Donderdag 13/08/2020

Mobiliteit

Eerst veiligheid, dan pas verkeersregels?

Als een illegaal manoeuvre veiliger blijkt te zijn, dan moet een fietser de boete die hij daarvoor krijgt aanvechten voor de politierechtbank, menen verkeersexperten.Beeld Wouter Van Vooren

Fietsers die een boete krijgen als ze, om veiliger te rijden, niet reglementair een kruispunt oversteken, moeten die boete aanvechten voor de politierechter. Dat vinden verkeersexperten Johan De Mol en Dirk Lauwers. Het instituut voor de verkeersveiligheid VIAS reageert: "Wat veilig is voor de ene, is dat niet voor de andere."

Het is een keuze die elke fietser ooit wel eens moet maken: bega je een overtreding om een veiligere route te nemen of volg je braafjes de regels en breng je jezelf zo in een gevaarlijke situatie? Velen kiezen voor het eerste scenario. Ook de zoon van verkeersexpert Johan De Mol (UGent), met boete van de politie tot gevolg. Samen met zijn vader vocht hij de boete aan voor de politierechter en kreeg hij gelijk, schrijft Het Nieuwsblad.

In het vonnis staat dat de zoon vrijgesproken werd wegens gebrek aan bewijzen. Maar volgens De Mol was de rechter helemaal niet ongevoelig voor het veiligheidsaspect. En dat is een goeie zaak, vindt hij. “Het verkeersreglement is bedoeld om elke weggebruiker veilig en vlot van punt A naar B te krijgen. Wanneer het reglement je verplicht om een erg risicovolle keuze te maken, dan mag je toch kiezen voor levensbehoud."

De Mol wil fietsers dan ook oproepen om de boete die ze bij zo'n keuze oplopen aan te vechten voor de politierechtbank. Zo kan er een maatschappelijk debat komen. De Mol kreeg meteen de steun van zijn collega Dirk Lauwers (UGent en UAntwerpen).

Hellend vlak

Bij VIAS, het instituut voor de verkeersveiligheid, reageren ze ontstemd. “Er is een verkeersreglement en dat geldt voor elke weggebruiker, dus ook voor fietsers”, stelt woordvoerder Stef Willems.

Als we toelaten dat fietsers indien gewenst de wet mogen negeren, dreigen we volgens hem op een gevaarlijk hellend vlak te komen. “Want wat is veilig? Dat kan voor iedereen iets anders zijn. Er zijn, om maar iets te noemen, automobilisten die het heel veilig vinden om een rood licht te negeren als ze denken dat er toch niemand afkomt. Zo maak je de situatie toch net gevaarlijker?”

Uiteraard is het niet de bedoeling om het verkeer nog onveiliger te maken, sust De Mol. Hij doelt op situaties waarin het overduidelijk is. Zoals de route die zijn zoon nam: in plaats van vijf kruispunten over te steken waarbij op drie van de vijf plaatsen 70 kilometer per uur werd gereden, reed hij in tegenrichting over het fietspad en hoefde zo slechts twee – veiligere – oversteken te maken. “Ik denk dat iedereen wel van die punten kent", meent De Mol.

Ook bij VIAS kunnen ze niet ontkennen dat er heel wat punten zijn waar terecht vragen gesteld kunnen worden bij de veiligheid van fietsers. Het instituut heeft dat in het verleden al meermaals zelf aangeklaagd. “Maar dan zijn er andere manieren om dat aan te pakken”, stelt Stef Willems. “Zoals in dialoog gaan met de wegbeheerder: het gemeentebestuur, de provincie of het gewest. Alleen zo kan er een duurzame oplossing komen.”

Laat dat nu net het zwakke punt zijn. Met enige regelmaat verschenen de voorbije jaren berichten over de zogenaamde zwarte verkeerspunten, punten dus waar veel ongevallen met slachtoffers gebeuren en die maar niet weggewerkt raken. Bovendien komen er ook regelmatig nieuwe zwarte punten bij.

“Moeten fietsers dan gewoon afwachten en blijven hun leven riskeren?” vraagt De Mol zich af. “Of mag er enige empathie zijn voor wie op die punten zelf kiest om een veiligere route te nemen?”

Dodehoekspiegel

Empathie, dat is iets waar politierechters inderdaad wel oren naar hebben, blijkt uit een kleine rondvraag bij vier rechters. Al willen de meesten daar niet openlijk over spreken. Ze benadrukken allemaal dat niemand vrij is om de wet te negeren. "Maar bij het bepalen van de strafmaat wordt inderdaad soms rekening gehouden met de veiligheid", klinkt het.

Er is nu eenmaal een verschil tussen een rechter en en computer, stelt politierechter Peter D’Hondt. “Een rechter neemt de wettelijke bepalingen maar kan, als hij dat nodig acht, ook empathie en andere elementen een rol geven in zijn beoordeling."

D’Hondt weet waarover hij spreekt. Hij was begin jaren 2000 de eerste politierechter die een veroorzaker van een dodehoekongeval een lichtere straf gaf; hij vond dat de overheid moreel mee verantwoordelijk was omdat ze er maar niet in slaagde de dodehoekspiegel verplicht in te voeren. Enkele weken na zijn vonnis kwam het dossier dan toch op de regeringstafel.

Een maatschappelijk debat openen via de politierechter kan dus wel degelijk. Maar toch wil ook D'Hondt waarschuwen voor al te grote verwachtingen. "Een uitspraak van een rechter in een bepaalde case is geen algemeen geldende regel in andere zaken.  Alles moet altijd case per case worden bekeken."

Met andere woorden: een garantie dat de boete voor de fietser die een veiliger maar illegale route neemt telkens kwijtgescholden wordt, is er zeker niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234