Zondag 25/07/2021

Update

Egyptische regering kondigt noodtoestand af na bloedbad

null Beeld EPA
Beeld EPA

In Egypte zijn vandaag zeker 278 mensen, waaronder 43 agenten en een cameraman van de Britse tv-zender Sky News, om het leven gekomen bij botsingen tussen de veiligheidsdiensten en aanhangers van de afgezette president Mohamed Mursi. Meer dan 2.000 mensen zijn gewond geraakt. Egypte heeft de noodtoestand afgekondigd, vicepresident Mohamed ElBaradei heeft zijn ontslag aangeboden en meerdere leiders van Mursi's Moslimboerderschap zijn gearresteerd.

Het geweld begon in de hoofdstad Caïro toen Egyptische veiligheidsdiensten twee protestkampen van Mursi-aanhangers wilden ontruimen. Die kampen stonden er als protest tegen de manier waarop hij door het leger uit zijn macht werd ontzet. Militairen zouden daarbij het vuur hebben geopend op Mursi-aanhangers die probeerden een van de kampen te bereiken. De aanhangers wierpen stenen en benzinebommen naar de militairen.

Doden en gewonden
Bij het opbreken van de kampen en het geweld dat uitbrak vielen honderden doden. Over het precieze aantal verschillen de bronnen van mening, maar het officiële dodental van de regering blijft maar stijgen. Waar eerst sprake was van "enkele" doden, is er nu al spraken over "meer dan tweehonderd". Volgens de Moslimbroederschap loopt het echte aantal doden zelfs in de duizenden. Volgens de regering zijn er ook 43 politieagenten gestorven bij de rellen.

Een van de slachtoffers is de zeventienjarige dochter van Mohamed el-Beltagy, een van de leiders van Mursi's Moslimbroederschap. Ook is een cameraman van de Britse nieuwszender Sky News in Caïro neergeschoten en overleden aan zijn verwondingen.

Ook buiten Caïro zijn doden gevallen bij politiek geweld tussen beide partijen. In de provincie Fayoum bijvoorbeeld, ten zuidwesten van de hoofdstad, kwamen zeker 17 mensen om het leven. In de havenstad Suez vielen vijf doden.

Ontslag ElBaradei en noodtoestand
Vanavond liet vicepresident Mohamed ElBaradei met een brief aan waarnemende president Adly Mansour weten op te stappen. "Zoals u weet, zag ik dat er vreedzame wegen waren om deze botsing in de samenleving te beëindigen; er waren aanvaardbare oplossingen voorgesteld die tot een nationale consensus hadden kunnen leiden'', aldus de ontslagbrief.

ElBaradei wil geen medeverantwoordelijkheid meer dragen voor beslissingen waar hij het niet mee eens is: "Ik kan de verantwoordelijkheid voor geen enkele druppel bloed dragen. Ik bid God de Hoogste dat hij ons geliefde Egypte zal behoeden voor alle kwaad en dat hij de hoop en wensen van het volk moge vervullen."

Mansour heeft de noodtoestand afgekondigd in het hele land. De maatregel geldt in ieder geval een maand. Het leger wordt ingezet om de openbare orde te herstellen. De noodtoestand was in Egypte sinds 1967 tot 2012 al bijna onafgebroken van kracht. Ook is een avondklok ingesteld in onder meer de steden Caïro, Alexandrië en Suez.

Leiders opgepakt en kampen ontruimd
Het is onduidelijk of er vanavond ook leiders van de Moslimbroederschap opgepakt zijn of niet. Eerst liet de regering weten dat onder andere vicepresident Essam El-Erian van de Partij van Vrijheid en Gerechtigheid, de politieke tak van de Broederschap, el-Beltagy, wiens dochter vanochtend gedood werd, is opgepakt en de islamitische tv-prediker Safwat Hegazi gearresteerd waren. Maar even later ontkende de Egyptische minister van Binnenlandse Zaken dat bericht.

Honderden Mursi-getrouwen hebben vanavond het islamistische tentenkamp voor de Rabea al Adawiya-moskee in Caïro verlaten. Politieagenten zeggen dat bijna alle deelnemers aan de protestactie, die tot het laatst verzet hadden geboden, zich intussen hebben teruggetrokken. Onder de vertrekkende demonstranten bevonden zich ook enkele gesluierde vrouwen. Het protestkamp op het Al Nahdha-plein in het district Gizeh had de politie 's voormiddags al na drie uur opgeruimd.

Lees verder onder de video.

null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld EPA
Beeld EPA
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Reactie regering
In een statement zei de Egyptische regering vannamiddag nog dat het met steun van het leger zal doorgaan met het uitvoeren van een plan voor politieke transitie, op een manier die "er naar streeft geen enkele partij buiten te sluiten". De verklaring roept demonstranten op zich niet te verzetten tegen de autoriteiten, en stelt dat de Moslimbroederschap moet stoppen met het aanzetten tot geweld. "De overheid houdt leiders van de broederschap volledig verantwoordelijk voor elke druppel verspild bloed, en voor alle rellen en het geweld."

De Egyptische interimpremier Hazem Beblawi heeft het opbreken van de protestkampen dee avond verdedigd. Dat was nodig om "de veiligheid te herstellen" en "de organisatie van verkiezingen te garanderen", argumenteerde hij in een televisietoespraak.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Mohammed Ibrahim heeft de politie "professioneel" opgetreden tegen de manifestanten. Hij hield ook vol dat slechts was opgedragen traangas te gebruiken, maar dat het de manifestanten waren die met scherp begonnen te schieten. Premier Beblawi betreurde in zijn toespraak de vele doden en zei de noodtoestand zo snel mogelijk weer te willen afblazen.

Avondklok
De rust zou intussen tijdelijk zijn teruggekeerd door de avondklok, aldus de overheid. Morgenochtend om 6.00 uur loopt die af, wat doet vrezen voor een nieuwe golf van geweld. De moslimbroeders hebben alvast opgeroepen massaal de straat op te gaan.

Lees verder onder de video.

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Internationale kritiek
De regering in Caïro heeft naar eigen zeggen begrip voor de bezorgdheid en kritiek van enkele regeringen. Maar tegelijkertijd werden de scherpe reacties uit Ankara en Doha afgewezen.

De Turkse president Gül zei vandaag dat de gewapende ingreep van Egypte tegen demonstranten in Caïro 'volstrekt onacceptabel' is. Turkije is de afgelopen tijd uitgegroeid tot een van de scherpste critici op wat het land een 'onacceptabele coup' noemt, nadat het leger Mursi had verdreven. Premier Erdogan riep de Verenigde Naties en de Arabische Liga op een einde te maken aan het 'bloedbad' in Egypte. Ook Qatar en Iran hebben de aanval veroordeeld. Egypte laat weten dat Turkije de grenzen voor "inmenging in binnenlandse aangelegenheden" heeft overschreden.

De Verenigde Staten hebben het gebruik van geweld tegen de demonstranten en de afkondiging van de noodtoestand in Egypte scherp veroordeeld. "We hebben het Egyptische leger en de veiligheidstroepen verschillende keren opgeroepen, terughoudend te zijn en de rechten van de Egyptische burgers in acht te nemen", aldus een woordvoerder van het Witte Huis.

Ook de generaal-secretaris van de NAVO, Anders Fogh Rasmussen, toonde zich ongerust. Die zei dat hij "diep bezorgd" is over het geweld in Egypte en "de aanhoudende berichten over bloedvergieten". Egypte is een belangrijke partner van de NAVO, klonk het. "Ik roep alle partijen op terughoudend te zijn, van geweld af te zien en te werken aan de herstelling van het politieke proces."

Ook de Europese Unie maakt zich grote zorgen over de situatie in Egypte. EU-buitenlandchef Catherine Ashton betreurt het verlies aan mensenlevens, de gewonden en de verwoestingen in Caïro en andere plaatsen. "Confrontatie en geweld zijn niet de weg vooruit om belangrijke politieke kwesties op te lossen", benadrukte Ashton in een verklaring. Zij roept de veiligheidstroepen op zich uiterst terughoudend op te stellen. Ook vindt ze dat alle Egyptische burgers verdere provocaties en escalatie moeten vermijden. Ashton hoopt op een dialoog tussen alle betrokkenen.

Ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague heeft het gebruik van geweld bij de ontruiming van de protestkampen in Egypte veroordeeld. Hague is ontgoocheld dat geen compromis werd gevonden. Hij riep de Egyptische strijdkrachten op tot terughoudendheid. Allen moeten eraan werken het gevaar op een nieuwe golf van geweld in te dijken, zei Hague.

De Duitse buitenlandminister Guido Westerwelle riep de Egyptische overgangsregering dringend op de situatie te kalmeren. Twee weken geleden had Westerwelle als eerste westerse minister van Buitenlandse Zaken na de afzetting van Mursi in Caïro met vertegenwoordigers van de overgangsregering en de Moslimbroeders gesproken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234