Dinsdag 07/07/2020

Eerst de winterslaap, dan de ruimtereis

Ruimtewetenschappers onderzoeken nieuwe manieren om astronauten voor lange tijd in een winterslaap te houden bij ruimtereizen. Volgens Leopold Summerer, het hoofd van het 'advanced concepts team' van het European Space Agency (ESA), kan kunstmatige winterslaap bij mensen werkelijkheid worden.

Beren doen het om de winter te overbruggen. Ook egels en vleermuizen gaan in een winterslaap, waarbij ze bepaalde lichaamsfuncties uitschakelen om energie te sparen. Maar voor ons, mensen, was een winterslaap nooit nodig. Tot nu. Wat we al konden zien in films als Star Wars, Avatar en Interstellar - astronauten die voor langere tijd in slaap werden gebracht - wordt werkelijkheid. Althans, dat zegt onderzoeker Leopold Summerer, en de NASA en de ESA doen er alles aan om dat te bewerkstelligen.

Kunstmatige winterslaap wordt nu al bij mensen gebruikt voor medische doeleinden zoals therapeutische hypothermie. Dit houdt in dat men de lichaamstemperatuur van een persoon enkele dagen verlaagt om zo traumatische hersenletsels te behandelen. Wetenschappers testen nu of ze astronauten via temperatuuraanpassingen enkele weken in een soort droomstaat kunnen houden, zonder negatieve gezondsheidseffecten. Indien de techniek werkt, zou die gebruikt kunnen worden voor bemande reizen over lange afstand. En zo komt Interstellar wel heel dichtbij.

Volop voordelen

De NASA sponsorde vorig jaar een studie naar de voordelen van zo een winterslaap bij astronauten. Die zijn volgens het onderzoek ontzettend groot: zo zal er minder eten en water moeten worden meegenomen, en zal er minder ruimte nodig zijn voor sport en amusement. Ook de psychologische gevolgen die gelinkt zijn aan een lang verblijf in de ruimte worden minder ingrijpend.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie spendeerde de laatste jaren overigens al miljoenen aan de studie van langetermijneffecten van een verblijf in de ruimte. Zo stuurden ze vorige maand astronaut Scott Kelly naar het International Space Station (ISS) voor een jaar, twee keer de duur van een normaal verblijf. Zijn tweelingbroer Mark, zelf een gepensioneerd astronaut, blijft op de grond. De NASA wil onder meer kijken welke gevolgen het langdurige gebrek aan zwaartekracht heeft op de genen van Scott. Zo willen ze inschatten of het verantwoord is om een persoon zo lang de ruimte in te sturen.

De Amerikaanse bioloog Craig Heller is sceptisch. Hij bestudeerde jarenlang zwarte en bruine beren. Omdat die dieren afvalstoffen recycleren, kunnen ze maandenlang niet bewegen zonder dat dit een effect heeft op hun lichaam. Astronauten daarentegen kunnen amper stappen na een paar weken zonder zwaartekracht, en moeten zware trainingsprogramma's volgen om hun botten en spiermassa te behouden. Een maandenlange ruimtevlucht zou dus te beschadigend zijn voor het menselijk lichaam.

Heller wijst er ook op dat het lichaam van winterslapers zoals beren helemaal is aangepast om te werken bij lage temperaturen. Volgens hem is het onwaarschijnlijk dat mensen bij zo'n lage temperatuur kunnen functioneren.

Summerer denkt dat deze problemen binnenkort worden opgelost: "We leren heel veel van de natuur over het voorkomen van botschade en spierverlies. Ik zeg niet dat we binnen een jaar al astronauten in een winterslaap zullen brengen, maar indien we de lichamelijke schade kunnen beperken, staan we al veel dichter bij ruimtereizen over lange afstand."

De gigantische inspanningen die de NASA levert voor het onderzoek naar menselijke winterslaap wijzen er op dat ook de Amerikanen nog in een oplossing voor de lichamelijke schade geloven. En als die wordt gevonden, ligt de weg naar de diepe ruimte open.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234