Zaterdag 26/09/2020

ReportageEigenbrakel

Eigenbrakel weet niet wat doen met zijn atoomschuilkelder: ‘Mooi is hij niet, maar hij maakt tenminste geen lawaai’

‘Als ze aan de bunker raken, verspreidt die schimmel zich misschien wel over de hele wijk’, zegt Nathalie Dalle.Beeld Wouter Van Vooren

Ooit gebruikt om kunstpatrimonium voor de Koude Oorlog te beschermen, ligt een enorme atoomschuilkelder nu al jaren te beschimmelen in de gemeente Eigenbrakel. De Franse Gemeenschap lijkt de nutteloze bunker liever kwijt dan rijk, maar de buurt twijfelt. “Nu staan er tenminste geen appartementsblokken.”

Op ongeveer 50 meter van een verwilderd toegangsgebouw houdt Bernadette Dorange (70) halt. “Tot hier komt de bunker ongeveer.” In de heuvelrug langs ‘chemin vingt-trois’ in Eigenbrakel (Braine-l’Alleud) ligt een herinnering aan de Koude Oorlog verstopt: een atoomschuilkelder die gebouwd werd in de jaren 50 en aan de vooravond van Expo ’58 werd belast met de bescherming van zo’n 3.000 kunstwerken van de Franse Gemeenschap. 

Zo’n 2.500 kubieke meter moet de ruimte beslaan, de grootste schuilkelder van het land. Tussen de twee meter dikke betonmuren lagen ooit nationale kunstschatten van Paul Delvaux of René Magritte. “Zo’n twintig jaar geleden reden ze hier wel eens op en af met schilderijen onder politiebegeleiding”, herinnert Dorange zich. “Maar toen de conciërge stierf, is alle activiteit stilgevallen. Sindsdien praat niemand er eigenlijk nog over, de meeste Branois weten zelfs niet dat er hier iets onder de grond zit. Tot nu.”

Ze moet erom grijnzen, dat nieuwsgierige, jonge inwoners plots met hun smartphones kiekjes komen nemen van het met graffiti bekladde gebouw. De aanleiding: een artikel in La Libre Belgique. André Flahaut (PS), minister van Begroting van de Franse Gemeenschap, heeft een plan op tafel om overheidsgeld terug te vorderen, door een reeks nutteloze gebouwen te verkopen die nu in het bezit zijn van de Regie der Gebouwen. De atoomschuilkelder is een van de namen die geciteerd worden, al is er momenteel “nog geen verkoop van de site”, verduidelijkt Flahaut.

De atoomschuilkelder ligt er verlaten en verloederd bij.Beeld Wouter Van Vooren

Schimmel

Een herbestemming lijkt alvast niet evident. Begin deze eeuw zorgde een defect aan de airconditioning ervoor dat een toxische schimmel, de zogeheten Aspergillus glaucus, kon woekeren in het gebouw en zelfs een tweehonderdtal schilderijen aantastte. De laatste werken werden volgens Dorange “zo’n twee à drie jaar geleden weggehaald”, maar de schimmel zit er nog steeds.

Wie binnen wil voor een bezoekje, doet dat dus met masker en beschermende handschoenen. Een blik binnenin deed burgemeester Vincent Scourneau (MR) recent alvast afzien van het idee om er een gemeentemagazijn van te maken. “We realiseerden ons dat het te veel was om een ​​investering te doen”, zegt hij in La Libre. Zelfs voor het opkopen van de site voor een symbolische euro paste Scourneau.

Nathalie Dalle (52), wier huis die het dichtst tegen de heuvelrug aan leunt, houdt alvast het hart vast bij een mogelijke verkoop. “Als ze aan de bunker raken, verspreidt die schimmel zich misschien wel over de hele wijk.” De meeste bewoners lijken niet meteen gehecht aan de ondergrondse ruimte, wel aan de groene heuvelrug erboven. Daar groeien zelfs wat paarse hyacinten, een teken dat het Hallerbos slechts een steenworp verderop ligt. “Door die atoomschuilkelder staan er hier nu geen appartementen”, ziet Dalle een goede afweer voor de bouwwoede in het centrum van Eigenbrakel.

“Zand erin storten en verder gerust laten”, lijkt de ideale oplossing voor Michel Sergeev (70). De oude woonst van de conciërge, naast het toegangsgebouw, is wel een ander verhaal. Wie door de stukgeslagen ruit klimt, vindt behalve klimop op de muren ook sigarettenpakjes en blikjes bier op de grond. “Des squatteurs”, zegt Dorange. Krakers. Ze ziet het gebouw liever neergehaald worden dan te laten verloederen als kweekvijver voor geluidsoverlast.

Al lijkt ook dat een kwestie van perceptie. Het gezoem van de drukke autoweg die langs de wijk ligt houdt er continu aan. “En als het verkeer stilvalt, liggen we ’s nachts toch sowieso wakker van de luide fabriek van UCB (een Belgische farmagroep, MiM)”, zegt Anne Decoster (70), die het schouderophalend samenvat: “Mooi is die schuilkelder niet, maar ach, hij maakt tenminste geen lawaai.”

Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234