Donderdag 09/07/2020

Coronavirus

Eerst het virus, dan de boetes: justitie verwacht golf van coronazaken

Een politiepatrouille met de fiets op pad in Brussel. Beeld Illias Teirlinck

Nu het hoogtepunt van de gezondheidscrisis achter de rug is, staan de politierechters voor een nieuwe uitdaging. Hoe gaan ze al die corona-inbreuken afhandelen? ‘Dit wordt een stresstest voor justitie.’

Een zanger die vanuit zijn raam een liedje speelt en zo een samenscholing veroorzaakt: 750 euro. Een man die ‘niet-essentiële’ sigaretten gaat kopen: 250 euro. Een vader die zijn kinderen winkeltje laat spelen in de voortuin, met een kraampje van poppen en speelgoed: 500 euro. Naarmate de coronacrisis vordert, klagen steeds meer mensen over het nut en de rechtvaardigheid van hun coronaboete.

De voorbije maanden kregen ongeveer 110.000 personen minstens één proces-verbaal voor een corona-inbreuk. Zij betaalden die meteen of krijgen een voorstel voor een minnelijke schikking in de brievenbus, dat ze eventueel mogen weigeren. Het parket beslist vervolgens of het de zaak blauwblauw laat of de overtreder vervolgt. Waarna de persoon zich kan verdedigen bij een politierechter. Dat heeft de Kamer vorige maand beslist.

Het is nu al duidelijk dat de rechters veel werk zullen krijgen. Volgens het college van procureurs-generaal waren er op 28 mei 31.213 minnelijke schikkingen uitgevaardigd, waarvan er 7.961, ongeveer één op vier dus, werden betaald. “Het is mogelijk dat de betalingstermijn nog niet verlopen is. Maar op basis van de huidige trend verwachten we dat de volgende maanden niet minder dan 30.000 dossiers voor de rechtbank gebracht moeten worden”, zegt persmagistrate Kristine De Beule.

Via belastingen

In justitiekringen zagen ze dit probleem al van ver aankomen. Het college van de procureurs-generaal stelde daarom voor om coronaboetes af te handelen via een betalingsbevel. Mensen die hun minnelijke schikking niet betaalden, en haar ook niet tijdig contesteerden, zouden hun boete dan automatisch verrekend zien via hun belastingen. Zo werkt het ook voor verkeersboetes.

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) werkte een gelijkaardig voorstel uit namens de regering-Wilmès, maar stootte in het parlement op het verzet van onder meer de groenen, de N-VA en een deel van de PS. Zij vonden dat de burger te weinig mogelijkheden kreeg om zich te verdedigen, terwijl de gemiddelde boete – 250 euro – een pak hoger ligt dan in het verkeer. “Het parlement heeft er anders over beslist”, zegt het kabinet-Geens.

En dat is niet de enige reden waarom de rechtbanken overspoeld dreigen te worden. De regering-Wilmès ging ervan uit dat steden en gemeenten massaal GAS-boetes zouden uitschrijven om de maatregelen af te dwingen. Maar omdat het wettelijke kader pas begin april werd gepubliceerd in het Staatsblad, en de lokale besturen hun reglementen moesten aanpassen, maakte slechts een handvol besturen, waaronder Mechelen, Antwerpen en Sint-Niklaas, daarvan gebruik.

“Wij hadden gehoopt op de GAS-boetes, maar het KB kwam te laat, was niet van toepassing op minderjarigen en plaatste de politie voor een praktisch probleem”, zegt N-VA-Kamerlid Sophie De Wit. “In politiezones die verschillende gemeenten overspannen, zouden agenten met verschillende rekeningnummers op pad moeten om de GAS-boete namens de juiste gemeente te innen. Of de inkomsten zouden achteraf correct moeten worden verdeeld.”

Intimidatiecampagne

De politierechters zullen een tandje moeten bijsteken, klinkt het bij de procureurs-generaal. Hun inschatting is dat de rechters één jaar lang 15 procent extra vonnissen zullen moeten uitspreken. Waarvoor ze dus ook extra zittingen moeten organiseren. “Een gevaar op verjaring is er niet meteen, want de verjaringstermijn is vastgelegd op vijf jaar. Maar dat neemt niet weg dat de zittingen binnen een redelijke termijn moeten plaatsvinden”, aldus De Beule.

Ook in politieke kringen zien ze de golf aankomen. “Mijn gok is dat niet meer dan de helft van de boetes uiteindelijk betaald zal worden”, zegt Open Vld-fractieleider Vincent Van Quickenborne. “Dit wordt een stresstest voor justitie”, zegt ook Groen-Kamerlid Stefaan Van Hecke, die pleit voor het opvorderen van gepensioneerde rechters. Ondertussen bekijkt minister Geens of parketjuristen eventueel een aantal taken van de politierechters zouden kunnen overnemen. 

Volgens Sophie De Wit (N-VA) zou het al mooi zijn als de politierechtbanken een aantal themazittingen rond corona houden en daar veel tamtam rond maken in de media, zodat burgers beseffen dat hun zaak wel degelijk wordt opgevolgd. “Dan gaan ze volgende keer misschien wel twee keer nadenken.” Al waarschuwt ere-vrederechter en justitiewatcher Jan Nolf voor een te forse aanpak. “Het mag geen intimidatiecampagne worden”, zegt hij. “Anders geraken we het draagvlak voor het coronabeleid volledig kwijt.”

Justitie waakt

Zo divers de politieke standpunten, zo uiteenlopend zijn ook de meningen bij de politierechtbanken zelf. Zo liet de politierechter van Halle, Johan Van Laethem, in Het Nieuwsblad verstaan dat er weinig ruimte is om de corona-inbreuken dringend te laten voorkomen. Door de coronacrisis lagen de zittingen in Halle al twee maanden stil, waardoor er een achterstand moet worden opgehaald.

Peter D’Hondt, politierechter in Dendermonde, heeft op 3 juli wel al zijn eerste coronazitting ingepland, terwijl de politierechtbanken normaal wat trager draaien tijdens de zomer. “Misschien dat sommige collega’s liever de warmte van het zuiden opzoeken, maar ik ben ervan overtuigd dat we dit aankunnen”, zegt hij. Daarmee is iedereen die het wat minder nauw neemt met de coronaregels al meteen gewaarschuwd. “Justitie waakt voort.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234