Donderdag 24/06/2021

'Eerste stap naar einde van de angst'

Syriza heeft de Griekse verkiezingen met een ruime voorsprong gewonnen. Een volstrekte meerderheid haalt de radicaal-linkse partij allicht nipt niet. 'Europa moet nu een perspectief bieden.'

Het bleef tot gisteravond laat spannend of de partij van voormalig studentenleider Alexis Tsipras voldoende stemmen had voor een volstrekte meerderheid in het parlement. Maar dat Syriza op overtuigende wijze de verkiezingen heeft gewonnen, staat buiten kijf.

De eerste officiële uitslagen gaven de radicaal-linkse partij zo'n 36 procent van alle stemmen. Syriza heeft ongeveer 38 procent nodig voor een absolute meerderheid. De winnaar van de parlementsverkiezingen in Griekenland krijgt volgens het kiesrecht een bijzondere bonus: 50 zetels. 250 van de 300 zetels worden verdeeld volgens de evenredige verkiezing.

De huidige regeringspartij Nieuwe Democratie (ND) van premier Antonis Samaras strandde in de polls op 29 procent. Daardoor had Syriza net geen uitzicht op een volstrekte meerderheid.

Drie dagen

Bij een coalitievorming krijgt Tsipras drie dagen de tijd om een regering op de been te brengen. De uitgesproken kandidaat daarvoor is De Rivier (To Potami), de nieuwe pro-Europese partij uit het politieke midden. Hun rangen tellen vele technocraten, professoren en journalisten. Als na drie dagen geen meerderheid gevormd kan worden, komt het initiatief toe aan ND, de tweede partij. Maar dat lijkt niet aan de orde.

Dat Syriza zou winnen was bijna een zekerheid, alle peilingen van de voorbije weken wezen in die richting. Maar dat het verschil met de tweede partij zo uitgesproken zou zijn, werd niet echt verwacht.

"We hebben vijf jaar gewacht op dit moment", zei Tsipras ontspannen tegen hem omringende journalisten. "Vandaag staat het Griekse volk voor de opdracht de resterende stap te maken naar de terugkeer van hoop, het einde van angst, en de terugkeer van democratie en waardigheid in ons land."

De zowat 9,8 miljoen Grieken die naar de stembus trokken, gaven in ieder geval een duidelijk signaal aan Europa, merkt professor Hendrik Vos op. Hij doceert Europese studies aan de UGent en stelt dat wie ook de verkiezingen won, onderhandelingen met de Europese Unie zou moeten voeren. Dat die gesprekken moeizaam zullen zijn, is ook al een zekerheid.

Syriza wil opnieuw gaan onderhandelen met de Europese Unie, de grote geldschieter van Griekenland, om gunstigere betalingsvoorwaarden af te dwingen voor de verstrekte noodleningen.

"Griekenland blijft, los van de verkiezingsuitslag, afhankelijk van financiële steun van buitenaf. Dat is alleen mogelijk als het land zich aan zijn beloftes houdt." Dat zei president van de Duitse centrale bank Jens Weidmann gisteren in een interview met tv-zender ARD. "Het is het beste voor Griekenland als het land hervormingen doorvoert", zei Weidmann. Ook de Belgische minister van Financiën, Johan Van Overtveldt (N-VA), liet zich in dezelfde bewoordingen uit (zie pagina 4-5).

Straffe retoriek

Dat Syriza er een straffe retoriek op nahoudt, hoeft volgens Hendrik Vos geen probleem te zijn. "Geen enkele partij realiseert haar volledige programma na de verkiezingen. Dat zal hier niet anders zijn. Er duiken altijd praktische obstakels op. Het zal zaak zijn om een aantal dingen terug te kunnen schroeven, wil Syriza zijn legitimiteit behouden. Maar bovenal hebben Griekenland en de Grieken nu nood aan enig perspectief."

En dat ligt al deels op tafel, in de vorm van een investeringsprogramma van EU-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Ook een schuldherschikking is op zich zelfs geen groot euvel, zegt Vos. "Het is een kwestie van technische details, zoals een langere terugbetalingstermijn, intresten en gedeeltelijke kwijtscheldingen. De enorme schuld hangt Griekenland nu als een molensteen om de nek, en het kan niet dat een economisch herstel in de kiem wordt gesmoord door die schuld. Daar wint niemand iets mee. Het alternatief is chaos." Griekenland en de Europese Unie zijn als het ware veroordeeld tot elkaar.

Karel Lannoo, gedelegeerd bestuurder van het Centre for European Policy Studies (CEPS), leest in deze verkiezingsuitslag het vervagen van traditioneel links in Europa. "Ze zijn er de voorbije jaren niet in geslaagd om een valabel alternatief te bieden voor de Europese crisis, en hebben het overgelaten aan rechts. Dat is een grote blaam. En het verklaart de opkomst van de extremen in Europa. Kijk maar naar extreem rechts in Frankrijk of Denemarken. Als ik moet kiezen tussen extreem links of extreem rechts, dan toch links." Ook Karel Lannoo ziet in een onderhandelde schuldherschikking en dito investeringsbeleid een oplossing. "Er zijn in het begin van de crisis zeer zware inschattingsfouten gemaakt door het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Commissie. Het is nu zaak van dat te herstellen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234