Zondag 27/11/2022

NieuwsEnergie

Eindelijk. Belgische overwinstbelasting op energiebedrijven lijkt er te komen. Met dank aan Europa

Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) en premier Alexander De Croo (Open Vld). Beeld BELGA
Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) en premier Alexander De Croo (Open Vld).Beeld BELGA

Eindelijk. Er lijkt vrije baan voor een Belgische overwinstbelasting op energiebedrijven. Met dank aan Europa. Maar het prijsplafond voor gas, dat laat op zich wachten.

Jeroen Van Horenbeek

U weet het intussen wel: deze energiecrisis heeft naast eindeloos veel verliezers - gezinnen en bedrijven met onbetaalbare facturen - ook winnaars. Energiebedrijven doen al maandenlang gouden zaken door de losgeslagen Europese gas- en elektriciteitsprijzen. De uitbaters van kerncentrales, windmolens en zonneparken krijgen prijzen die niet meer in verhouding staan tot hun productiekosten. Wat hen dus ‘overwinsten’ oplevert. Megawinsten of woekerwinsten, zo u wil.

In de Wetstraat wordt al maanden gesproken over een overwinstbelasting op energiebedrijven. Landen als Spanje, Italië en Griekenland hebben die al langer. Maar binnen de federale regering raakten minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) en minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) het niet eens over de juiste uitwerking van zo’n nieuwe belasting. Van Peteghem vreesde dat de taks op juridisch drijfzand zou gebouwd worden. In aanloop naar het Overlegcomité Energie in augustus werd binnen de regering de afspraak gemaakt om tegen eind september een sluitend voorstel klaar te maken. Net op tijd voor een belangrijk begrotingsconclaaf.

Europa helpt nu een handje. De vergadering van de Europese ministers van Energie heeft vrijdag het licht op groen gezet voor de lidstaten om een gereguleerde elektriciteitsprijs in te voeren. Alles wat energiebedrijven boven die prijs verdienen, moeten ze afstaan. Lidstaten kunnen dat geld dan gebruiken om hun noodlijdende bevolking te helpen. Er wordt hierbij uitgegaan van 180 euro per megwattuur als gereguleerde prijs, maar het kabinet-Van der Straeten verduidelijkt dat lidstaten de vrijheid krijgen om de lat hoger of lager te leggen. Het zou lidstaten ook vrij staan om per technologie een prijs op te leggen. Het is nog onduidelijk voor welke aanpak Van der Straeten kiest.

Al zullen we niet lang moeten wachten op een antwoord. Dit weekend zit de federale regering voor het eerst samen over de begroting voor 2023 en 2024. Premier Alexander De Croo (Open Vld) wil het begrotingstekort met 1,7 miljard euro meer verkleinen dan wat nu al gepland is. Op die manier zou de regering haar termijn eindigen met een tekort van iets meer dan 3 procent van het bbp. De komst van een overwinstbelasting is een cruciaal onderdeel van de oefening. Die zou minstens 638 miljoen euro moeten opbrengen. Zo is het in augustus afgesproken onder de regeringspartijen.

Duitsland

In het dossier van het Europees prijsplafond op gas zit weinig beweging. Vijftien lidstaten waaronder België bepleiten die maatregel bij de Europese Commissie. Het gaat volgens hen om “het ernstigste probleem dat nog moet worden aangepakt”. Maar zolang Duitsland hier anders over denkt, lijkt er weinig vooruitgang mogelijk. Berlijn is bevreesd voor de bevoorrading van de eigen industrie. Een prijsplafond zou ervoor kunnen zorgen dat schepen met vloeibaar aardgas (lng) Europa links laten liggen. Bovendien heeft Duitsland intussen op eigen houtje nieuwe gascontracten afgesloten. Vaak aan extreem hoge prijzen. Donderdag heeft Berlijn nog een binnenlands noodpakket energie van 200 miljard euro goedgekeurd. Daarin zit een eigen ‘rem’ op de gasprijzen.

De Commissie erkent het bevoorradingsrisico. In een non-paper die als basis dient voor de gesprekken tussen de lidstaten, schrijft bevoegd Europees commissaris Kadri Simson dat zo’n plafonnering een politieke prijs vergt. Een algemeen prijsplafond voor alle gas schakelt volgens Simson het huidige marktsysteem bijna volledig uit. Het betekent dat Europa gezamenlijk de maximumprijs moet vaststellen, gezamenlijk gas moet inkopen en gezamenlijk eventuele schaarste herverdelen, desnoods door rantsoenering. Allemaal activiteiten die nu door duizenden verschillende marktpartijen worden verricht. Europa lijkt op dit moment niet klaar om die macht uit te oefenen.

Wel nog interessant: Europa verplicht de lidstaten deze winter om tijdens piekmomenten - als de vraag het grootst is - hun stroomverbruik met 5 procent te verlagen. Dit moet de prijzen drukken. Er is een vrijwillig doel om het maandelijks stroomverbruik met 10 procent te verlagen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234