Zondag 20/10/2019

Economie

‘Einde van gouden decennium’: beurzen in het rood door recessieangst

Volkswagens bestemd voor de export in het Duitse Emden, naast de VW-fabriek. Beeld REUTERS

Nu Duitsland mogelijk afstevent op een recessie, duiken overal beurzen in het rood. Want als de Duitsers het slecht doen – en de Chinezen ook –, dan zit de schrik erin. ‘Het is zoals op de autosnelweg: als Duitsland vertraagt, moeten de anderen remmen.’  

“Het einde van een gouden decennium”, noemt ING-econoom Carsten Brzeski de tegenvallende cijfers over de Duitse economie voor april tot en met juni. Op zich lijken die nochtans mee te vallen: vorig kwartaal kromp de economie met 0,1 procent. Maar omdat de Duitsers al tien jaar lang per kwartaal een groei van gemiddeld een half procent haalden, gaat het om een stevige trendbreuk. 

Verwacht wordt dat de Duitse economie ook voor dit kwartaal negatieve cijfers zal noteren. Als dat gebeurt, spreken economen officieel van een recessie. Of zoals ze het zelf liever omschrijven: het R-woord. “Het is niet zo dat de economie plotseling van een klif valt”, zegt KBC-econoom Tom Simonts. “Maar zonder twijfel is het wel het einde van een tijdperk. Na jaren van groei neemt de Duitse economie gas terug.” 

Trump en China

Op de financiële markten veroorzaakten de cijfers onmiddellijk paniek. Zo tuimelden aandelen in de VS, Europa en elders de voorbije dagen naar beneden. De Stoxx 600-index met 600 Europese topbedrijven stond donderdag op zijn laagste peil sinds februari. Ook onze eigen Bel 20 duikelde omlaag. De situatie was zo uitzonderlijk dat de Britse krant The Guardian een liveblog opzette om de onheilsberichten van over de hele wereld te verzamelen.

De Duitsers zijn niet de enigen die met slecht nieuws kwamen. Ook in China gaan alarmbellen af, omdat de industrie qua productie achteruit boert. Dat de Amerikaanse president Donald Trump voortdurend met importheffingen zwaait, brengt landen die vooral gericht zijn op industrie en export – zoals China en Duitsland – in moeilijkheden. Te meer omdat China met vergeldingsmaatregelen komt en de Chinese munt devalueert. Door de yuan goedkoper te maken, wordt het minder aantrekkelijk voor Chinese bedrijven om buitenlandse producten af te nemen.  

“Nervositeit is er vast en zeker”, zegt Simonts. “Maar die dalende koersen worden ook wel gedreven door sentiment. Eigenlijk zat dit er al een tijdje aan te komen.” 

Auto-industrie

Voor de Duitse economie wijzen economen op een aantal pijnpunten die al langer bekend zijn. Zo raakt de infrastructuur verouderd en lijkt de auto-industrie de boot te missen als het aankomt op elektrische wagens, omdat ze steeds hard heeft ingezet op de verbrandingsmotor. 

“De bezorgdheid is inderdaad dat Duitsland te weinig mee is met de nieuwe trends”, zegt econoom Geert Noels van de vermogensbeheerder Econopolis. “Dat, in combinatie met een verouderende bevolking en politiek leiderschap dat soms wat zwak staat, leidt ertoe dat het niet louter een dip in de conjunctuur is. Er is toch wat meer aan de hand.” 

En als de Duitse motor sputtert, draagt heel Europa daar de gevolgen van, geeft Noels aan. Als de Duitsers minder producten kunnen verkopen, gaan ze ook minder importeren uit België. “Het is een beetje zoals op de snelweg”, zegt Noels. “Als Duitsland vooraan vertraagt, moet iedereen remmen. Ook de Belgische economie.” 

Kwartaalcijfers die op zowat hetzelfde moment gepubliceerd werden als die over Duitsland tonen dat er sprake is van een groeivertraging in de hele Europese Unie en de Eurozone. De EU groeide nog wel met 0,2 procent, maar het kwartaal ervoor was dat nog 0,5 procent. Frankrijk en België haalden beide ook een  groei van 0,2 procent. 

“Die Europese groeicijfers zijn desastreus”, zegt Simonts. “Kijk naar Italië, Frankrijk, Spanje en, ja, ook ons land. België worstelt op sommige punten met dezelfde problemen als Duitsland. En wat hebben we gedaan? De voorbije jaren zijn we veel minder gegroeid.” 

Brexit

Op zich passen de berichten over Duitsland ook enigszins bij de normale golfbewegingen van een economie. Wat groeit, zal op een bepaald ogenblik weer krimpen. Maar op de achtergrond doemen andere spoken op die de angst voor een recessie extra wettigen.

Als er bijvoorbeeld een harde brexit komt, is een recessie volgens het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) voor ons land “onvermijdelijk”. 

De Nationale Bank waarschuwt nu al dat de groei voor ons land zal dalen van 1,2 procent dit jaar naar 1,1 procent in 2020. De Nationale Bank neemt het woord recessie wel niet in de mond, om zo’n terugval niet extra in de hand te werken. 

Het mag dan koffiedik kijken zijn of we al dan niet in een recessie terechtkomen, als het zover komt, is het maar de vraag wat ertegen te doen zal zijn. De laatste jaren nam de Europese Centrale Bank (ECB) al zo veel maatregelen om de economie aan te zwengelen, dat het kruit misschien wel verschoten is om een economische terugval effectief te bestrijden. 

“De realiteit is op dit moment nog steeds dat de bedrijfswinsten stijgen”, zegt Simonts. “Maar je moet die dalende groei natuurlijk wel een halt toeroepen. In België kunnen we daar eigenlijk weinig aan doen. We hebben geen regering om structurele maatregelen te nemen, en als exportland zijn we erg blootgesteld. Als het ergens regent, worden wij als eerste nat.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234