Zaterdag 10/12/2022

Eindelijk leven in de brouwerij

De gemeente Vorst is bekend om haar concertzaal en om haar Volkswagenfabriek. Vanaf dit weekend komt daar Wiels bij, het in de hoofdstad langverwachte centrum voor hedendaagse kunst. Al is de restauratie van de machtige Wielemanstoren niet voltooid, vanaf vrijdag is het feest. Met beeldende kunst, performance, dj's én - vanwege geen Wiel's-pils meer - Duvel.

Door Ward Daenen

Na tweeënhalf jaar werken zijn de brouwzaal en twee bovenverdiepingen klaar. De imposante buitengevel is uit de steigers. Bovenin de grijs gecementeerde toren blinken de 'Wielemans Forst'-tegels als vanouds. Vanouds, dat is 1930, toen de familie Wielemans besliste te investeren in een nieuwe brouwzaal, ontworpen door architect Adrien Blomme.

De Wielemanstoren kreeg een leven als uithangbord van de brouwerij en oriëntatiepunt in de stad. Eind jaren tachtig kwam hij leeg te staan, na het faillissement van de brouwerij. Een rits overnames, renovatieplannen en een onteigeningsprocedure later wordt Wiels een kunstcentrum in Brussel, waar wijlen Marcel Broodthaers veertig jaar geleden al van droomde.

Dirk Snauwaert, die samen met Anne Pontégnie de leiding heeft over het tweetalige Wiels, is trots. "Drie jaar geleden zag ik een akelige ruïne met bergen duivenstront. Vandaag kan ik alleen maar 'wauw' zeggen, zelfs al is er nog veel werk."

Na een paar kleine expo's in de voorbije maanden is het dit weekend voor echt. Van zaterdag tot en met maandag is Wiels gratis toegankelijk voor het publiek. Op de kelderverdieping gaan kortfilms in première, onder meer van de Brusselse kunstenares Ann Veronica Janssens en de Japanner Hiraki Sawa. Studenten van het naburige P.A.R.T.S. doen performances in de brouwzaal en de Antwerpse kunstenaar Nico Dockx gaat twee koperen brouwkuipen laten zingen.

Daarnaast is er Expats & Clandestines, een tentoonstelling met werk van zeven kunstenaars, onder wie Francis Alÿs, Andre Cadere en Chen Zhen. Met het bijtend actuele thema van migratie wil Wiels zijn plaats opeisen in de buurt, in Brussel en in de wereld. "Wiels ligt langs een kruispunt, waar een stuk of vier tram- en buslijnen passeren", zegt Snauwaert. "De helft van de planeet komt hier voorbij. Maar deze buurt is gesegmenteerd. De Brazilianen, Portugezen, Maghrebijnen: allemaal hebben ze hun eigen café en bistro. Wiels wil een ruimte voor kruisbestuiving zijn en ook mensen aanspreken die misschien nog niet weten dat ze geïnteresseerd zijn in hedendaagse kunst."

Kunst van Francis Alÿs bijvoorbeeld, een kunstenaar die in Antwerpen werd geboren en twintig jaar geleden naar Mexico emigreerde. In een performance uit 1997, Paradox of Praxis, loopt hij door Mexico-stad, met een ijsblok in zijn zog. Alÿs wandelt tot het ijs een plas is geworden. Die droogt uiteindelijk ook op. Iedereen trekt sporen die worden uitgewist, maar als migrant ben je je er heviger van bewust.

Vanaf dinsdag 29 blijft Wiels open, maar worden ook de renovatiewerken hervat. Het geklop en geboor zullen we er nog een jaar moeten bij nemen. In september opent er een café-restaurant in de brouwzaal. Vanaf december wordt ook de derde verdieping als tentoonstellingsruimte in gebruik genomen en in mei 2008 ook de kunstenaarsateliers en het dakterras. Dan zal het gebouw compleet gerenoveerd zijn.

Nog hopen werk dus in Wiels en het zal nog spannend blijven om de nodige fondsen te vinden om het kunstcentrum op het beoogde internationale niveau te tillen. Het gebouw lijkt daarbij een pluspunt, ook al is het een beschermd monument dat, behoudens de toevoeging van een liftkoker en een brandtrap, compleet à l'ancien is gerestaureerd, enkel, gehamerd glas incluis.

Snauwaert ziet geen keurslijf maar "een uitdaging". De exporuimtes ogen ruw, maar de meeste hedendaagse kunst past bij zo'n context. Licht stroomt overvloedig naar binnen via de ramen aan weerszijden van de zalen. Dat betekent dat er altijd muren en kamers gebouwd zullen moeten worden, om de kunstwerken te kunnen installeren. "De meeste musea hebben daklicht", knikt Snauwaert. "Maar de schilders van de Hollandse gouden eeuw wilden zijdelings licht om tentoon te stellen." Op zoek naar hedendaagse Rembrandts dan maar? Snauwaert pareert: "Het Blommegebouw is bizar. Niks klopt en toch is het indrukwekkend. Elke kunstenaar die hier is geweest, is het daarmee eens."

Het Blommegebouw heeft ruimtes die je wellicht in geen enkel ander museum voor hedendaagse kunst vindt. Een siloschacht van 30 meter hoog bijvoorbeeld, die van Monumenten en Landschappen onaangeroerd moest blijven. "De kunstenaars staan te trappelen om daar iets mee te doen."

Wiels Open, van 26 tot 28 mei, Van Volxemlaan 354, 1190 Brussel, www.wiels.org.

Directeur Dirk Snauwaert: 'Het gebouw is bizar. Niks klopt en toch is het indrukwekkend'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234