Dinsdag 19/10/2021

Eerlijk duurt het langst

Nobel en goed-bedoeld, al die Fairtrade- producten, maar de kwaliteit moet wel in orde zijn. Vooral 'eerlijke' wijn heeft in de loop der jaren een kwalijke reputatie opgebouwd. Er is echter hard aan gewerkt om Fairtrade-wijn naar een hoger niveau te tillen. Is dat gelukt?

Dit jaar viert Fairtrade zijn 25ste verjaardag. Als u de indruk hebt dat eerlijke handel al langer bestaat, dan komt dat door Oxfam dat het pad van de eerlijke handel lang voordien effende in ons land. "In de jaren zeventig voerden we al Algerijnse wijn in", zegt Leo Ghysels, vroeger Oxfam-verantwoordelijke voor de import uit Chili, nu medewerker bij Vredeseilanden. "Maar het werd pas serieus toen we Chileense wijn verkochten. In 1990 lag de eerste fles in de wereldwinkels en hij was eerlijk gezegd niet te drinken."

Anno 2014 zullen er 2 miljoen wijnflessen uit de eerlijke handel over Belgische toonbanken gaan. Het bekendste label is Fairtrade-Max Havelaar, maar niet het enige. Ook I.M.O. en Ecocert labelen voor eerlijke handel. Oxfam werkt op vele vlakken samen met Fairtrade, maar ook met I.M.O.

Deze labels kosten geld, omdat er bij de producenten gecontroleerd moet worden of ze de regels wel naleven. Sommige arme wijncoöperaties hebben niet eens de middelen om zich te laten controleren, hoe hard ze de steun van het Westen ook nodig hebben. Geen label dus voor deze arme lieden.

Wijn, voor alle duidelijkheid, is niet het belangrijkste product voor Fairtrade: bananen en vooral koffie vormen de core business. "Oxfam maakt een uitzondering op die regel", verduidelijkt Ghysels. "Voor de Oxfam-wereldwinkels staat wijn en gedistilleerd voor 25% van de omzet."

Waarborg

Fairtrade-wijn komt slechts uit drie landen: Chili, Argentinië en Zuid-Afrika. Wanneer u een fles wijn met het Fairtrade-label koopt, wat betekent dat dan voor de mensen in die landen? Bernard Buntinx, marketmanager van Fairtrade België: "De arbeiders en kleine wijnboeren krijgen een gewaarborgd minimum voor hun arbeid of druiven: 25 dollarcent voor een kilo in Zuid-Amerika en minstens 1 dollar voor 1 liter wijn. De bedrijven of coöperaties waarmee we werken, reserveren bovendien 5 dollarcent per kilo druiven voor sociale projecten, gaande van gratis fietsen en ziekteverzekeringen tot studiebeurzen. Soms wordt er geïnvesteerd in een tankwagen of tractor. Er worden nu ook eisen gesteld op ecologisch vlak. Enkel milieuvriendelijke pesticiden zijn toegelaten en er staat een limiet op het waterverbruik."

Toch is er nog onvrede. Zo kwam de Zuid-Afrikaanse wijnsector in een slecht daglicht te staan vanwege de zeer lage lonen. Buntinx: "Zuid-Afrika is een apart geval. Er zijn geen zwarte boeren. Zwarten hebben er immers geen land. Daar geldt de regel van het minimum uurloon. Bij de laatste stakingsgolf in Zuid-Afrika waren er nauwelijks stakingen bij Fairtrade-arbeiders. Dit betekent niet dat de situatie er al gezond is. In onze ogen zouden de lonen verder mogen stijgen. Maar de bedrijven waarmee we werken zijn zelf gevoelig voor concurrentie. En ze tellen hun geld: eisen we hogere uurlonen, dan nemen ze machines."

Beter imago

Zo komen we bij de kern van een oud probleem: concurrentie. Waarom laat Fairtrade zich meesleuren in de draaikolk van almaar goedkopere wijnen? Waarom bestaat er nog Fairtrade-wijn van € 3,95 als we weten dat de wijnboer daar zijn broek aan scheurt? Waarom geen kwalitatieve regels? Voor duurdere kwaliteitswijn moet men manueel snoeien en oogsten, dat betekent meer tewerkstelling en minder machines.

Leo Ghysels: "Vergeet niet dat we van ver komen. De eerste Chileense wijn die we in 1990 aanboden, was echt 'château migraine'. Maar het was het enige dat de boerencoöperaties te bieden hadden. De rekening daarvan betalen we nog altijd. Men is ons blijven associëren met goedkope wijn die gekocht wordt voor het goede doel, niet voor de goede smaak. We vechten al jaren om komaf te maken met dat imago. We moesten ook inpraten op de boerencoöperaties zelf. Wanneer men boeren per kilo betaalt, willen ze vooral véél oogsten. De kwaliteit is dan van geen tel. Nu pas wordt het principe aanvaard dat er meer mag betaald worden voor betere druiven. Er is een A-B-C klassering ingevoerd. En dat kun je vandaag proeven."

---

PROEF OP DE SOM

Dat een opwaartse spiraal naar meer kwaliteit mogelijk is, bewijzen ook privé-importeurs zoals Biodyvino en World of Wine die werken zonder een aura van geitenwollensokkenpolitiek: zij verkopen aan cavisten en rechtstreeks aan bedrijven. Bedrijven vinden het imago van de eerlijke handel belangrijk, en schenken deze wijnen dus bewust in hun bedrijfskantines of -restaurants, maar ze bedanken voor de politieke associaties. "Dat speelt in het nadeel van Oxfam", weet Leo Ghijsels.

Betere Fairtrade-wijn dus. We namen de proef op de som, vroegen om goedkopere wijnen te vermijden en kregen van Fairtrade een selectie van vijftien kwaliteitswijnen, blind geserveerd op de proeftafel, waaruit we acht wijnen selecteerden: vier witte en vier rode.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234