Dinsdag 28/06/2022

ColumnDe Megastad

Eerst een baan, dan meteen de schoenen

In de ‘wasserij’ van Court Order in Rosebank, Johannesburg, waar vintage sneakers worden herverkocht. ­ Beeld AFP
In de ‘wasserij’ van Court Order in Rosebank, Johannesburg, waar vintage sneakers worden herverkocht. ­Beeld AFP

Metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Correspondenten doen wekelijks verslag vanuit hun eigen megastad. Deze week: Niels Posthumus in Zuid-Afrika.

Niels Posthumus

Eloff Street in het centrum van Johannesburg was ooit de duurste straat van Zuid-Afrika, maar alleen haar plek op het in 1963 in Zuid-Afrika geïntroduceerde Monopoly-spel herinnert daar nog aan. Nou ja, en één schoenenwinkel: Spitz. Ik ben, tijdens een wandeling door Johannesburg, nogal verbaasd dat ik uitgerekend die in Eloff Street tegenkom, tussen de straathandelaren en recht om de hoek bij een hele serie leegstaande en vervallen panden in het arme en onveilige oude centrum van de stad.

Winkelketen Spitz vind je normaal in de noordelijke villawijken van de stad. Want wie koopt er in het centrum van Johannesburg nu de mocassins van omgerekend 150 euro die ik in de etalage zie staan?

Gelukkig heb ik Charlie Moyo bij me, een stadsgids die ik ontmoette voor een verhaal over stadsvernieuwing in Johannesburg. Ik ken niemand die het centrum van mijn woonplaats zo goed kent als hij. Ik maak een vragend gebaar naar hem, terwijl ik naar de etalage met dure schoenen wijs.

Charlie moet lachen. “Die winkel zit hier vanwege alle immigranten die in het centrum wonen”, legt hij uit. Ik kijk hem na dat antwoord alleen nog maar vragender aan. Want als er nou één groep doorgaans niet rijk is, dan zijn het wel de (illegale) immigranten in het stadshart van Johannesburg. Maar aan de andere kant, Charlie zal het weten. Hij kwam ooit zelf als immigrant uit Zimbabwe naar Zuid-Afrika, nadat hij daarvoor al vanuit zijn geboorteland Botswana naar Zimbabwe was verhuisd.

“Migranten die in Johannesburg aankomen, zijn in hun beginperiode op zoek naar twee dingen”, zegt hij. “Hoogste prioriteit heeft uiteraard het vinden van een baantje. Maar zodra er werk is gevonden – het maakt niet uit wat, als er maar geld mee kan worden verdiend – gaat een immigrant op zoek naar schoenen. Zijn eerste inkomsten besteedt hij daar aan. Verdient hij weinig, dan koopt hij een tweedehands paar bij een straatverkoper op de stoep. Maar wie een beter baantje weet te vinden, gaat op zoek naar de duurste schoenen die hij zich kan veroorloven, in een winkel als Spitz.”

Charlie legt uit dat duur schoeisel in Zuid-Afrika het symbool voor welvaart vormt. “Je wilt dus als immigrant mooie schoenen, om daarvan een foto te maken die je vervolgens naar je familie stuurt. Zo’n foto is het teken aan het thuisfront dat je goed bent terechtgekomen, dat je genoeg geld weet te verdienen. Je ouders hoeven zich niet langer zorgen te maken. En zij weten dan ook meteen dat er binnenkort wat geld hun kant op zal komen.”

De obsessie met hippe schoenen was me in Zuid-Afrika al wel opgevallen. Het straatbeeld in Johannesburg puilt uit van de modieuze, vaak felgekleurde sneakers en de glanzende leren schoenen, die bovendien altijd schoon gepoetst zijn. Ik had alleen nooit deze link gelegd.

Ik kijk in Eloff Street onwillekeurig even naar mijn eigen afgetrapte All Stars. Opeens besef ik dat mijn goedkope schoenen niet alleen een uiting van een matig gevoel voor mode zijn, maar ook een resultaat van mijn westerse, economische privileges. Ook ik ben immers een immigrant in Johannesburg, maar mijn ouders hebben zich nooit zorgen hoeven te maken over mijn financiële situatie in die stad.

Heel even denk ik erover mijn moeder voor de grap ter plekke een foto van mijn gympen te sturen. Maar zij zou waarschijnlijk slechts iets antwoorden als: “Niels, je bent veertig, kun je zelfs op die leeftijd niet eindelijk eens een paar fatsoenlijke schoenen kopen?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234