Zaterdag 29/02/2020

Eerst luisteren, dan spelen

Deze zomer bond saxofonist Gary Bartz op All About Jazz de kat de bel aan: jazzstudenten van vandaag leren hun vak achterstevoren. Ze moeten eerst leren luisteren voor ze leren spelen.

De jammerklacht is niet nieuw. In de jaren 70 maakten jazzstudenten van de Berklee School of Music een compilatie van transcripties van jazzklassiekers in wat ze de Real Book noemden. Het werk was illegaal (want een inbreuk tegen het copyright), maar werd voor jonge muziekstudenten al gauw een soort bijbel: wie echt jazz wilde leren, moest de Real Book kunnen spelen. Nonsens, herhaalt Bartz nu nog maar eens. Als jazzprofessor merkt hij dat jongeren nog steeds die Real Book als referentie nemen. Te gek, want zo leren ze gewoon andermans versie van een compositie spelen en verzuimen ze om zelf het basismateriaal te kneden. "Mijn nieuwe studenten zijn niet in staat om te luisteren, want het eerste wat ze op muzikaal vlak leerden was lezen. Dat is achterstevoren! Je oor is het belangrijkste element in muziek, je moet beginnen met echt te luisteren." Bartz vindt daarom ook dat jazz weer meer de straat op moet, daar is het immers allemaal begonnen.

Dat klinkt logisch, maar de realiteit is niet zo eenvoudig. Jonge jazzmuzikanten zitten vandaag echt wel een beetje in een catch-22. Voor hun geloofwaardigheid moeten ze overweg kunnen met standards en improvisatie op akkoordenschema's. Bovendien hoort ook het complexere materiaal (Monk, Coltrane, Coleman) vandaag tot de canon en moeten ze in staat zijn om zelf vrij te improviseren. Maar zelfs daar kunnen ze zich niet toe beperken, anders worden ze versleten voor ofwel copycat ofwel losbol. Daarom slaan muzikanten al heel vroeg zelf aan het componeren om een eigen stempel te drukken. Dat valt niet mee, want je moet tegelijk origineel zijn en je luisteraar toch enig houvast geven. Het vergt vele jaren voor dat echt overtuigend lukt. En al die tijd blijft het moeilijk om je boterham te verdienen, want jazz brengt zelden massa's op de been. Zo gezien is het paradoxaal dat het aantal Belgische jazzmuzikanten met professionele ambities vandaag sterk toeneemt.

Berookte term

Voor hen is het fijn dat er events zijn als Jazz in 't Park in Gent. Dat feest is uitsluitend gewijd aan Belgische hedendaagse jazz en lokt elke dag makkelijk enkele duizenden luisteraars. Goed, het publiek hoeft er niet voor te betalen, het komt deels voor de sympathieke sfeer en niet alle aanwezigen nemen de tijd om aandachtig naar de muziek te luisteren, maar het blijft een buitenkans voor de muzikanten om zich te smijten. En hopelijk zijn er ook passanten die verrast vaststellen welke frisse muziek er achter de berookte term jazz kan schuilgaan.

Jazz in 't Park, van 5 tot 8 september in het Zuidpark, Gent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234