Donderdag 24/10/2019

Eenzame zeilreis met demonen

Eenzame zeilreis met demonen

Met zijn romandebuut Op zee heeft de Volkskrant-journalist en columnist Toine Heijmans de Nederlandse zeeliteratuur een nieuwe impuls gegeven. Het door Jenna Arts fraai geïllustreerde boekje vertelt het relaas van Donald, een vader van middelbare leeftijd die de brui geeft aan zijn kantoorbaan. Voor zijn sabbatical kiest hij met het goed geoutilleerde zeilbootje de Ismaël het ruime sop. Hij vaart drie maanden lang solo van Noord-Denemarken naar Nederland. Voor het laatste deel van het traject, van Thyboron naar Harlingen, pikt hij zijn dochtertje Maria op.
Aanvankelijk lijkt alles in harmonie te verlopen - het weer zit mee - maar Donald kampt ook met demonen, die hem tijdens zijn eenzame reis meer dan ooit teisteren. Hij neigt naar het kluizenaarschap en zijn blik op de werkelijkheid gaat aan het schuiven. Tot Maria tijdens een hels onweer verdwenen blijkt te zijn. Zijn het allemaal waanbeelden? Loopt hij vooral mentaal op de klippen? Op dat moment gaat de auteur aan de slag met flashbacks. Hij knipoogt naar andere maritieme klassiekers als de boeken van Slauerhoff, Moby-Dick en De kleine kapitein. Toch leest Op zee door de hakkerige, korte en ietwat naïeve zinnen vooral als een jeugdroman.

Toine Heijmans
Op zee
uitgeverij LJ Veen, 192 p., Amsterdam, 18,95 euro

Het pad naar de afgrond

Debutanten moeten altijd iets nieuws verzinnen om zich in de aandacht te wurmen. De Nederlandse schrijfster Renske Jonkman liet met opzet een hoofdstuk van haar boek in de trein achter, vergezeld van een hele rits redactionele opmerkingen. De stunt leverde haar toch wat publiciteit op voor wat ze zelf een "een rauw en vrouwelijk antwoord op de ­coming-of-age­­roman" noemt. Toch doet Zo gaan we niet met elkaar om vooral aan als een doorsnee eigentijds debuut, al is het er een met weerhaakjes.
Hazel leert de wereld kennen aan de hand van haar oudere broer Jaris. Ze communiceren in geheime codes, delen een fascinatie voor zwarte gaten in het heelal en het communisme. Maar op weg naar volwassenheid worden de gedachten van Jaris steeds donkerder, tot hij in zijn schizofrenie alle grip op de realiteit verliest. Na Jaris' verdwijning verruilt Hazel het ouderlijk huis in Heerhugowaard voor een zolderkamer in Amsterdam. Daar ontpopt zij zich tot een rebelse studente. Samen met haar onmogelijke vrienden Das en Keizer bewandelt zij de weg naar de afgrond en geeft zich over aan drank, drugs en seks. In een poging Jaris terug te vinden start Hazel een zoektocht naar haar broer. Voorzichtig kantelt het boek en wordt duidelijk waarom Hazel zo'n nihilistisch leven leidt.

Renske Jonkman
Zo gaan we niet met elkaar om
Nijgh en Van Ditmar, 320 p., 17,50 euro

W.F. Hermans slaat spijkers met koppen

Kloeke delen Volledige werken van Willem Frederik Hermans blijven in gestaag tempo verschijnen. Deel 14 zit boordevol hoogstaand beschouwend werk, waarin de vileine, de scherpzinnige, de veelzijdige en de humoristische Hermans elkaar moeiteloos de hand reiken. Veel stukken dateren uit zijn Parijse periode, toen hij regelmatig onder het pseudoniem Age Bijkaart opereerde. Ze komen vooral uit de periode 1985 en 1988, bevatten enkele kleinere publicaties en de verzameling van ruim honderd columns en essays die onder de naam Door gevaarlijke gekken omringd verscheen. Een recensent omschreef ooit wie Hermans met die gevaarlijke gekken bedoelde: "Iedereen dus eigenlijk die wel eens wat gezegd heeft waarmee Hermans het niet eens is."
Hermans laat zich in zijn omvangrijkste bundeling (ruim 600 pagina's) onder andere uit over de apostrof-s, slaat spijkers met koppen over literaire prijzen en natuurlijk ook over Multatuli. Bij de kleinere publicaties vind je de Relikwieën en documenten, Het boek der boeken, bij uitstek en Mondelinge mededelingen, drie boekjes met in totaal zes toespraken bij allerlei gelegenheden. Het boek opent met Hermans' vermaarde poezenboek De liefde tussen mens en kat, "de raadselachtigste soort liefde die ik ooit heb ondervonden".

Willem Frederik Hermans
Volledige werken deel 14
uitgeverij De Bezige Bij, 1.013 p., 35 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234