Woensdag 23/10/2019

Sport

Eerst de prestatie, dan de centen: waarom het Vlaamse topsportbeleid alsmaar strenger wordt

Marathonloper Koen Naert met zijn gouden medaille in Brussels Airport. Beeld BELGA

Moet Vlaams minister van Sport Philippe Muyters (N-VA) zich schamen omdat hij gouden marathonloper Koen Naert geen topsportcontract gaf? De boze reacties op zijn felicitaties laten uitschijnen van wel. Maar het Vlaamse topsportbeleid oogst meer succes dan ooit.

"Twee jaar geleden was Koen Naert 22ste op de Olympische Spelen in Rio. Had hij toen een contract bij ons, dan hadden we ongetwijfeld kritiek gekregen." Paul Rowe, algemeen directeur van Sport Vlaanderen, relativeert de heisa rond de marathonloper die zondag goud behaalde op het EK in Berlijn. Hij deed dat met de steun van de Waalse atletiekfederatie Adeps, want voor Vlaanderen was hij niet goed genoeg. "Zijn gouden medaille heeft alle kenners verrast. Ze dachten dat hij zou meestrijden voor een medaille. Maar goud? Dat had niemand verwacht."

Ook verrast is Vlaams minister van Sport Philippe Muyters (N-VA). Kort na de finish bejubelde hij de prestatie van Naert in een tweet, maar dat keerde als een boemerang terug in zijn gezicht. Hoogst ongepast, klonk het. Had Vlaanderen de sympathieke marathonloper niet in de kou laten staan? "Een ontgoocheling die ik begrijp", zegt Muyters. "Maar voor mij blijft hij een Vlaming. Hij heeft het grootste deel van zijn opleiding hier gekregen. Waarom zou ik er dan niet warm van mogen worden als hij over de finish loopt?"

Overleven

Het traantje dat Naert wegpinkte aan de finish was niet alleen de ontlading van zijn onwaarschijnlijk persoonlijk record (2 uur, 9 minuten en 52 seconden). Zijn strijd was al veel eerder gestart. De strijd om te overleven als sporter. Om zich volop te kunnen toeleggen op zijn discipline, ook als biergiganten en fastfoodketens niet staan te zwaaien met sponsoringcontracten. En in zijn geval: de strijd om een topsportcontract.

In Vlaanderen krijgen op dit moment 55 topsporters een loon van de overheid. Het gaat om 34 sporters met een deel- of voltijds arbeidscontract en 21 topsporters-studenten, die een halftijds studieprogramma volgen. De studenten krijgen als elitesporter 80 procent van een voltijds loon. Het verklaart waarom Vlaamse topsporters vaker dan vroeger een bachelor- of masterdiploma op zak hebben. Ze moeten niet meer kiezen tussen topsport of studie.

Maar de lat ligt steeds hoger. Sommige sporters maken zelfs geen kans, hoe sterk ze ook presteren. Dat is het gevolg van de actieplannen die Vlaanderen telkens na de Olympische Spelen opstelt voor de komende vier jaar. Per olympiade ligt het budget min of meer vast: 10 miljoen euro voor nieuwe infrastructuur en 24 miljoen euro voor de topsportprogramma's. Maar het geld wordt altijd anders verdeeld. Dat gebeurt op basis van de prioriteiten die de Vlaamse federatie legt.

"Sinds Londen 2012 focussen we op tien sporten (atletiek, wielrennen, tennis, gymnastiek, zwemmen, judo, volleybal, paardrijden, zeilen en hockey, ADB). Sporten waarin we goed scoren op internationale tornooien, maar ook andere Vlamingen mee aan het sporten krijgen. De uitstraling van een sport speelt dus ook mee", zegt minister Muyters.

Nederland achterna?

Na Rio 2016 werd die selectie nog strenger. De overheid kijkt nu veel meer naar de prestaties van een individuele sporter. "De lat ligt behoorlijk hoog", erkent Rowe. "In een olympische sport investeren we in functie van een top-achtplaats op Europees niveau. Wie een persoonlijk contract wil, moet dat niveau halen." Aan Franstalige kant zijn de criteria minder strikt omschreven. Daar bekijken ze geval per geval. Dat verklaart wellicht waarom Naert er aan een contract kwam toen zijn contract in 2014 bij Atletiek Vlaanderen werd beëindigd.

De prestatie van Naert opent een gevoelige discussie. Is Vlaanderen niet te streng? Negen van de tien sporters die afgelopen week op het EK Atletiek een top-achtplaats behaalden, waren aangesloten bij de Franstalige federatie. Volgens voormalig topsportdirecteur Luk Verlaenen, ook atletiekcoach, komt dat omdat jonge atleten in Vlaanderen te veel druk en te weinig vertrouwen voelen. Een jaartje minder presteren en ze zijn hun profcontract kwijt.

Maar Muyters is niet van plan om het beleid te versoepelen. De minister beseft dat hij niet overal vrienden maakt, maar voelt zich gesterkt door de stijgende internationale successen. "Zijn we hard? Absoluut. Maar elke medaille kost bloed, zweet en tranen." De filosofie: sporters krijgen de juiste omgevingsfactoren. En als ze het in zich hebben, dan komt het er wel uit. Zoals bij Naert, dus. "We brengen hen niet van de top twintig naar de top acht. Wel van de top acht naar de top drie."

Intussen denkt Sport Vlaanderen zelfs aan de volgende stap. Na Tokio 2020 zouden atleten geen top-achtplaats meer moeten ambiëren op Europees niveau, maar op wereldniveau. "Dat is wat bijvoorbeeld Nederland en Groot-Brittannië doen. Momenteel denken we daar ook over na", zegt Rowe. "Door de lat lager te leggen, creëer je nooit betere sporters."

***

Zij kregen geen profcontract (meer)

• Delfine Persoon (bokser): komt niet in aanmerking omdat ze een niet-olympische variant van boksen beoefent.
• Eline Berings (hordeloopster): viel na een zware knieblessure zonder contract, maar kreeg van de VDAB een periode van twee jaar waarin ze niet op zoek moest naar een nieuwe job. Kwam op dit EK vijf duizendsten tekort voor een finaleplek, dus ook voor een nieuw contract. Tenzij ze wordt gedelibereerd. 
 Louise Carton (5.000 meter): verloor in 2017 haar contract vanwege mindere prestaties, onder andere vanwege de hoge druk. Werd op dit EK dertiende.

Zij kregen wel een profcontract

• Thomas Van der Plaetsen (tienkamp): was vorig jaar de enige profatleet in Vlaanderen die overbleef met een voltijds contract.
• Nele De Vos (karate): is sinds vorige maand de eerste professionele karateka van Vlaanderen. Kreeg een deeltijds profcontract omdat karate in Tokio 2020 voor het eerst erkend wordt als olympische discipline.
• Kimberly Buys (zwemmen): kreeg vorig jaar nipt een contract nadat ze op het WK de top acht haalde op de 50 meter vlinderslag. Dat is geen olympische afstand, maar ze werd toch gedelibereerd. Onder meer vanwege haar sterke 100 meter vlinderslag. Bij de volgende evaluatie in september moet ze opnieuw rekenen op een deliberatie, want ondanks haar sterke tijd liep het op het EK fout in de halve finale.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234