Zaterdag 19/06/2021

Verkiezingen Egypte

Egyptische kiezers keren Al-Sisi de rug toe

Een Egyptische vrouw brengt in Giza haar stem uit bij de parlementsverkiezingen. Beeld AFP
Een Egyptische vrouw brengt in Giza haar stem uit bij de parlementsverkiezingen.Beeld AFP

Egyptes eerste verkiezingen sinds de driejarige opschorting van het parlement worden een afstraffing voor het regime. De opkomst bleef erg laag, uit onvrede met de gestuurde kandidatenselectie, de politieke repressie en de slechte economie.

Afgelopen weekend kon er door 27 van de 54 miljoen geregistreerde kiezers worden gestemd in 15 provincies, waaronder het dichtbevolkte Alexandrië. De verkiezingen in 13 andere provincies, waaronder Caïro, vinden plaats op 22 en 23 november. Daarna kunnen nog tweede rondes volgen. De uitslag wordt pas in december bekendgemaakt, maar intussen vormt de opkomst een belangrijke barometer voor de populariteit van president Abdul Fatah al-Sisi (60). De ex-generaal maakt daarbij een zeer slechte beurt. Weinig mensen kwamen stemmen, in sommige bureaus nauwelijks 10 procent.

De parlementsverkiezingen moesten het sluitstuk worden van Al-Sisi's 'routekaart naar democratie'. Vorig jaar al liet hij zichzelf verkiezen, nadat hij in juni 2013 - toen nog als generaal - de islamistische president Mohammed Morsi afzette, diens Moslimbroederschap verbood en duizenden van zijn leden liet oppakken.

Boycot

Lang niet alleen door afwezigheid van de Moslimbroeders - die nog steeds aanhang hebben - worden vragen gesteld bij de legitimiteit van deze stemronde. Enkele partijen boycotten de stembusgang vanwege de controversiële selectie van kandidaten.

Hoewel de 596 nieuwe parlementsleden de macht krijgen om de president af te zetten, en zijn decreten in vraag mogen stellen, blijft de kans op een vrij debat klein. Meer dan 80 procent van de 596 zetels wordt ingenomen door mensen die geen lid zijn van een partij maar verweven zijn met de huidige elite. Onder hen zijn veel ex-politici van de NDP, de partij van ex-president Hosni Moebarak die tijdens de Arabische Lente van 2011 werd omvergeworpen.

De deelnemende partijen zijn verenigd in coalities omdat alleen de formatie met de meeste stemmen het honderdtal partijzetels in de wacht sleept. Hun kopstukken wortelen net zoals Al-Sisi in een militaire stamboom. De 'Lijst Egypte' wordt geleid door Ahmed Shafik, een ex-luchtmachtcommandant die in 2011 even premier was. Ook de beweging 'Voor de Liefde van Egypte' - een blok van zes seculiere partijen - wordt geleid door een ex-generaal, Sameh Seif al-Yazal. De Al Nour-partij is de enige islamistische beweging, maar ze krijgt door haar salafistische agenda nauwelijks bewegingsvrijheid.

Al-Sisi had gehoopt zijn krediet bij de bevolking voor zijn corruptiebestrijding, stabiliteit en veiligheid te verzilveren. Egypte blijft in tegenstelling tot Libië en Syrië van een burgeroorlog gespaard. Maar de lage opkomst gisteren toont aan dat tegelijk de desillusie in het democratisch experiment groot is. Noch Morsi, noch Al-Sisi zijn na de massale Tahrir-protesten erin geslaagd de welvaartsidealen waar te maken van Egyptes jonge bevolking - 75 procent is jonger dan 25 jaar. Zo is één op de vier jongeren werkloos.

Midden-Oosten-analist Koert Debeuf: "Al-Sisi's wittebroodsweken zijn nu echt voorbij. Het gemor neemt toe, door de arrestaties en zelfs verdwijningen van politieke opposanten, maar ook door de slechte economie", zegt hij vanuit Caïro. "In september kende Egypte een inflatie van 9 procent, en de inkomsten van het Suez-kanaal zijn ondanks de vernieuwde vaargeul door de globale economische crisis met 9,4 procent gedaald."

Midden-Oosten-expert Koert Debeuf. Beeld dm
Midden-Oosten-expert Koert Debeuf.Beeld dm

Democratische uitdager

Al-Sisi zal dus wel moeten liberaliseren om nieuw Tahrir-protest te vermijden. "De president doet zich dan wel voor als een 21ste-eeuwse Moebarak", zegt Debeuf. "Hij beseft ook dat zijn 'dictatuur 2.0' niet overleeft zonder publieke steun. De Egyptenaren hebben de voorbije vijf jaar al twee autocraten verdreven, een gevoel dat het volk nog altijd sterk maakt."

Daarom wordt het volgens Debeuf interessant om te zien of het nieuwe parlement zal mogen evolueren tot een echte, democratische, uitdager van de president. Op papier kan het alvast. Debeuf: "Ondanks alle kritiek krijgt Egypte voor het eerst in 70 jaar een volksvertegenwoordiging met grondwettelijke macht."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234