Dinsdag 19/01/2021

'Eindelijk een filmprogramma met diepgang'

Drop de immer vinnige Tom Barman in een stad en hij peutert alles los wat vastzit. Voor de documentairereeks Shot on Location bezocht hij er zes, op zoek naar de verhalen achter de film die er werd gedraaid.

Als je Barman heet, dan gaan er deuren voor je open. Die van de VRT bijvoorbeeld, waar hij dit interview geeft en niet zoals de rest van de mensheid naar buiten moet om een sigaret te consumeren. Of die van de Nederlandse televisie, die hem nota bene zelf zijn komen vragen om een programma over films met hen te maken. Zelfs de Camorra, de Napolitaanse maffia, zag zichzelf plooien voor de branie van Tom Barman.

Napels is een van de zes steden waar de frontman van dEUS op zoek ging naar het verhaal achter de film die er ooit gedraaid is (zie kader). Voor film mogen ze Barman altijd bellen, zegt hij. Voor documentaires ook. "Ik hou zo hard van stem boven beeld. Als het dan nog eens filmbeelden zijn, dan smelt ik helemaal. In mijn tienerjaren keek ik met mijn ouders altijd naar Étoiles et toiles van Frédéric Mitterand, dat in de jaren tachtig op TF1 liep. Dat ging over films uit de jaren veertig en vijftig, met Greta Garbo en Grace Kelly, waar Mitterand dan filosofische teksten bij schreef. Ik snapte er niets van, maar ik vond het geweldig."

Feit en fictie

Shot on Location werpt niet alleen een nieuw licht op wat feit en fictie is, het brengt meteen een stuk geschiedenis weer tot leven. Daar is de keuze van de films niet vreemd aan. "Toen we de selectie aan het maken waren, zei ik tegen de Nederlandse ploeg dat er toch een Franse film bij moest. Waarop zij direct aan Amélie Poulain dachten, maar dat zag ik niet zitten. Goede film hoor, maar ik zag niet hoe ik daar mijn tanden in zou moeten zetten. En dat had ik wel met Gomorra of Bloody Sunday. Bij die laatste haalde de actualiteit ons trouwens in. De dag dat we in Derry waren voor een interview, werd bekendgemaakt dat de Noord-Ierse politie een nieuw onderzoek naar Bloody Sunday zou beginnen. Op zo'n moment komen cultuur, politiek en geschiedenis samen. Geweldig. Maar dat wilde ik ook. Het zijn zes films die heel veel geven."

Een filmprogramma zonder betutteling, noch simplisme: dat is wat Shot on Location geworden is, vindt Barman. En zo zijn er veel te weinig. "Het gaat eindelijk eens niet over een acteur die in een of andere hotelkamer uitleg geeft over het feit 'dat hij zijn werk echt wel heel graag deed'. Wij zijn dieper gegaan, ook al is het misschien gevaarlijk dat ik die term gebruik. De mensen die we interviewden hoefden ook geen promopraatjes meer te vertellen, de film is allang verkocht. Wat je wel krijgt, zijn menselijke verhalen. Toen ik met de monteur van Leaving Las Vegas sprak, begon die op een gegeven moment te huilen, omdat hij tijdens het draaien van de film ook een drankprobleem had, zoals het hoofdpersonage Ben."

Kippenvel

De monteur was overigens niet de enige. Leaving Las Vegas is gebaseerd op de gelijknamige debuutroman van John O'Brien, die zelf ook met een verwoestende alcoholverslaving kampte. "Toen regisseur Mike Figgis, een van mijn lievelingsregisseurs, O'Briens boek kreeg, was hij niet van plan er meteen in te beginnen, maar uiteindelijk las hij het in één ruk uit. Hij wilde onmiddellijk de rechten op het verhaal, en vlak nadat het contract getekend was en even voor de opnames begonnen, schoot de schrijver zich door het hoofd. Zijn zus Erin vertelt aan ons hoe zij dan alles afgehandeld heeft, en hoe de film eigenlijk het testament geworden is van haar broer. Dat zijn prachtige gesprekken die je kunt voeren."

Zo emotioneel als de documentaire over Leaving Las Vegas is geworden, zo feitelijk is die over Bloody Sunday. En toch ook hier: kippenvel. "'I made a mistake, I shouldn't have done it', dacht regisseur Paul Greengrass toen hij de eerste dag op de set kwam. Hij had beslist bepaalde scènes op te nemen met mensen die die bewuste zondag echt hadden meegemaakt, en hij voelde de spanning op de set. 'I was dying', biecht hij aan mij op."

Maar nog meer dan Bloody Sunday en Leaving Las Vegas krijgt Gomorra superlatieven. De film van regisseur Matteo Garrone, alsook de documentaire die Barman en de VPRO-ploeg draaiden. "Een onwaarschijnlijke ervaring. In Scampia, een buitenwijk van Napels, ga je niet zomaar even op bezoek. Maar ik stond daar met de Camorristen koffie te drinken aan de toog. Volgens mij hebben we in die aflevering zelfs een journalistieke primeur. Op een gegeven moment vraag ik aan acteur Salvatore Cantalupo: 'Had de film gemaakt kunnen worden zonder hulp van de Camorra?' De vertaler wordt nerveus, en hij vraagt me: 'Do you really want me to translate that?' 'Natuurlijk', zeg ik, 'jij bent de vertaler.' Ondertussen is de locatiescout ook al aan het ijsberen door de ruimte, begint hij in het Italiaans te snauwen tegen onze regisseuse Britta Hosman, en wil hij zich duidelijk bemoeien met mijn vragen. Maar Cantalupo antwoordt toch. Hij zegt: 'Er zijn nog films gedraaidover de Camorra, en daar was altijd veel politie bij aanwezig. Bij Gomorra heb ik nooit politie gezien.' Man, dat is kicken, als je zo'n antwoord krijgt."

Het moge duidelijk zijn: als het aan Barman ligt, krijgt Shot on Location direct een tweede luik. Meer dan waarschijnlijk komt dat er ook. "Iedereen wil: ik, de VPRO, Canvas, Britta Hosman. Maar er moet geld zijn, natuurlijk." Of hij dan opnieuw enkel westerse films zou kiezen? "Nee, dat was nu enkel zo wegens budgettaire redenen. Als het aan mij ligt, zitten deze er in de tweede reeks zeker in: In the Mood for Love, fantastische film, en ik ben nog nooit in Hongkong geweest. Twee: Cidade de Deus, een Braziliaanse misdaadfilm die zich afspeelt in Rio de Janeiro. Drie: La promesse van de broers Dardenne, twee Belgen die we voor de eerste reeks niet konden strikken, en meteen een Franstalige film."

En Barmans eigen film waar hij aan bezig is, na Anyway the Wind Blows? "Nog veel te vroeg daarvoor. Ik ben nog steeds aan het schrijven. Maar stilaan krijgt hij vorm."

Shot on Location, vanaf zondag 9 juni om 20.45 uur op Canvas

Zes steden, zes films

1. Napels: Gomorra

Misdaaddrama van Matteo Garrone over zes mensen, die elk op een of andere manier beïnvloed worden door de Camorra, de Napolitaanse maffia.

2. Edinburgh en Londen: Trainspotting

Sociaal-realistische film van Danny Boyle over de werkloze Renton, die in het Edinburgh van de jaren 90 zijn grauwe bestaan kleurt met drank, drugs, uitgaan en niets doen.

3. Haarlem en IJmuiden: Van God los

Misdaadfilm van Pieter Kuijpers over de Bende van Venlo, die in de jaren negentig een reeks overvallen en moorden pleegde.

4. Londonderry: Bloody Sunday

Drama van Paul Greengrass over zondag 30 januari 1972. Toen werden in Derry, Noord-Ierland, veertien katholieke betogers doodgeschoten door Britse soldaten.

5. Berlijn: Das Leben der Anderen

Thriller van Florian Henckel von Donnersmarck. Kapitein Gerd Wiesler is een agent van de geheime politie in het Oost-Duitsland van 1984. Hij krijgt de opdracht om een acteur te bespioneren en plaatst afluisterapparaten in zijn appartement.

6. Las Vegas: Leaving Las Vegas

Drama van Mike Figgis. Ben, een tekstschrijver, besluit zich dood te gaan drinken in Las Vegas. Daar ontmoet hij de prostituee Sera. Zij aanvaardt zijn voorstel om met hem de nacht door te brengen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234