Woensdag 28/10/2020

InterviewArts Marleen Finoulst

Eenzaamheid in woon-zorgcentra: ‘De collateral damage van de maatregelen is óók dramatisch’

Finoulst: 'Je merkt dat mensen sneller de moed laten zakken wanneer ze geen bezoek meer ontvangen.'Beeld Joel Hoylaerts/Photo News

Sinds de hittegolf stierven 906 rusthuisbewoners, van wie 22 aan de gevolgen van Covid-19. Dat zijn een 400-tal overlijdens meer dan gewoonlijk. Arts en wetenschapsjournaliste Marleen Finoulst denkt niet dat enkel de hittegolf daar verantwoordelijk voor is. ‘Die oversterfte kan ook te wijten zijn aan eenzaamheid.’

Waarom denkt u dat de oversterfte bij ouderen te wijten is aan eenzaamheid?

“Uit cijfers die het Agentschap Zorg en Gezondheid bekendmaakte, op basis van rapporten van woon-zorgcentra zelf, blijkt dat er sinds de hittegolf 906 rusthuisbewoners overleden zijn. Van hen waren slechts 22 personen besmet met het coronavirus. We hebben de cijfers vergeleken met die van vorige jaren, waaruit we kunnen concluderen dat er een oversterfte is van een vierhonderdtal mensen. Een deel heeft uiteraard te maken met de hittegolf, maar als we de vergelijking maken met vorige hittegolven, zoals die in 2018, dan stellen we nog steeds een oversterfte vast. Ik dacht toen meteen aan verhalen van ouderen uit woon-zorgcentra die geïsoleerd raakten door de coronamaatregelen en het daardoor niet meer zagen zitten. Bovendien leert een Amerikaanse studie ons dat er wel degelijk een verband bestaat tussen eenzaamheid en vroegtijdig overlijden. Daarom denk ik dat eenzaamheid nu ook een verklaring is. Al kun je dat nooit met zekerheid zeggen.”

Hoe kan eenzaamheid leiden tot vroegtijdige sterfte?

“Je merkt dat mensen sneller de moed laten zakken wanneer ze geen bezoek meer ontvangen, waardoor de kans ook groter is dat die mensen een ongezondere levensstijl aannemen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat ze minder drinken, omdat ze daar zelf niet aan denken en er geen familie is die hen daartoe aanzet, wat dus problematisch is tijdens een hittegolf. Of het eten smaakt hen niet meer, waardoor ze te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen. Het is dus niet de eenzaamheid die rechtstreeks doodt, maar wel de verwaarlozing als reactie daarop. Als je al wat ouder bent, verhoogt dat het risico op sterfte.” 

Wat kan er dan beter in de woon-zorgcentra? 

“Een echte oplossing heb ik niet voorhanden, maar misschien is het nuttig om mensen zelf te laten kiezen welk risico ze willen nemen in plaats van hen te verbieden de kamer te verlaten. Bovendien heb ik ook een aantal voorbeelden van woon-zorgcentra gezien waar ze wel bezoek, op afstand, toelieten. Daar is uiteraard mankracht voor nodig, maar het toont wel aan dat het mogelijk is. Al wil ik zeker geen steen werpen naar de andere woon-zorgcentra. Er is nu eenmaal te weinig personeel. Ik hoop gewoon dat we deze keer wakker geschud zijn en dat we inzien dat de collateral damage door de coronamaatregelen ook dramatisch is.”

Heeft de overheid te weinig aandacht besteed aan sociale contacten?

“Ik kan me voorstellen dat het voor hen ook heel moeilijk is om maatregelen te bepalen, maar ik denk wel dat de maatregelen soms te ver zijn gegaan en dat we daar nu de gevolgen van dragen. We zullen een betere manier moeten vinden om met het virus om te gaan en tegelijkertijd de psychische impact op de mens te beperken. Buiten de woon-zorgcentra blijkt sociaal contact mogelijk, dus waarom ook niet daar?” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234