Dinsdag 07/12/2021

Eigenlijk mochten pausen niet heilig verklaard worden

Talloze bisschoppen woonden de heiligverklaring bij. Beeld AFP
Talloze bisschoppen woonden de heiligverklaring bij.Beeld AFP

In Rome zijn Johannes Paulus II en Johannes XXIII deze morgen heilig verklaard. Toch voldoen beiden niet aan de criteria die gelden voor een heilige. Het Vaticaan wist daar een mouw aan te passen.

Johannes Paulus II - Besluit in recordtijd
'Santo subito', scandeerde de mensenmassa op het Sint-Pietersplein na het overlijden van de populaire paus Johannes II: 'Meteen heilig.' Dat gaat niet, want heilig worden is een lang en bureaucratisch proces in de paleizen van Vaticaanstad. Toch is de Poolse paus er met een recordsnelheid doorheen gekomen.

Om heilige te worden voor de katholieke kerk moet je eerst sterven. Zolang een mens leeft, bestaat de kans een misstap te plegen. Na de dood van een potentiële heilige beginnen zijn naasten vaak in zijn gemeente bewijzen te verzamelen van zijn voorbeeldige leven. Getuigen worden gehoord, mogelijke wonderen gesignaleerd. Vijf jaar na de dood mag een speciale advocaat, de postulator, de zaak indienen bij de Vaticaanse congregatie van Heiligverklaringen. Dan pas begint het echte proces, met processtukken in het Latijn.

'Meestal duurt het proces tientallen jaren', zegt advocaat Alfredo Ottaviani, afgestudeerd in het canonieke recht van Vaticaanstad. 'Als je je onschuld wilt bewijzen in een moordzaak hoef je alleen te laten zien dat je op de dag van de moord niet in Rome was. Voor een heilige moet je het hele leven kunnen nalopen, want als er een gat van een maand is, kan daar iets vreemds gebeurd zijn.'

Johannes Paulus II - zelf verantwoordelijk voor 482 heiligen - wist het heiligdom in negen jaar tijd binnen te slepen. Benedictus XVI - veel minder scheutig met het heiligdom dan zijn voorganger - besloot vanwege de vele verzoeken van gelovigen en kardinalen een uitzondering te maken op de regel dat het proces pas vijf jaar na het overlijden van start mocht.

Ook de twee vereiste wonderen van Johannes Paulus II werkten mee. Slechts drie maanden na zijn dood bad een Franse non met parkinson om de hulp van de paus en genas. Het tweede wonder - dat na de zaligmaking moet plaatsvinden - gebeurde op de dag van de zaligmaking. Een vrouw uit Costa Rica was half verlamd vanwege een hersenaneurysma dat volgens de dokter niet geopereerd kon worden. Johannes Paulus II verscheen voor haar in een visioen en vroeg waarom ze niet opstond. Ze deed het en zegt helemaal te zijn genezen.

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld GETTY
Beeld GETTY
Mensen vieren op het Piazza Navona in Rome de aanstaande heiligverklaring van de twee pausen Beeld AFP
Mensen vieren op het Piazza Navona in Rome de aanstaande heiligverklaring van de twee pausenBeeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP

Johannes XXIII - Eén wonder te kort
Om heilig te worden, zijn twee wonderen nodig. De Italiaanse paus Johannes XXIII verrichtte er maar één. Toch wordt hij heilig verklaard. Zijn wonder gebeurde in 1966, drie jaar na zijn dood. Een non lag op bed met een maagzweer en dreigde te sterven. De andere nonnen legden een afbeelding van de paus op haar buik. Toen de nacht viel, zag de non de paus aan haar ziekenhuisbed, vertelde ze later. Ze kon gelijk opstaan en eten.

Een commissie van medici en theologen keurde het wonder goed, maar de andere wonderen die aan de Italiaanse paus zijn toegeschreven zijn nog niet door de commissie gekomen. 'De meeste wonderen zijn genezingen', zegt advocaat Alfredo Ottaviani. Hij heeft twijfels. 'Als jij je pen loslaat, valt hij op de grond. Dat is een natuurwet. Als hij niet valt en in de lucht blijft hangen, is dat dus een wonder. Maar bij genezingen is het ingewikkelder. We weten waarom een pen op de grond valt, maar we weten niet goed waar het menselijk lichaam toe in staat is. Of een genezing dan een wonder is, is moeilijk te bewijzen.'

Om heilig te worden, had Johannes XXIII na zijn zaligverklaring nog een wonder moeten verrichten. 'Dat wonder geldt als een bevestiging van God dat deze man inderdaad als voorbeeld mag dienen', zegt Ottaviani. 'Over een zalige mag je denken wat je wil, maar een heilige moet door alle katholieken worden gerespecteerd. '

Zijn zwak voor lekker eten maakte Paus Johannes XXIII volgens sommigen al te menselijk voor het heiligdom. Dat ook het tweede wonder is uitgebleven, maakt volgens experts duidelijk hoeveel politiek er schuilgaat achter de keuze voor een heilige. Paus Johannes XXIII was de paus die begin jaren '60 de Tweede Vaticaanse Concilie bijeenriep, een serie vergaderingen van bisschoppen die de katholieke kerk ingrijpend veranderde. 'Wie je als voorbeeld kiest, is een politieke keuze', zegt Ottaviani, die daarmee niks wil afdoen aan de heiligheid van Johannes XXIII. Toch was er donderdag een negatief teken voor de heiligverklaring. In het plaatsje Cevo brak een zes meter hoge crucifix af die was opgericht voor paus Johannes II. De 21-jarige gehandicapte jongen die onder het kruis terechtkwam en overleed, woonde in de Johannes XXIII-straat.

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234