Maandag 20/01/2020

Cuba

Eindelijk koesteren de VS niet langer wrok

Voor- en tegenstanders van de Amerikaanse ommezwaai bekvechten voor het Cubaanse restaurant Versailles in Miami. Beeld AFP

Cuba is geen democratie, maar daarmee is het nog geen schurkenstaat van het meest abjecte soort. Behalve Israël steunde geen land het Amerikaanse embargo. Wat was er eigenlijk mis met Cuba?

Het is een vast ritueel, elk jaar rond het eind van de maand oktober. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, bijeen in New York, bespreekt een resolutie waarin de Verenigde Staten worden opgeroepen hun embargo tegen Cuba te beëindigen.

'De' resolutie, is het eigenlijk. Al sinds 1992, toen ze voor het eerst werd ingediend en aangenomen, gaat het min of meer om dezelfde tekst. Resolutie A/RES/69/5 van dit jaar verschilt geen letter van de Cuba-resolutie van vorig jaar, A/RES/68/8.

Afgevaardigde na afgevaardigde beklimt elk jaar weer het spreekgestoelte om te betogen dat het embargo onwettig is en geen enkel doel dient. "Het is een flagrante schending van het recht van het Cubaanse volk op ontwikkeling, vrede en veiligheid", zei Magen Govender namens Zuid-Afrika in 2013. "Er is geen legitieme of morele reden het embargo voort te zetten."

Er is nog een onveranderlijke factor: de uitslag van de stemming. Toen de resolutie op dinsdag 28 oktober dit jaar werd aangenomen, gebeurde dat met de stemmen van 188 VN-lidstaten vóór. Twee landen stemden tegen: de VS en Israël. Ook het jaar ervoor was dat zo, en daarvoor, en dáárvoor, terug tot aan 1992. Soms voegde Palau zich bij de tegenstemmers, of Micronesië, als om de eenzaamheid van het tweetal te benadrukken.

Je kunt ook zeggen: het bevestigt de superieure positie van de Amerikanen. De VS zijn het machtigste land op aarde en kunnen het zich meer dan andere veroorloven hun eigen plan te trekken. Daarom blijven ze hun bondgenoot Israël (daar heb je het eenzame tweetal weer!) de hand boven het hoofd houden, terwijl de rest van de wereld het wel gehad heeft met de onbuigzame premier Netanyahu.

Zielig

Maar in het geval van Cuba is de uitzonderingspositie van de VS vooral een beetje zielig geworden. In plaats van Cuba te isoleren, zet het embargo het isolement van de VS zelf in de schijnwerpers.

President Barack Obama gaf dat maandag min of meer toe, toen hij zijn historische ommezwaai bekendmaakte. "Hoewel het beleid voortkwam uit de beste bedoelingen", zei hij, "heeft geen enkel land zich bij ons aangesloten. De sancties hadden weinig effect, behalve dat ze de Cubaanse regering een voorwendsel gaven de bevolking beperkingen op te leggen."

Het heeft wel héél lang geduurd voordat deze simpele waarheid - voorwaar geen proeve van hogere wiskunde - ook in Washington kon worden uitgesproken. Tot andere hoofdsteden was al veel eerder doorgedrongen dat het zin noch noodzaak heeft het communistische Cuba te behandelen als een schurkenstaat van het meest abjecte soort.

Want wat is er eigenlijk mis met Cuba? Het heeft geen massavernietigingswapens. Het steunt geen terroristen. Het heeft niet andermans grondgebied bezet, noch vormt het een bedreiging voor buurlanden. Aan de drugshandel in Midden-Amerika heeft het land part noch deel. Christenen noch joden worden er vervolgd, laat staan vermoord. Met de homorechten gaat het steeds beter. De doodstraf is al meer dan tien jaar niet uitgevoerd.

"Er bestaat voor de VS echt geen buitenlands-politieke reden om geen normale diplomatieke en economische relatie met Cuba te hebben", aldus Julia Sweig, Cuba-expert van de Amerikaanse Council on Foreign Relations. Twee weken geleden vroeg ze zich af waarom Obama en John Kerry zo koppig zijn het "laaghangend fruit" van toenadering tot Cuba niet te plukken. Niet vaak wordt een column zo snel gehonoreerd.

Jazeker, Cuba is een eenpartijstaat, geen democratie. De burgerrechten van dissidenten worden er geschonden. Ernstig genoeg. Maar democratie, schrijft Sweig, "is niet iets dat met sancties kan worden afgedwongen".

Cubaanse Amerikaan Osvaldo Hernandez met een foto van Obama, gisteren tijdens een betoging in Miami. Beeld REUTERS

De Muur

Zo denken ook de Europese landen erover. Sinds 1996 bestaat het 'Gemeenschappelijk Standpunt' van de EU over Cuba. Dat bevat krachtige taal over democratie en mensenrechten, maar dwangmaatregelen horen er niet bij.

Hooguit een speldenprik, zo nu en dan. In 2003 besloot Brussel niet langer hoge diplomatieke delegaties naar Cuba te sturen, nadat 75 dissidenten gevangen waren gezet. Cuba reageerde met het stopzetten van alle Europese ontwikkelingshulp - een soort omgekeerd embargo. Twee jaar later werd de EU-sanctie alweer geschrapt en sinds 2008 streeft Europa naar een politieke dialoog met Havana en economische samenwerking.

In het kader daarvan bracht Frans Timmermans, toen Nederlands minister van Buitenlandse Zaken, begin dit jaar een bezoek aan Cuba. In zijn kielzog bevond zich een delegatie van het Nederlands Centrum voor Handelsbevordering. Cuba is een belangrijk importeur van Nederlandse pootaardappelen.

In Europa werd maandag enthousiast gereageerd op de historische stap van Obama. "Vandaag begint opnieuw een Muur te vallen", zei Federica Mogherini, EU-buitenlandchef. "Dit is een overwinning van dialoog op confrontatie."

Nog juichender waren de geluiden in Latijns-Amerika. De tijd dat het Castro-bewind in het continent als een marxistische stokebrand werd gezien, is lang voorbij. Rechtse junta's bestaan er niet meer; wel progressieve of zelfs uitgesproken linkse regeringen, die op goede voet staan met het Castro-bewind. Landen als Brazilië doen volop zaken met Cuba, dat in 2009 na 47 jaar weer werd toegelaten tot de Organisatie van Amerikaanse Staten.

Ook in eigen land heeft Obama steeds minder reden aan het oude Cubabeleid vast te houden. Waar de pro-Israëlische lobby onverkort vigilant blijft, brokkelt de Cubaanse lobby af. Jonge Cubanen in Florida en elders in de VS zijn niet blijven hangen in wrok. Ook zij kijken ernaar uit het Cubaanse fruit te plukken. Rob Vreeken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234