Dinsdag 02/03/2021

Een zonnige toekomst voor de westerse klassieke muziek

Energieke muzikanten uit andere culturen maken van klassieke muziek opnieuw rock 'n roll

Jan Goossens applaudisseert voor de nieuwe muziekchef van de LA Philharmonic

We schelden vandaag graag op de Verenigde Staten. Zeker in de culturele sector. En toch. Zelfs nu worden er visionaire beslissingen genomen, bijvoorbeeld op cultureel vlak. De aanstelling vanaf 2009 van de 26-jarige Venezolaanse dirigent Gustavo Dudamel tot nieuwe muziekchef van de LA Philharmonic, een van de vijf Amerikaanse toporkesten, is er zo een. Zonder Stephan Moens en De Morgen was het in Vlaanderen onopgemerkt voorbijgegaan, maar in de VS stond Dudamel in alle headlines. Niet slecht als het over klassieke muziek gaat, in een land waar cultuursubsidies nog amper bestaan. En geen toeval dat het vaak verguisde LA de stad van dit soort avant-garde blijkt te zijn, eerder dan de Europeser getinte metropolen New York en San Francisco.

Dudamel won in 2004 de Gustav Mahlerdirigentencompetitie, maar is op de eerste plaats verbonden aan het Simon Bolivar National Youth Orchestra uit Venezuela. In dat orkest komen de grootste talenten samen uit de kleinere orkesten van 'El Sistema', een landelijk netwerk dat achtergestelde kinderen uit de favela's muziekinstrumenten en -opleidingen geeft. Samen met Dudamel zet het Simon Bolivar Orchestra zijn tanden in het westerse klassieke repertoire, voor Deutsche Grammophon maakten ze net een opname van de 5de en 7de van Beethoven waar de vitaliteit van afspat. Klassieke muziek wordt plots opnieuw rock 'n roll.

Regisseur en 'Angelino' Peter Sellars bezocht het orkest in Caracas, werkte met hen tijdens zijn New Crowned Hope Festival in Wenen en was onder de indruk. "Dit zou de westerse klassieke muziek terug tot leven kunnen wekken: brute confrontaties met jonge en energieke topmuzikanten uit andere culturen waar de band met dat repertoire in alle vrijheid uitgevonden kan worden", zei hij achteraf. Het doet denken aan wat er in de in Berlijn bekroonde Zuid-Afrikaanse film U-Carmen eKhayelitsha gebeurde: zwarte zangers uit de townships gaven Carmen van Bizet opnieuw een reden van bestaan.

Dat de LA Phil de gegeerde Dudamel nu binnenhaalt, nadat hij het orkest amper twee keer dirigeerde, is om vele redenen een voltreffer. Om te beginnen zijn alle kenners het erover eens dat de Venezolaan een toptalent is. Bovendien waren het de muzikanten van de LA Phil zelf die na de eerste goede ervaringen mee voor Dudamel kozen participatieve democratie kan dus ook op dat niveau. Tot slot is het in breder cultureel opzicht ongelooflijk pertinent om in LA, vandaag voor meer dan de helft Spaanstalig, voor de Zuid-Amerikaan te kiezen. Zonder twijfel zal Dudamel in het repertoire van de LA Phil nog meer Latijnse componisten introduceren, zonder twijfel zal dat nieuwe, jonge liefhebbers over de vloer halen. Benieuwd wanneer in Vlaanderen de eerste 'niet-westerse' artistiek leider in een grote culturele instelling zijn kans krijgt.

Het is de huidige Finse muziekchef Esa-Pekka Salonen die de LA Phil de vorige 15 jaar een unieke plaats in de stad gaf. Veel hedendaags en intercultureel repertoire, gewaagde samenwerkingen met lokale artiesten als Sellars en Bill Viola, een zomerprogrammatie in de Hollywood Bowl waarin de grenzen tussen hoge en lage cultuur wegvallen en stervioliste Hillary Hahn naast de New Yorkse rockband 'TV on the Radio' staat.

Het kan dus: orkesten en operahuizen die zich interdisciplinair en intercultureel opstellen, de confrontatie met de stad aangaan en een hedendaags repertoire ontwikkelen dat aantrekkelijk en 'hip' is voor jonge mensen. Afscheidnemend directeur Bernard Foccroulle bewees geregeld dat het hier mogelijk is, in onze eigenste Muntschouwburg. En wie zich afvraagt hoe het verder moet met de Vlaamse Opera, kan misschien inspiratie halen uit het Antwerpse concert van Gustavo Dudamel in de Singel op 19 mei.

Jan Goossens is artistiek leider van de KVS. Voor 'De Gedachte' schrijft hij om de twee weken een opiniestuk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234