Woensdag 21/04/2021

AchtergrondPolitiek

Eindelijk eensgezindheid op Britse eilanden

Brits premier Boris Johnson waarschuwde dat exportbeperkingen zouden hebben geleid tot grotere sterfte onder Britse bejaarden. Beeld AFP
Brits premier Boris Johnson waarschuwde dat exportbeperkingen zouden hebben geleid tot grotere sterfte onder Britse bejaarden.Beeld AFP

Remainers en brexiteers, Ieren en Engelsen, Noord-Ierse republikeinen en Noord-Ierse unionisten. Vijf jaar lang hebben ze met elkaar overhoop gelegen over de brexit, maar na het Europese optreden afgelopen vrijdag is er een merkwaardig soort eenheid op de Britse eilanden ontstaan.

“Uiterst ongelukkig”, een eufemisme voor woedend, was de Ierse premier Micheal Martin toen hij vrijdagavond via sociale media vernam dat de EU grenscontroles tussen Ierland en Noord-Ierland wilde instellen. Het activeren van artikel 16 was volgens de Europese Commissie nodig om te voorkomen dat vaccins via een achterdeur, oftewel Noord-Ierland, hun weg zouden vinden naar de rest van het Verenigd Koninkrijk.

In de praktijk betekende dat het instellen van een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland, de grens waarover bij de brexitonderhandelingen vijf jaar lang is gesproken, de politiek beladen grens die er volgens de EU, en Londen, nooit ofte nimmer mocht komen. En opeens dreigde deze ‘nucleaire optie’ in werking te worden gesteld, een inbreuk op het Goede Vrijdag-akkoord waarover de Britse noch de Ierse regering op de hoogte was gesteld.

Tijdens telefoongesprekken met Ursula von der Leyen zou Martin zelfs hebben gedreigd om de Amerikaanse president Joe Biden in te schakelen. Europa krabbelde snel terug, sprak van een fout en een blunder, maar de Ieren zullen deze episode niet snel vergeten. Jarenlang heeft Dublin nauw met de EU samengewerkt om vervolgens, zoals het in de Engelse taal heet, onder de bus te worden gegooid.

In Noord-Ierland zorgde het Europese voornemen voor een zeldzame consensus. De eerste minister, Arlene Foster, leider van de pro-Britse DUP, noemde het “een ongelooflijk vijandige daad”, iets waar het pro-Ierse Sinn Féin het min of meer mee eens was. “Dit had nooit gemogen, het was een fundamentele fout van EU-zijde”, zei Michelle O’Neill, eraan toevoegend dat artikel 16 een recept is voor een Verenigd Ierland.

Von der Leyen voerde ook twee telefoongesprekken met de Britse premier Johnson, die eveneens verzocht de noodmaatregel in te trekken. Hij zorgde er ook voor dat de 3,5 miljoen doses van het Pfizer-vaccin, lang geleden door Londen besteld, ongehinderd van België naar Groot-Brittannië worden verscheept. Johnson waarschuwde dat exportbeperkingen zouden hebben geleid tot grotere sterfte onder Britse bejaarden.

De exportbeperkingen zijn in het Verenigd Koninkrijk ervaren als een anti-Britse maatregel. Immers – anders dan de Noord-Afrikaanse landen, Wit-Rusland, de Balkanstaten, Oekraïne, het Nabije Oosten, Zwitserland, IJsland en Noorwegen – stonden de Britten niet op de lijst van landen die uitgezonderd waren van de beperkingen. De aartsbisschop van Canterbury Justin Welby, doorgaans uiterst EU-gezind, noemde het besluit onethisch.

Hij was niet de enige remainer die kritiek leverde op de EU. Terwijl de brexiteers het vaccinatiebeleid jubelend omschreven als het eerste grote brexitsucces, ergerden remainers zich aan de acties van Brussel. En van Parijs, waar Emmanuel Macron had gesuggereerd dat het Oxfordse AstraZeneca-vaccin niet werkt bij 65-plussers en beweerde dat de vaccinatierace helemaal geen ‘reclame voor de brexit’ is.

“Macron onwaardig, Von der Leyen onhandig, Brussel een koeionerende en trage pestkop”, tweette oud-hoofdredacteur Lionel Barber van de EU-gezinde Financial Times. “Wat is er niet prettig aan de brexit? Genoeg, is het antwoord, maar het vaccinatieverhaal heeft aangetoond waar een ondernemende, onafhankelijke natie met een sterke wetenschappelijke fundering zoal toe in staat is. PS: Ik glunder niet.”

The Observer schreef in een commentaar dat de vaccinatiecrisis “de Europese Unie op zijn slechtst heeft laten zien, en Groot-Brittannië, daarentegen, op zijn best”. De EU-gezinde zondagskrant ging zelfs zover om vraagtekens te zetten bij het functioneren van Von der Leyen. “De Commissievoorzitter heeft een serie fouten en foute beoordelingen gemaakt tijdens de pandemie. De jongste blunder zal de twijfel over haar leiderschap versterken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234