Donderdag 23/05/2019

Eigen voetvolk bijlange niet meer eerst

Het gejuich over de goede peilingen overstemt voorlopig nog het gemor, maar in de onderste regionen van het VB rommelt het. Het aanzwellende legertje vernieuwers en vet betaalde partijmedewerkers zijn de trouwe partijmilitanten een doorn in het oog. 'De mensen die de partij opgestart hebben waren idealisten', zegt Antwerps VB-provincieraadslid Ludo Switsers. 'Geld was nooit de drijvende kracht. Ik heb mijn dossier klaar voor de partijraad.'

Door Tom Cochez

Het VB is in een opperbeste stemming. De racistische moorden in Antwerpen hebben de partij geen schade berokkend en de dood van Joe Van Holsbeeck en Guido Demoor zal het VB naar eigen zeggen naar een recordscore stuwen. Maar terwijl de partijtop de champagne alvast koud zet, mokken de militanten van het eerste uur.

"Ik ben uit het VB gestapt uit onvrede met de gang van zaken", zegt Antwerps provincieraadslid Hendrik Broeckx. "Ik heb geen persoonlijke conflicten, maar ik ben zwaar teleurgesteld in de werkwijze van de partij. En ik sta daar lang niet alleen mee. In Kapellen bijvoorbeeld werden onlangs nog enkele trouwe medewerkers bedankt en ingeruild voor inwijkelingen. Over heel Vlaanderen zijn er tientallen ontevreden militanten opgestapt, maar daar hoor je nooit iets van. De partij zet wel de overlopers uitgebreid in de verf en geeft hen gelijk wat ze vragen. Dat geeft het vertekend beeld dat het VB almaar groter wordt en mensen binnenhaalt. De werkelijkheid is dat er tegelijk via de achterdeur veel mensen vertrekken. Daarnaast draagt de partij nog een pak ontevreden militanten mee die gewoon blijven omdat ze tegen beter weten in hun partij trouw zijn."

Die ontevredenheid wordt vooralsnog met succes onder de knoet gehouden dankzij een sterk hiërarchisch apparaat. "In mijn regio (de Noorderkempen ToC) zwaaien twee mensen de plak", zegt Broeckx. "Zonder hun fiat gebeurt er niets." Die twee mensen zijn Kamerlid Luc Sevenhans en Francis Wouters. Die laatste is fractiesecretaris voor het VB in de Kamer en een van de vele betaalde partijmedewerkers.

"Ze zullen het niet graag horen, maar de partij valt nog het best te vergelijken met de KP in de Sovjet-Unie. De top van de nomenklatoera zegt wat goed is voor iedereen. Wat er gezegd wordt en hoe er gestemd wordt in de gemeenteraden volledig van bovenuit opgelegd. De partijtop brieft een paar heerschappen. Die komen maandelijks op het arrondissementeel bestuur de instructies uitdelen. Ik herinner me nog goed hoe het standpunt van de partij over Nederlanders die net over de grens komen wonen, volledig van bovenuit werd opgelegd zonder ook maar iemand uit onze regio te horen. Mensen die over dat soort dingen moeilijk doen, worden in alle stilte ingeruild voor nieuwlichters die wel naar het pijpen van de partijtop dansen. Kijk naar de generatie van de jaren tachtig, daar schiet vandaag bijna niemand meer van over."

De verklaring daarvoor ligt volgens Broeckx in het feit dat het VB geëvolueerd is van een beweging tot een heuse NV. "De talrijke verkozenen en de grote groep mensen die door de partij betaald worden, zijn met handen en voeten gebonden. Ze hebben er alle belang bij om gewoon uit te voeren wat er van bovenuit wordt gevraagd. Dat hondstrouw, betaald leger wordt gebruikt om de deuren overal op slot te houden."

Net zoals Hendrik Broeckx in de Noorderkempen stampte ook Ludo Switsers talrijke afdelingen uit de grond in zijn Ruppelstreek. In tegenstelling tot Broeckx maakt hij nog steeds deel uit van de partij. "De eerste generatie heeft nooit gewild wat er vandaag gebeurt. Wij waren en zijn nog steeds vrijwilligers. Echte idealisten die strijden voor de rechten van ons volk. Geld is nooit de drijvende kracht geweest. Ik heb honderden leden geworven voor de partij en net zoals een pak andere mensen heb ik jaren van mijn leven in de partij gestoken. Ik kan gerust zeggen dat ik het VB in bijna het hele kanton mee op de kaart heb gezet.

"Zolang ik er ben, zal ik mijn mond opendoen en samen met mijn mensen de zaken blijven zeggen zoals ze zijn. Ik wil niet dat men mij achteraf verwijt dat ik het nooit gezegd heb. Daarom heb ik een dossier klaar dat op 6 augustus voor de partijraad komt. Ik voel dat er dingen aan het gebeuren zijn waar ik niet veel over wil zeggen. Ik zal proberen de zaak intern te verdedigen, ook al doet dat zeer."

Dat er in de partijraad geluisterd zal worden naar de opmerkingen van basismilitanten van het eerste uur zoals Switsers is echter zeer onwaarschijnlijk. "Als je kijkt naar de samenstelling van de partijraad, dan weet je waar het probleem zit", zegt Hendrik Broeckx. "Alle verkozenen en een groot deel van de mensen die door de partij tewerk gesteld worden, zetelen in die raad. Daarnaast zit er slechts een handvol vrijwilligers. Dat betaalde legertje heeft er alle belang bij om vooral geen gehoor te geven aan de klachten die uit de partijbasis komen. Ze zouden alleen maar aan hun eigen poten zagen."

De groeiende onvrede heeft ook veel te maken met de komst van een hele bende vernieuwers en verruimers. Dat mensen als Marie-Rose Morel en Jurgen Verstrepen, maar ook figuren als de in verdenking gestelde ex-politiecommissaris Bart Debie uit het niets naar boven worden gekatapulteerd en een verkiesbare plaats of een vet betaalde job van de partij krijgen, steekt. Binnen de aanzwellende groep die op de payroll van de partij staat, is er ook een flink contingent gesjeesde parlementsleden of partijleden die door racistische of negationistische opmerkingen, of voor het gebruik van geweld even uit het voetlicht moeten.

"Voor iedereen die erbij komt, moet er iemand anders gaan", zegt Hendrik Broeckx. "Dat is de logica der dingen. De partij groeit wel, maar niet snel genoeg om iedereen tevreden te houden, én de nieuwkomers én de militanten van het eerste uur. De goede vrede wordt afgekocht, maar vanzelfsprekend zijn er grenzen aan het budget en aan het aantal beschikbare mandaten."

Samen met de nieuwlichters heeft ook de professionalisering haar opwachting gemaakt binnen het VB en ook dat gebeurt niet zonder gemor. Het wij-tegen-de-rest-van-de-wereld-gevoel binnen het VB werd altijd levendig gehouden, onder meer door de vrij directe lijn tussen partijtop en voetvolk, maar vandaag wordt het plakken en het bussen van folders uitbesteed aan professionele diensten. "Plakken is iets wat de basismilitanten altijd vol enthousiasme hebben gedaan", zegt Broeckx. "Het ging altijd gepaard met wat spanning en sensatie. Ook het bussen van folders is uit handen gegeven en de partij wordt bijgestaan door diverse publiciteitsploegen. De vriendenclub van weleer heeft plaatsgemaakt voor platte berekening en dat wringt."

Maar er is meer aan de hand. Volgens de onlangs uit de partij gestapte KU Leuvenprofessor Luc Lamine speelt op de achtergrond nog een andere verhaal. Het verloren racismeproces heeft, meer dan de buitenwacht vermoedt, zijn sporen nagelaten. "De partij was door het dolle heen toen de Brussels rechtbank zich in eerste aanleg onbevoegd verklaarde. Het racismeproces werd daardoor plots een politiek proces en meteen zag de partijtop de voordelen op het vlak van propaganda. Onderweg naar de Madoutoren, waar de champagne klaar stond, heb ik al aan Frank Vanhecke gezegd dat het slechts uitstel van executie was en dat we onze hoop op het Arbitragehof moesten stellen, maar die opmerking werd onmiddellijk weggewuifd. De partij heeft herhaaldelijk bewust kansen laten liggen om de zaak te winnen. Verliezen was in de ogen van de partijtop veel interessanter. Winnen was gewoon geen optie. De argumentatie die op het proces op tafel werd gelegd, bewijst dat. Die was soms echt dwaas, op het gênante af"

Op die manier heeft het VB zich niet alleen belachelijk gemaakt binnen de juridische wereld, volgens Lamine heeft de partij ook haar totale onkunde bewezen. "Propaganda haalt de bovenhand op staatsmanschap. Zodanig zelfs dat de partij die beweert de rechten van het eigen volk te verdedigen, haar eigen mensen kwetsbaar heeft gemaakt voor klachten wegens racisme. Het VB heeft herhaaldelijk verklaard dat er geen verschil bestaat met het Vlaams Blok. Elke jurist zal u vertellen dat daardoor elke kandidaat op individuele basis voor racisme aangeklaagd kan worden en dat er bovendien veel kans is dat er een veroordeling volgt. De partijtop en de verkozenen zijn onschendbaar en zitten dus veilig in het pluche, maar de kleine garnalen worden door de partijtop met de neus pal in de wind gezet. Dat besef sijpelt langzaam maar zeker door tot bij de militanten."

Dat de partijtop mediagenieke verruimers en propaganda verkiest boven de veiligheid van de trouwe partijmilitanten, laat ook volgens Hendrik Broeckx sporen na. "De schrik zit er in bij veel lokale VB'ers. Niet iedereen beseft de volledige draagwijdte van de veroordeling, maar veel militanten zijn bang geworden door het racismeproces. De partijtop waakt nu wel over wat lokale mandatarissen in officiële documenten en publicaties schrijven en zeggen, maar eigenlijk is het al te laat."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.