Woensdag 19/05/2021

AchtergrondEenzaamheid

Eenzaamheid gaat even snel rond als virus: ‘Dat corona mij maar komt halen, ik heb toch niemand’

Bij Tele-Onthaal gaat nu al meer dan 20% van de oproepen over eenzaamheid. Dat is evenveel als tijdens de lockdown, en de cijfers zullen met de verstrengde maatregelen zeker nog stijgen. Beeld Shutterstock
Bij Tele-Onthaal gaat nu al meer dan 20% van de oproepen over eenzaamheid. Dat is evenveel als tijdens de lockdown, en de cijfers zullen met de verstrengde maatregelen zeker nog stijgen.Beeld Shutterstock

We gaan elkaar minder mogen vastpakken, maar laten elkaar niet los. Dat vaste voornemen van de regering zal nodig zijn, want de eenzaamheid woekert. ‘We horen nu al zo vaak zeggen: ‘Niemand kiest mij als contact. Ik tel niet meer mee.’ Het wordt nog moeilijk straks na het langdurige isolement om al die mensen terug te halen.’

Jeanine Moerman (75) is erg ongerust dat ze terug haar kot in moet. Ze heeft net haar middagmaal genuttigd, in het dienstencentrum Ter Borre in Strombeek. "Ik kwam hier vroeger nooit, of maar heel af en toe eens voor een koffie. Hier alleen binnenstappen, dat heb ik nooit gedurfd. Op een dag heb ik toch de klik gemaakt. Nu kom ik hier elke middag eten, en ik zit straks weer in het publiek bij het lijndansen. Dat bezorgt me plezier. Maar ik ben bang dat het straks niet meer mag. Ik ben alleen. Ik heb voor mijn zieke ouders gezorgd tot ze overleden, mocht van thuis nooit vrienden maken en ben ook nooit getrouwd of moeder geworden. Als ze hier straks weer moeten sluiten, ga ik de dieperik in, zoals tijdens de lockdown. Thuis komen de muren op me af. Ik heb al momenten gehad dat ik niet meer wou leven. Ik zeg soms: dat corona mij maar komt halen, ik heb toch niemand."

Het nieuwe ábnormaal

Jeanine is nochtans niet alleen. Bij de weduwnaar op zijn flat of bij de niet meer zo happy single; bij de thuiswerker, dag na dag alleen tussen vier muren terwijl de kinderen voorlopig wel nog naar school gaan; bij de jongere alleen voor zijn laptop. De eenzaamheid gaat even snel rond als het virus. Is misschien nog ongrijpbaarder. En ze vreet. "Iemand zei me deze week op mijn consultatie: 'Chris, ik kook al maanden niet meer voor mezelf, ik kan het niet meer opbrengen.' En ik hoor veel mensen zeggen: 'Ik kríjg het van dat 'nieuwe normaal'. Dit is het nieuwe ábnormaal.' Een mens die beknot wordt in zijn ontmoetingen ziet af. Simpel", zegt Chris De Ketelbutter, psycholoog en gewezen directeur van Tele-Onthaal Oost-Vlaanderen. "In de lockdown hoorde ik nog mensen die genoten van de relatieve rust. Dat hoor ik nu absoluut niet meer. Zelfs mensen die 'goed tegen alleen zijn kunnen', hoor ik zeggen dat het echt heel lastig wordt."

Jennifer Pots, coördinator van Tele-Onthaal: "Wij noteren een zeer grote piek van oproepen, meer dan 20 procent gaat over eenzaamheid. Opnieuw even hoog als tijdens de lockdown, en de cijfers zullen met de verstrengde contactmaatregelen zeker nog stijgen. Onze versterkte chatkanalen zijn bijna helemaal ingenomen door tieners. Als klasgenoten en leerkrachten wegvallen, merk je toch dat er weinig overschiet. Daarom: het is belangrijk die scholen open te houden."

Besmet en beschaamd

Chris De Ketelbutter: "Ik vind dat er te weinig empathie is voor de jongeren. Ook zij zijn eenzaam. Ook zij willen lijfelijk samen zijn. Je kan in 27 WhatsAppgroepjes zitten en 500 berichtjes versturen per dag, je blijft op je honger zitten. 'Yolo' en 'fomo' is niet voor niks jongerentaal: in de jaren waarin zij sociaal zouden moeten uitbreken, botsen ze op een maatschappij die stilstaat. Dat is voor hen echt niet makkelijk. Ze krijgen bovendien van veel de schuld. Uiteraard zeggen sommigen dan: 'Foert, de pot op, wij zijn toch al de zwartepiet.'"

"Sociaal contact is net als eten en drinken: een basisbehoefte. Maar straks is het al om half vijf donker en zullen we nog meer moeten binnen zitten. Er zijn mensen die uit angst voor besmetting nog strenger zijn voor zichzelf dan de maatregelen voorschrijven. Er zijn ook mensen die zich bijna schamen dat ze besmet zijn geraakt of in quarantaine moeten door risicocontacten. De grimmigheid tegenover de ander neemt toe, terwijl dat allemaal niet hoeft."

Zelfcensuur

Jennifer Pots: "De eigenwaarde en het zelfvertrouwen van heel wat mensen keldert: 'Ik tel niet meer mee.' Iedereen plooit zich terug op zijn eigen contacten. Wie er tussenuit valt, redeneert: 'Ik ben voor niemand meer belangrijk genoeg dat men mij nog opzoekt of bij zijn toegestane contacten rekent.' Onze vrijwilligers zijn wel goed in een warme babbel, maar eenzaamheid is niet iets waar je makkelijk zomaar wat tips tegenover zet. Mensen hebben niet meteen nood aan therapie, merken we: dat helpt ook niet tegen eenzaam zijn. Ze zoeken wel dat klankbord, liefst face to face."

Chris De Ketelbutter: "Dus: ga eens aanbellen bij de buurvrouw van wie je denkt dat ze niet veel volk ziet. Doe praktische dingen voor elkaar. Stuur bewust eens een berichtje. En laat niet te veel negativiteit sluipen in de contacten die wél nog mogen."

Jennifer Pots: "En toch. Mensen doen aan zelfcensuur om het weinige contact dat er nog is niet te verpesten, om hun familie niet te belasten. Want ontgoocheld, bezorgd of verdrietig zijn: dat zijn geen vrolijke verhalen om te ventileren. De collega's bij Tele-Onthaal adviseren hoe dan ook: probeer tegenover je omgeving toch niet te doen alsof. En voor die omgeving: zeg eens vaker 'Jij telt wél nog mee.' 'Ik denk aan jou.' Of: 'Je bent wél een vriend.' Dat doet zoveel deugd. Nog een klassieker: zorg goed voor jezelf, je mag jezelf echt wel trakteren op positieve dingetjes. En maak een dagindeling, al is dat moeilijk in coronatijd. Wij horen heel vaak zeggen: 'Níks doet mij nog plezier.' Dan samen eens nagaan wat iemand voorheen wél interesseerde en of dat misschien toch nog mogelijk is, gaat vaak vlotter dan wanneer die persoon er alleen zit op te piekeren. Elke ochtend om de krant gaan of elke middag in het dienstencentrum gaan eten en daar een babbeltje slaan, ook dat is voor velen zo belangrijk om dat te kunnen blijven doen."

Bevrijdingsfeestjes

Krijgen we de knop nog weer omgedraaid? Of geraken we in ons isolement verstrikt? Jennifer Pots: "Wij kijken bezorgd vooruit. Eenzaamheid tast de kern van je bestaan aan. Dat gaan we straks na al die maanden van strenge maatregelen niet zomaar in een-twee-drie weer kunnen ombuigen, vrees ik."

Chris De Ketelbutter: "Sommige mensen zullen het sociaal contact opnieuw moeten oefenen. Maar mijn ervaring leert: als de omstandigheden weer comfortabeler worden, stellen mensen zich weer open. Daar ben ik niet bang voor. Vraag mensen naar de mooiste momenten in hun leven, en het gaat altijd over: delen met anderen. Ik denk dat er nogal wat bevrijdingsfeestjes gevierd gaan worden, als we hier ooit door zijn."

Bel anoniem en gratis naar 106 (24u/7d) of chat via ww.tele-onthaal.be.

Zij belden de voorbije dagen naar Tele-Onthaal

Meisje van 18 jaar, zit in haar laatste jaar middelbaar dankzij corona. Als ze reguliere examens had moeten doen, was ze zeker gebuisd geweest. Ze voelt zich niet op haar plaats in de klas, is erg onzeker, vindt er weinig aansluiting. De hele coronaperiode weegt zwaar door. Er is wel één leerlingbegeleider die haar steunt.

Vrouw, erg ontmoedigd door de slechte cijfers. Ze had zo uitgekeken naar haar pensioen maar als alleenstaande voelt ze zich geïsoleerd, ze heeft weinig contacten. Vindt wat afleiding in lange wandelingen. Af en toe met 106 bellen geeft haar het gevoel dat er toch iemand in haar geïnteresseerd is.

Man, voelt zich niet goed in zijn vel. Wijt het aan corona. Moet verplicht thuiswerken en dat eist zijn tol: voelt zich geïsoleerd, de muren komen op hem af. Zijn collega’s zijn z’n voornaamste contacten. Heeft het moeilijk om zich te blijven motiveren om alleen te moeten werken.

Eerstejaarsstudente, ervaart de voorbije maand als stressvol, beklemmend, eenzaam. Ze heeft veel minder les dan verwacht, heeft het moeilijk om andere studenten te leren kennen. Zit met een mentale breakdown. Wil er haar ouders niet mee lastigvallen omdat zij zich te veel zorgen zouden maken.

Man, depressief, eenzaam, vreest een nieuwe lockdown. Hij is al jaren in begeleiding wegens depressie en kan daardoor niet werken. Tijdens de lockdown is zijn begeleiding eerst stopgezet, daarna online voortgezet. Hij kreeg stress van die digitale gesprekken. Het positieve aan corona is dat hij weer meer contact heeft met zijn broer en zus, ze spreken geregeld af.

Weduwe van 75 jaar. Lockdown viel haar zwaar. Ze miste haar kinderen, en vooral kleinkinderen. Vreest voor een tweede lockdown. Weer zo lang de kleinkinderen moeten missen, overleeft ze niet. Haar kleinkinderen lange tijd niet kunnen zien en vastpakken, resulteert bij haar in nachtmerries.

Risicopatiënt, durft niet buitenkomen, heeft geen vrienden. Zijn vriendin heeft het uitgemaakt. Vraagt zich af hoe hij de komende weken moet doorkomen. Ziet een nieuwe lockdown niet zitten. Het gemis aan fysiek contact is ondraaglijk. Hij vlucht in de alcohol. Begeleiding wil hij niet: dat is te lang wachten en kost te veel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234