Zaterdag 31/10/2020

'Eerst een ferme plas en dan zeven uur leuteren'

'Dat ik jou nog in een katholieke kerk mag ontmoeten.' Mart Smeets zet de toon in het Kruisherenhotel in Maastricht, terwijl hij Michel Wuyts de hand schudt. De twee hogepriesters van het wielrennen in de Lage Landen zetten aan de vooravond van het WK een boom op over de koers, over het verschil in cultuur en wielerbeleving, over Tom Boonen en Philippe Gilbert. Kurt Boes en Joeri De Knop in Valkenburg

Het Kruisherenhotel is imposant en majestueus. De lobby baadt in een sereen licht zoals je dat kunt verwachten in een voormalige kerk annex klooster. Zonnestralen vallen binnen via de ramen in lood, diffuus en lekker warm. Wuyts monstert de gestileerde middenbeuk. "Ik zou hier best met mijn vrouw kunnen logeren. Pikken we tegelijkertijd een diner mee in Beluga." Het tweesterrenrestaurant werd in 2007 uitgeroepen tot beste restaurant van Nederland. "Ik heb er gisteravond gedineerd", prikt Smeets. Wuyts trekt meteen zùlke ogen. "En? meegevallen?" Het sein voor Smeets om nauwelijks enkele seconden na de openingshanddruk een eerste keer van wal te steken. "Je weet niet wat je eet. Dan krijg je wéér een bordje met vier kleine dingen erop: een radijsje uit Venlo, een kwarteleitje uit Ubach over Worms, dat is afgetopt met weet-ik-veel-wat. Ik heb laten verstaan dat ik eens een beetje massa wilde, iets dat niet meteen in mijn mond zoek raakt. Krijg je plots zo'n stuk kleine eend die ik-weet-niet-waar geschoten is. Allemaal héél lekker, maar de stamppot van mijn oma smaakte net zo goed."

Wie van jullie zal er zondagavond met de breedste glimlach aan tafel zitten?

Smeets: "Ik. Sowieso. Want ik ben niet nationaal gevormd en Michel wel."

Jouw hart klopt niet voor het Nederlandse wielrennen?

Smeets: "Het klopt even hard voor een Namibiër of een Australiër. Ik heb dat in me, Michel godzijdank niet. Ik ben jaloers op hem. Omdat hij de woorden 'Tommeke, Tommeke, Tommeke' heeft uitgesproken op een manier die nu nog altijd mijn oren vol doet suizen. Ik krijg dat gewoon niet over mijn lippen."

Meeleven is volstrekt menselijk.

Smeets: "Michel is dan ook veel menselijker dan ik."

Wuyts: "Het is een kwestie van temperament. Al betrap ik mezelf er wel op dat ik het ook steeds minder heb. Dat ik veel meer uitkijk naar een mooie wedstrijd waarin ik niet eenmaal naar mijn voorbereiding moet kijken, waarin de ene actie de andere opvolgt. Het pleziert me meer dan een landgenoot die wereldkampioen wordt. Als de twee samengaan, is het uiteraard nog prettiger. Maar het WK in 1998 (Camenzind won - ook in Valkenburg - voor Van Petegem, red.) was een van de mooiste die we de voorbije twintig jaar gezien hebben. De ene vlucht zat er nog niet op of de andere was vertrokken. Hopelijk is het weer net zo slecht als toen."

Smeets: "Camenzind wás al lelijk, maar met die modder op zijn gezicht... Heroïek tot en met. Uitgerekend Michael Boogerd reed lek in de finale. Maar dat vond ik dus niet erg. Ik ben commentator over de nationaliteiten heen. Ik had volledig vrede met de winst van Camenzind. Ons vak moet gedragen worden door objectiviteit en niet door nationale belangen. Ik ben slechts tweemaal buiten mijn oevers getreden. Toen Joop Zoetemelk in 1985 de wereldtitel pakte, schoot ik uit mijn slof. 'Acht-en-dertig jaar en hij hééft 'm.' Dat moet ik nu nog steeds horen. Daarnaast was er ook nog die Tourrit in 1983, gewonnen door Frits Pirard. Omdat ik Frits gewoon een heel leuk mens vond. Zijn vrouw is overigens nog leuker en zijn dochter nóg leuker... Je zit hier met een verknipt iemand te praten."

Wuyts: "Nu, ik ben nooit diep ontgoocheld als een landgenoot niet wint."

Smeets: "Zal ik eens mijn eigen zwakte blootleggen? Ik weet niet eens wie er rijdt voor Nederland, maar ik ken wel de negen namen van België. Nu ja, wij bij de NOS zenden nauwelijks nog een wielerwedstrijd uit. Daaraan merk je hoe wielrennen in twee buurlanden van elkaar verschilt. Zet drie fietsen bij elkaar en de VRT zendt het live uit en zijn (Wuyts', red.) kop komt in beeld. Wat heb ik nu aan wielrennen gedaan dit jaar? Ik mocht niet eens de Tour de France doen. Omdat ik (smalend) dat praatprogramma heb (De Avondetappe, red.). Denk je dat dat leuk is?"

In België ontstond er enige commotie omdat het WK voor beloften niet rechtstreeks op tv komt.

Smeets: "De NOS zendt bijna niets uit... Wij zijn een merkwaardig sportvolk zonder sportcultuur. Wij trekken een oranje hemd aan, zetten een lelijk ding op ons hoofd en gaan dan in polonaise door een vreemde stad lopen terwijl we denken dat we leuk zijn. In de Tour de France is geen Nederlander geïnteresseerd in een prachtige vlakke rit naar Amiens, in een moeilijke overgangsetappe in het Centraal Massief, maar 35.000 imbecielen, in oranje gekleed, trekken wel een berg op. Ze zuipen bier, pissen en kotsen alles onder en denken dat ze leuk zijn. Dat is de triestheid van het Nederlandse sportvolk. Tijdens het EK voetbal in 2008 bestonden wij het om met zes-tig-dui-zend op een plein in Basel te gaan staan om op schermen naar een voetbalwedstrijd te kijken die je ook gewoon thuis kunt zien. Acht uur lang in een wagen op weg naar Zwitserland met leeuwenkoppen en in oranje tutuutjes."

Wuyts: "En toch ligt daar de sleutel van een geslaagd WK zondag. Als die gekte overslaat op de Nederlandse ploeg, krijgen we koers."

Smeets: "Ik verwacht veel meer Belgische fans dan Nederlanders zondag."

Wat betekent een WK in eigen land voor het Nederlandse team? Bondscoach Leo van Vliet heeft al gezegd dat hij voor alles of niets gaat, dat hij vooral geen onzichtbaar WK wil fietsen.

Smeets: "Ze zullen als gekken gaan aanvallen. Tenzij ze goed luisteren naar Karsten Kroon, een heel verstandig renner. En ook Leo is slim natuurlijk. Hij heeft zijn potje, naast dat van de wielerunie, al lang gevuld. Renners die goed rijden, krijgen hun deel. Niemand die weet wat goed rijden is, niemand die weet hoeveel er in het potje zit en wie het gevuld heeft, maar het nodigt uit tot aanvallend rijden."

Het wordt een open wedstrijd?

Wuyts: "Het kan dat een aantal landen daarvoor kiezen, maar een verloop zoals de Gold Race is ook mogelijk. Met goed weer is de kans groot dat we acht ronden lang niets zien en dat het dan op het eind openspat."

Smeets: "Of dat er met een grote groep gesprint wordt."

De Cauberg moet toch voor afscheiding zorgen?

Smeets: "Schei uit. Er zijn renners die lachen met die Cauberg. Die fietsen op hun buitenblad omhoog. Stef Clement rijdt tijdens de ploegentijdrit de hele Rabo-ploeg in de vernieling. Stef Clement, godbetert. Dat geeft aan dat een heleboel renners buitenblad heel hard omhoog kunnen rijden."

Wuyts: "Als ze de Spanjaarden op één lijn krijgen, maar dat is de taak van de bondscoach..."

Smeets (onderbreekt): "Die heeft toch niets te zeggen. Gerrie Kneteman zei dat altijd zo mooi: ik ben collega van Rinus Michels (zilver met Oranje op WK voetbal '74 en goud op EK '88, red.), maar wel maar voor één dag."

Wat moet die bondscoach dan doen?

Smeets: "Niets. Helemaal niets. De renners maken zelf uit hoe het gaat."

Wuyts: "In België werkt het anders. Je moet negen karakters in de pas laten lopen. Je moet een team bouwen waarbij je niet noodzakelijk de negen besten van het moment selecteert, maar naast de twee kopmannen nog zeven min of meer plooibare jongens."

Smeets: "Oké, selectiebeleid is belangrijk maar in koers kun je niets meer veranderen."

Het was De Cauwer die vedette Van Petegem in Madrid zo ver kreeg om zich op te offeren voor broekje Boonen.

Wuyts: "De Cauwer heeft meer natuurlijke autoriteit dan Carlo Bomans. Hij is zeer mondig en niet bevreesd voor zichzelf."

Smeets: "Ik noem De Cauwer al sinds jaar en dag coach. Ik vind hem een echte coach. Hij coacht ook jou, Michel."

Er wordt Bomans ook verweten dat hij te weinig communiceert. 'Moet ik ze dan elke avond een verhaaltje vertellen?', reageerde hij.

Wuyts: "In de aanloop naar een WK wel. Je weet hoe gevoelig die selectie ligt."

Maar je had het over de Spanjaarden, Michel.

Wuyts: "Als zij eensgezind zes of zeven ronden voor het einde beslissen om bij herhaling vol door te gaan van de voet van de Cauberg tot boven, zal die zeker voor afscheiding zorgen. Al wordt het dan wel interessant om zien of hun tenoren overeenkomen. Ik kan me niet inbeelden dat Rodriguez handje-handje doet met Valverde nadat die hem in de slotrit van de Vuelta alles ontnomen heeft."

Zullen Boonen en Gilbert elkaar vinden? Tom heeft al aangegeven dat dit wellicht zijn laatste kans wordt en Phil zegt al twee jaar dat het WK in Valkenburg van hem zal zijn.

Wuyts: "Het uitgangspunt is dat beiden communiceren en eerlijk zijn. Tom zal daar iets eerlijker in zijn dan Phil, die nog geen wereldkampioen geworden is. En dan moeten er vijf tot zes scenario's op tafel komen waarbij het telkens heel duidelijk is welke keuze gemaakt moet worden. We pinnen ons altijd vast op dat ene scenario: Gilbert gaat op de Cau, krijgt iemand mee die niet overneemt, waarop een van de Belgen het gat dicht en Boonen wint. Nou nou, het zal wellicht dat scenario niét zijn. Mijn voorkeur gaat uit naar een Boonen die anticipeert. 'Kzen er mee weg, he joenges.' Boonen wint de Ronde van Vlaanderen niet als sprinter, hé."

Smeets: "Als attaquant."

Wuyts: "Met dat verschil dat hij hier geconfronteerd wordt met de betere tegenstanders uit de grote rondes."

Smeets: "Als je uit de Vuelta komt, heb je echt een voordeel. Wat die Rodriguez daar getoond heeft, amai. En die poeft de Cauberg ook op, hoor."

Wuyts: "Het kan hem wel parten spelen dat hij in onmin leeft met Katusha. Wie wordt zijn volgende werkgever? En wie heeft er nog geen contract voor volgend jaar, wie heeft nog geen werkzekerheid."

Smeets: "Dat probleem kun je oplossen tussen kilometer 220 en kilometer 240. Wie rijdt dan het gat dicht? Eén hoofdknik is voldoende."

'Als er maar een Belg wint', is de teneur in het Belgische kamp. Denk je dat Gilbert en Boonen er ook zo over denken?

(In koor): "Neen."

Hoe kun je die twee uiteenlopende uitgangspunten rijmen zondag?

Wuyts: "Het koersverloop bepaalt de uitgangspunten. Zeker in een WK. En dan moet je mannen van de tweede rij achter de hand hebben. We hebben één troef om Valverde en Rodriguez te bekampen en dat is Gilbert. Daarnaast hebben we iemand die zich in de best denkbare formule als dood voorwerp zal gedragen: Boonen... Ik vraag me overigens af wie op de meesterzet gekomen is om De Weert te vragen als hulpje van Gilbert."

Gilbert zelf?

Wuyts: "Daarom is het een meesterzet. Iemand uit het kamp van Boonen die de hele dag met Gilbert zal rondrijden. Ik vroeg me meteen af of De Weert misschien einde contract is. Maar dat is dus niet zo."

Smeets: "Dat is nu het leuke aan wielrennen. Je moet overal over nadenken. Al hebben wij Nederlanders daar geen last van. We spreken één taal. Het enige wat bij ons mis kan gaan, is dat Rabobank een te grote snaffel heeft en dat de anderen zeggen: 'ja, daaag'. Ik weet niet of mensen van Vacansoleil erg gecharmeerd zijn om dat andere oranje nog sterker te maken."

Wuyts: "Daarom heb ik enigszins verbaasd staan kijken naar de mate waarin Gilbert in onze armen gesloten is."

Smeets: "Daar heeft hij zelf voor gezorgd. Hij heeft zichzelf opgelegd om Vlaams te spreken, om zich als aimabel mens voor te stellen. Dat is hem zeer goed gelukt."

In die mate dat hij ondanks een slecht seizoen nauwelijks kritiek heeft gekregen, al denkt hij er anders over.

Smeets: "We hebben hem heel netjes behandeld."

Wuyts: "Gilbert heeft vorig jaar dat saturatiepunt bereikt. Dan moet die riem er gewoon af. Op de Kristallen Fiets zei hij me dat hij al vijf weken zijn fiets niet meer had aangeraakt. Dat is een eeuwigheid."

Smeets: "Wiggins zal hetzelfde probleem ervaren. Hij weet ook dat hij 2012 niet meer zal evenaren."

Wuyts: "Iedere grote zal je vertellen dat het na twee à drie topjaren minder was. Zelfs Merckx zei dat hij het niveau van 1969 daarna nooit meer gehaald heeft."

Hoe verklaar je dan de terugkeer van Boonen?

Wuyts: "Maturiteit, evenwicht, hervonden ambitie. 2005, 2006 en ook 2004 als aanloop waren zijn wonderjaren. Als jongeman had hij plots alles gewonnen wat hij kon winnen in zijn discipline. Mentaal verval is dan zeer logisch. Je moet het telkens weer kunnen blijven opbrengen. Hoe oud was hij?"

Smeets: "21 toen hij als derde eindigde in Parijs-Roubaix. Moet je nagaan. Andere jongens hebben dan nog pukkeltjes. Maar de Boonen van vandaag is veel rijper. Op zijn 32ste is hij een seigneur geworden. Die wilde haren zijn eraf. Hij beseft dat alle onzin achter hem ligt."

Wuyts: "Hoe moeilijk is het om met de levenswijsheid van een 53-jarige te oordelen over iemand van 25? Dan doe je er goed aan om eens terug te denken aan je eigen wilde jaren. Zou ik ze laten staan hebben: Duvel zeven of Orval acht?"

Smeets: "Of wat zou ik met die lijntjes cocaïne gedaan hebben? Nu ja, wij blowden alleen maar."

Wuyts: "Je merkt weer een onvoorstelbare gretigheid bij Boonen. En een eerlijkheid ten opzichte van zichzelf. Op de Citadel in Namen na de GP de Wallonie zei hij dat hij er nog niet helemaal was. Al zal hij na de ploegentijdrit wel beseft hebben dat hij er zeer dicht bij is."

Smeets: "Net zoals de anderen van Omega Pharma weten dat ze er staan. Let op: ze zijn nog niet van Velits of Martin af. Die Terpstra kan ook een stukje fietsen. Chavanel zal erbij zijn in de finale. En zo hebben ze er nog wel een paar."

Wuyts: "En voor wie kiest hij dan?"

Smeets: "Voor het geld. Want dit is een topsport."

Wie kiest er dan? Patrick Lefevere?

Smeets: "In elk normaal bedrijf maakt toch de CEO de keuzes? Stel dat je een finale hebt met Boonen, Terpstra én Chavanel - helemaal niet ondenkbaar -, dan zal het bevel uit die wagen gegeven worden."

Wuyts: "Stel: Valverde zet aan op de laatste keer Cauberg, Rodriguez en Gilbert schuiven mee. Probleem. Wie zit er dan nog bij Boonen op een goede tien seconden? Eén mannetje zal te weinig zijn om op jacht te gaan. Dan moet hij wel bij Chavanel of Terpstra aankloppen."

Boonen verwacht dat hij tijdens zijn carrière wellicht nog een WK voor merkenploegen zal rijden.

Smeets: "Een opmerkelijke uitspraak. Al wordt het WK al jaren met merkenteams gereden, zij het met andere truitjes."

Wuyts: "Waar zijn we nu al die hele tijd over aan het spreken? Over het mystieke, over de chemie van het WK. Ik zou het begrijpen als de commercie het op een dag overneemt. Maar dan ben je een aantal pigmenten kwijt. Gewoon al het feit dat je gekozen wordt. Al de herrie die ontstaat bij de niet-geselecteerden."

Smeets: "Bij jullie dan toch. In dit land interesseert het niemand wie Leo van Vliet opstelt. Vraag aan honderd mensen of ze tenminste drie renners kunnen noemen die zondag starten, geen tien procent zal correct antwoorden."

Terwijl elke Nederlander op een fiets zit.

Smeets: "Ja, maar wel eentje die gestolen is. Het verschil is zo verschrikkelijk groot. Als Michel en ik naast elkaar zitten, verslaan we dezelfde wedstrijd. Maar ik begin sowieso later dan Michel en ik ben al in mijn hotel en gedoucht als hij nog aan het afsluiten is. Wij stoppen meteen na de finish. 'Zo snel mogelijk afsluiten', krijg ik in mijn oor. Want er moet nog korfbal op tv, en een atletiekmeeting of een badmintonwedstrijd. Maar dan moet Michel nog een halfuur lang alle truien op het podium benoemen. Ik lach me dan kapot."

Wuyts (lachend): "En De Cauwer zit dan al twintig minuten met plasdrang."

Eigenlijk doen jullie dezelfde job, maar jullie zouden niet van stoel kunnen wisselen.

Smeets: "Onmogelijk. Niemand zou mij geloven en niemand zou hem geloven. Wielrennen is niet voor niets een katholieke sport. Bij ons stopt de interesse aan 'de rivieren'. Voor jullie is wielrennen een bestaansreden."

Maar zondag wel weer mooi naast elkaar.

Smeets: "Eerst een ferme 'jongemannenplas' en dan laten we elkaar onze pennen zien. Dat doen we altijd. We zijn beiden gek op mooie pennen. En vervolgens leuteren we zeven uur aan een stuk... (Wuyts haalt intussen een Montblanc uit zijn broekzak, red.) Kijk, hij heeft een hele mooie."

Wuyts: "Ik heb er niet aan kunnen weerstaan om bij de start van de Vuelta nog zo eentje te kopen. Die is gemaakt om in mijn wijvepollekes te liggen."

Smeets (giert het uit): "Willen jullie dit met hoofdletters in de krant zetten? WIJVEPOLLEKES."

Goed heren, zeg het maar: wie wordt het zondag?

Wuyts: "Gilbert, Boonen, Rodriguez..."

Smeets: "Chavanel..."

Wuyts: "Valverde, Contador, Gerrans..."

Smeets: "Boasson Hagen..."

Wuyts: "Van Garderen, als hij er op het einde nog bij is."

Smeets: "Die hebben ze vorige zondag toch wel de harses ingeslagen? Wat een rund. Die verspeelt gewoon de wereldtitel. Als hij inhoudt, kan BMC niet verliezen. Ze kwamen 36 meter tekort, heb ik uitgerekend."

Wuyts: "Tegelijkertijd vond ik het heel geruststellend om te zien hoe goed Gilbert was. Die zat daar fluitend te regisseren."

Smeets: "Je hebt tien man die kunnen winnen."

Ook een Nederlander? Terpstra?

Smeets: "Hij heeft goede benen, rijdt altijd met het idee om aan te vallen en iedereen heeft er vrede mee als hij wint. Hij is namelijk een prettig mens. Maar ik maak me ook geen enkele illusie. 'We' doen nergens meer mee. De enige die de apathie kan keren, is Terpstra."

Wuyts: "Bij ons heeft men er anderzijds weer alles aan gedaan om het enthousiasme in het zenit te jagen. Het kan ons nauwelijks ontsnappen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234