare brieven en mails van fans die vroegen waar ze de soundtrack konden krijgen."

En?

"Nergens, hij is nooit uitgebracht. Tot woede van sommigen. 'Hoe moeilijk kan het zijn?' schreef iemand. 'Het is toch maar gewoon een bobijn overzetten?'"

In welke landen is 'Jan Zonder Vrees' nog uitgebracht?

"Canada. Australië. Zuid-Afrika. Japan. Fiji. Ik moest lachten toen ik dat hoorde. Fiji?"

Begin dit jaar gaat bij Alain Pierre de telefoon.

"Est-ce que je parle avec monsieur Pierre?" klinkt het aan de andere kant.

"Ja", antwoordt Pierre. "Praat maar Nederlands, hoor. Ik ben tweetalig."

"Ik ben een dj en ik zou de soundtrack van Jan zonder Vrees op vinyl willen uitbrengen."

"Kom maar af."

De dj is Ziggy Devriendt (28), kind van de jaren 80 en opgegroeid met Jan zonder Vrees. "Ik werd er in mijn jeugd bijna mee doodgeslagen", zegt hij. "De BRT herhaalde de film bijna elke zondagnamiddag en ik keek elke keer. Ik moet Jan zonder Vrees zeker dertig keer gezien hebben."

Pas twee jaar geleden begon Devriendt, in nachtelijke middens beter bekend onder zijn dj-naam Nosedrip, op de muziek bij de film te letten.

"Ik kwam thuis na een nachtje stappen", zegt hij. "Mijn vader werkt in de kringloopwinkel van Oostende en had de film daar net gevonden, op een VHS-cassette. In de veranda van mijn ouders keek ik met mijn vriendin naar Jan zonder Vrees. Van bij de eerste seconden dacht ik: 'Fuck, die muziek. Waarom is die me nog niet eerder opgevallen? Zo goed. En waarom is die nergens te koop?'"

Devriendt spreekt Karel Van Audenaerde aan, zijn baas bij de Gentse muziekzaak Music Mania, en krijgt groen licht. Hij richt een nieuw sublabel op (zie kader).

Hoe kwam u vervolgens bij Alain Pierre terecht?

Ziggy Devriendt: "De VRT kon me niet verder helpen. Vier krantenartikels hebben ze me opgestuurd, dat was alles. Na wat zoekwerk vond ik op internet zijn telefoonnummer. Bleek hij pal naast de VRT te wonen."

Alain, wat dacht u toen Ziggy belde?

Pierre: "Daar heb je weer zo'n fan. Maar van zodra Ziggy uitlegde wat hij van plan was, had ik er meteen zin in."

Hoe zijn jullie te werk gegaan?

Devriendt: "Alain had alle originele spoelen nog liggen, in chronologische volgorde opgenomen. Dat maakte het gemakkelijk. Eén spoel was na al die jaren wel een spaghetti geworden."

Pierre: "Dan nog juist die met het hoofdthema. Ik heb ze handmatig weer opgedraaid. Twee dagen ben ik daarmee bezig geweest: zo'n spoel is 736 meter lang."

Devriendt: "Op de plaat hoor je er niets van."

En ondertussen kreeg u de allerbeste masterclass.

Devriendt: "Inderdaad, ik zag de meester aan het werk. Tijdens het editen bleef Alain maar praten, terwijl ik me volop moest concentreren om geen fouten te maken. 'Zou dat nu door zijn leeftijd komen?' begon ik op den duur te denken. Maar nee hoor, zijn werk was vlekkeloos."

Pierre: "Ik doe dit al bijna vijftig jaar. Dan zit het stilaan in je vingers."

De titels zijn naar scènes genoemd. 'De overval op Jan', 'Afscheid van moeder Neeltje', 'Feest op de markt'. Eén nummer heet 'Zonder titel'.

Devriendt: "We hebben de hele soundtrack minutieus geknipt en geplakt tot het losstaande nummers waren. Als titel hebben we telkens de scène beschreven waar de muziek onder zat. Maar van één fragment vonden we niet terug waar in de film het precies voorkomt. Vandaar."

Wat hoopt u met deze vinylrelease te bereiken?

Devriendt: "Een rehabilitatie voor Alain. Ik vind het onvoorstelbaar dat niemand hem kent, zeker niet in België. We zijn erg goed in het bewaren van erfgoed als het gaat om kerken en monumenten van eeuwen geleden. Maar de belangrijke figuren van de voorbije vijftig jaar laten we in de kou staan. Tot ze doodgaan."

Als Alain Pierre anekdotes over vroeger bovenhaalt, vliegen de grote namen je om de oren. Hij speelde samen met Laurie Anderson, weduwe van Lou Reed. Maakte theater met Hugo Claus. Ballet met Maurice Béjart. Films met Guido Henderickx('Lonely without You', dat Pierre voor diens Verbrande brug componeerde, is nog altijd een van de lucratiefste Belgische platen ooit), Werner Fassbinder, Richard Attenborough en George Lucas.

Hij werkte aan meer dan 500 films mee. In 1985 won hij een Gouden Palm voor zijn muziek bij de animatiefilm Le Cheval de fer. Ennio Morricone zat in de jury. Het was het begin van een mooie vriendschap.

"Ik ben in zijn studio in Italië geweest", zegt Pierre. "En hij bezorgde me af en toe werk. Als hij zelf niet kon, stuurde hij de klanten naar mij door. Via Morricone ben ik ook bij George Lucas terechtgekomen. Hij was gek van mijn muziek en liet me naar zijn enorme Skywalker Ranch in Californië overvliegen. Weken aan een stuk heb ik daar aan de soundtrack van een tv-serie gewerkt, een soort spin-off van Star Wars met echte beelden van ufo's. Er zijn twee afleveringen gemaakt, maar de reeks is er helaas nooit gekomen.

"Toen Morricone onlangs in Gent speelde, heb ik hem nog eens goeiedag gezegd. 'Het grote verschil tussen jou en mij', zei hij, 'is dat ik iemand naast me had die mijn pr kon verzorgen. En jij niet. Jij hebt alles altijd zelf gedaan.' Hij heeft gelijk."

"Twee jaar geleden heb ik de muziek gemaakt bij One Candle, Two Candles: een Koerdische Hollywood-film, genomineerd voor de Golden Globes. Niemand in België die het weet."

"Composities, arrangementen, productie, spel, opname, mixing & mastering door Alain Pierre" staat er op de achterkant van de nieuwe Jan zonder Vrees-vinyl. Net als deze lovende woorden van regisseur Jef Cassiers: "Hij heeft heel alleen de muziek voor de film gecomponeerd, gearrangeerd, gespeeld en opgenomen. Chapeau!"

Devriendt: "Alain is Belgisch erfgoed, laten we er zorg voor dragen."

De Jan zonder Vrees-soundtrack komt deze week uit bij Music Mania. Op zondag 16/10 wordt de film in de Vooruit vertoond, in het kader van het FilmFest. Alain Pierre geeft die dag voor het eerst in 16 jaar een concert.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234