Dinsdag 24/11/2020

Eeuwenoude plissétrend steekt deze zomer weer de kop op

Terwijl de modellen van modehuis Lanvin in lange plissérokken de catwalk opwandelden, lag iets verder in het Louvre een gelijkaardig exemplaar in een Egyptische tombe van 2000 voor Christus. Om maar te zeggen dat de geplooide stof al bijzonder lang meegaat in de mode. Deze zomer leeft de trend weer helemaal op. Uw strijkijzer mag dus de kast in.

en vlak lapje stof tot de verbeelding laten spreken door er plooien in te persen. Dat is de simpele uitleg voor plisseren. Het is een oude techniek, want van eeuwenoude afbeeldingen weten we dat de Egyptenaren en Grieken al ver voor Christus met precisie plisseetjes in fijne linnen weefsels maakten. Sindsdien is er altijd fanatiek geperst en gestoomd, met uiteenlopende resultaten: van plechtige plooien in kerkelijk linnen tot modieus uitwaaierende plissérokken in zwierig chiffon.

Voor komende zomer is plissé een trend, zo bleek tijdens de Parijse modeweek. Bij Lanvin en Chloé, twee van de meest invloedrijke modemerken, hadden de ontwerpers de mosterd duidelijk gehaald bij de klassieke oudheid. Hannah MacGibbon, een Britse die in korte tijd Chloé weer op de modekaart zette, showde een chocoladebruine jurk: van boven Grieks gedrapeerd, en vanaf het middel uitlopend in een kuitlange, tutuachtige plissérok. Lanvin toonde een grotendeels ‘gerimpelde’ collectie met nauwsluitende mini-jurkjes met plissés in horizontale richting. Zou ontwerper Alber Elbaz van Lanvin trouwens weten dat op nog geen vijfhonderd meter afstand van zijn Parijse burelen het Louvre-museum aan de rue de Rivoli een soortgelijk exemplaar bezit? Het gaat om een rechtvallende tuniekjurk van linnen, opgerold gevonden in een Egyptische tombe van tweeduizend jaar voor Christus.

Erg mooi hedendaags verticaal vouwwerk zit in de zomercollectie van Haider Ackermann. Zijn glanzende, vloerlange plissés in felblauw en knaloranje doen denken aan de decadente discojaren tachtig.

Veel stof

Deze creatieve voorbeelden zijn sterk genoeg om het ietwat oubollige imago van de plissérok op te poetsen. Want wie de mode niet op de voet volgt, denkt misschien bij het woord plissé aan de synthetische plissérokken die vrouwen massaal droegen van eind jaren vijftig tot in de jaren zeventig. Hoewel die rokken stijf oogden, verschaften ze de draagster juist vrijheid in beweging, en waren ze ook nog eens flatterend en strijkvrij.

De aanjager van die langdurende plissémode was Christian Dior die in 1947 in één klap doorbrak met zijn New Look. Vooral omdat vrouwen na de oorlog echt toe waren aan Diors romantische nieuwe lijn met een jasje met afgeronde schouders en smalle taille en zwierige kuitlange plissérok. Kritischer waren vrouwen over de hoeveelheid stof die de rok nodig had: drie keer zoveel als een opgeplooid model. Gezien de schaarste in de naoorlogse wereld een fel en tegendraads statement van de Franse ontwerper. Tegendraads, maar net als bij de later bekritiseerde minirok triomfeerde de mode.

Plisseren is een arbeidsintensief handwerk. Hoe de Egyptenaren het exact deden, is onbekend. Mogelijk behandelden ze het te plisseren linnen of katoen eerst met suikerwater en speldden ze de lap vervolgens in plooien op een kussen. Als alles droog was kon men het vouwwerkje eraf halen. Nog steeds past men die techniek toe voor speciale klederdrachten, zoals mutsen en schorten en de scherpe plooien in liturgisch linnen. Het nadeel is dat de plooien als sneeuw voor de zon verdwijnen zodra de stof nat wordt door ze te wassen.

Dat kan overigens ook gebeuren met machinaal geplisseerde stoffen. Voor het beste resultaat moet de stof altijd minstens zes procent polyester of polyamide bevatten, materialen die pas in de twintigste eeuw zijn ontwikkeld. Stof zonder synthetische toevoeging kan permanent geplisseerd worden door ze eerst te ontvetten en vervolgens te behandelen met natuurlijk loog, een werkwijze die sinds het eind van de achttiende eeuw wordt toegepast.

Waaier

Heel fijn - 7 millimeter - zijn de plissés van de witte bef die advocaten bij hun zwarte toga dragen. Stomerij Loekinette in Breda maakt alleen al voor de advocatuur vele meters plisseerwerk per dag. Ook voor andere opdrachtgevers voert eigenaar Louky Weerlink (63) allerlei plisseerwerk uit. De dieprode jurk met geplisseerde kraag en manchetten die koningin Beatrix vorig jaar aanhad tijdens het huwelijk van de Zweedse kroonprinses Victoria met Daniel Westling, was van Weerlinks hand. “Iedereen die met kleding en mode heeft te maken weet mij te vinden.” Vaak blijft de opdracht beperkt tot het plisseren van enkele kledingstukken. Als bedrijven gigantische hoeveelheden nodig hebben, wijken ze uit naar lagelonenlanden als China en India. Het vervaardigen van waaierplissés (smal aan de bovenkant en breder naar onderen) is namelijk erg arbeidsintensief. De stof moet met de hand tussen twee mallen worden gelegd, die vervolgens als een harmonica worden opgevouwen. Daarna gaan ze een uur of zeven in een stoomkast. De variatie in waaier- en andere plissés is eindeloos.

In het straatbeeld mag kostbare plissé dan nooit zo opvallend aanwezig zijn geweest, onder de beau monde van begin twintigste eeuw was de Delphos een vaak geziene geplisseerde jurk. Mariano Fortuny (1871-1949) verkocht vanaf 1909 veertig jaar lang talloze variaties op de Delphos. De lange geplooide jurk die als een buis het lichaam volgt is net zo’n fenomeen als het mantelpakje van de legendarische Coco Chanel. De Spaanse Fortuny inspireerde zich voor de jurk op het standbeeld van de wagenmenner van Delphi, het beeld uit de vijfde eeuw voor Christus.

Het werk van Issey Miyake (1938) heeft qua sfeer niets met Fortuny te maken, maar de hartstocht voor plissé is even groot. Zijn plooisels van polyester zijn minstens zo bijzonder als de geplisseerde zijde van Fortuny. Na jarenlang experimenteren - wikkelen, kreuken, krimpen en andere manieren om de stof te mishandelen - lanceerde de Japanner in 1993 zijn label ‘Pleats Please Issey Miyake’, met plissés, heel veel plissés. Met lichtgewichtkleding die er als een sculptuur uitziet, overtreft Miyake alle plooifantasieën, niet alleen die van Fortuny. Gelukkig zijn veel van zijn ontwerpen nog steeds te bewonderen in musea. Plissés zijn tijdloos en sculpturaal en geven kleding iets museaals. Niet toevallig draaide een van de eerste grote modetentoonstellingen in de jaren 80 in het Londense Victoria & Albert Museum om de toen net doorgebroken Issey Miyake. n

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234