Woensdag 22/01/2020

Kolonialisme

Eerherstel voor ontvoerde kinderen van Belgische kolonialen

Vertegenwoordigers van een organisatie voor metiskinderen kwamen op 6 maart naar de commissie Buitenlandse Zaken om erkenning en de opening van archieven te vragen. Beeld Tim Dirven

Zo’n 900 kinderen van Congolese, Burundese en Rwandese moeders en Belgische vaders die vlak voor het einde van de kolonisatie en masse naar hier zijn 'ontvoerd', krijgen na jaren stilte en geworstel met een verleden, een identiteit en een papierwinkel vol gaten eerherstel. Een resolutie die meerderheid en oppositie steunen, voorziet in alle mogelijke hulp om de gaten te dichten.

Ze werden in die tijd ‘mulatten’ genoemd, een woord dat verwant is aan ‘muildier’. De duizenden 'metissen', kinderen die zijn geboren uit Belgische kolonialen die werkten in het huidige Congo, Rwanda en Burundi en Afrikaanse moeders, werden door de Belgische staat scheef bekeken en als een bedreiging gezien. Deze kinderen mochten zich ‘niet verder verspreiden’.

Resultaat: ze werden systematisch bij hun moeders weggenomen en in instellingen, vaak religieuze weeshuizen, geplaatst. En in 1959, net voor de onafhankelijkheid, liet ons land hen en massa verschepen – sommigen hebben het over ‘ontvoeren’ – naar België, waar ze in weeshuizen en gestichten terechtkwamen of voor adoptie werden afgestaan aan Belgische gezinnen.

Problemen met papieren

Tot vandaag worstelen deze mensen, die nu zestigers en zeventigers zijn, met de gevolgen van die onfrisse pagina uit de Belgische geschiedenis. Zo weten velen nog altijd niet wie hun moeder was en of ze broers of zussen hebben, en zijn omgekeerd nog altijd Afrikaanse vrouwen die erg jong moeder werden van een kind met een Belgische vader op zoek naar hun kind.

Bovendien heeft België de meeste metissen nooit de Belgische nationaliteit willen geven of die weer ontnomen. Velen kregen enkel een ‘gele identiteitskaart’ voor vreemdelingen, die alleen vrij verkeer binnen de Benelux mogelijk maakte. Wie toch naar het land van herkomst terugkeerde op zoek naar zijn of haar moeder, werd staatloos. 

Problemen met papieren bij een huwelijk of andere formaliteiten door dat gebrek aan een duidelijke nationaliteit slepen vandaag nog aan, zoals bij een dame die zeventig is en wil trouwen maar dat niet kan omdat haar nationaliteit onduidelijk is.

Ouders identificeren 

De nieuwe resolutie, die een compromis is tussen meerderheid en oppositie, moet alles in het werk stellen om deze mensen de Belgische nationaliteit te geven en om hen te helpen om problemen met geboorte- en huwelijksaktes op te lossen. 

Ook is voorzien dat de kinderen van de kolonialen “alle mogelijke medewerking krijgen van Belgische ambassades en diplomatieke posten ter plaatste om hun biologische ouders te identificeren” en makkelijker toegang krijgen tot koloniale archieven en geklasseerde archieven van onder andere weeshuizen en religieuze organisaties die deze kinderen onder hun hoede hadden.

De resolutie is goedgekeurd in de commissie Buitenlandse Zaken van het parlement. “Dit is het resultaat van een compromis tussen meerderheid en oppositie", zegt An Capoen (N-VA), een van de indieners. "Dat is hier absoluut nodig, want iedereen is in feite betrokken partij.”

Monument

Jacqueline Goegebeur (62), die toen ze drie werd als kind van een Belgische koloniaal en een Rwandese moeder in een instelling is geplaatst, juicht de politieke stap toe. “We wachten hier al erg lang op. Het belangrijkste probleem is dat wij door dat koloniale beleid dat ons als een bedreiging zag niet weten wie we zijn. Sommigen ontdekken bijvoorbeeld nu pas, omdat archieven opengaan, dat ze een broer hebben, anderen kunnen door problemen met aktes nog altijd niet trouwen. Je kent je roots niet. Er is veel herstelwerk nodig.”

En er komen nog vormen van eerherstel: meer wetenschappelijk historisch onderzoek naar de episode, dat aan het parlement zal worden voorgelegd, en een gedenksteen “ter herinnering aan het dramatische feit dat, in de periode 1959-1962, metiskinderen die van Belgische kolonialen in Afrika afstamden en die afkomstig waren uit Kivu, Rwanda en Burundi, naar België zijn overgebracht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234