Donderdag 12/12/2019

Een zondags bezoekje aan Emile Verhaeren

Heel even klopte het hart van de moderniteit in een uithoek van Henegouwen. De wereldberoemde dichter Emile Verhaeren had er in het gehucht Le Caillou-qui-bique een buitenhuisje, waar rond 1900 heel wat prominenten van de literatuur en beeldende kunst defileerden. Een aardige tentoonstelling in zijn geboortedorp Sint-Amands roept de sfeer van toen op.

Niemand minder dan Stefan Zweig was tussen 1902 tot 1913 een van Verhaerens trouwe zomergasten. Met enige overdrijving noteerde de Oostenrijker dat de gemeente Roisin weliswaar aan de rand van de wereld lag, maar toch 'het kruispunt van Europa' was. Tot 1914 ontving Verhaeren er talloze vrienden: kunstenaars Constant Montald en Théo Van Rysselberghe, zijn vertalers Osman Edwards en Valeri Brjoesov, de schrijver Cyriel Buysse en zijn makker Emile Claus... Ver van de 'tentaculaire grootstad' kon Verhaeren er ongestoord orakelen en werken. Zijn lange wandelingen in de buurt hebben fraaie verzen opgeleverd. In Sint-Amands wordt een en ander geëvoceerd met foto's, brieven en kunstwerken

Vlakbij de dorpskern en Verhaerens graf in de Scheldebocht fungeert dit verrassende museum als een schrijn voor het werk van de dichter. Conservator Rik Hemmerijckx pakt geregeld uit met bescheiden maar stevig gedocumenteerde en tot in de puntjes verzorgde tentoonstellingen. De aparte scenografie met kleine en grote houten tafels, kriskras over de ruimte verspreid, leent zich bijzonder goed voor literaire exposities die het niet van hun spektakelwaarde moeten hebben. Bovendien zitten er in dit vaste decor enkele verwijzingen verstopt naar Le-Caillou-qui-bique. De tafel die ondersteboven op de vloer ligt, herinnert aan de verwoesting van Verhaerens buitenhuis in de laatste dagen van de Eerste Wereldoorlog. De dichter zelf zou dat niet meer meemaken: in 1916 werd hij in het station van Rouen door een trein verpletterd.

Muze Marthe

Verhaeren en zijn vrouw Marthe ontdekten de plek toen zij er in 1899 als dagjestoeristen op bezoek gingen bij de weduwe van de schrijver Georges Rodenbach. Zij verbleven er in een geïmproviseerde herberg. Gecharmeerd door zijn gecultiveerde maar hartelijke bezoekers richtte de eigenaar het bijgebouw voor hen in. "Is het wel een huis?", vroeg Zweig zich af, "het is veeleer een schuur in baksteen met een houten dak, simpel en degelijk, met als decoratie slechts enkele klimplanten en rozen. Zes vensters, of maak er acht van, met tullen gordijnen, een mansarde onder het dak, een binnenkoer met kakelende kippen en een tuintje met enkele forse zonnebloemen." Daar kloste Verhaeren rond op zijn klompen, of maakte hij een praatje met locals die hem op handen droegen, van de houthakker en de brouwer tot de stationschef - die zorgde er persoonlijk voor dat Verhaerens hoge gasten snel tot bij de dichter werden geleid.

Wat de schrijvers en kunstenaars in Le-Caillou-qui-bique hebben aangericht, is nu bijeengebracht. De symbolistische schilder William Degouve de Nuncques, tevens Verhaerens schoonbroer, realiseerde mooie landschappen. Ook Verhaerens muze Marthe liet zich niet onbetuigd met het penseel; zij vereeuwigde haar man in zijn studeerkamer en borstelde een zicht op het erf. Het is echter vooral de typische gestalte van de dichter die in beeld werd gebracht: de wijde overjas, de hoed, de beroemde walrussnor. De lokale kunstenaar Charles Bernier etste keer op keer zijn portret, maar het is Constant Montald die het mooiste werk heeft nagelaten. Hij maakte talloze prachtige schetsen van zijn vriend, die (voor)leest of wandelt. In zijn werk waait de geest van de nieuwe tijd naar binnen - zoals in de sterkste verzen van de Dichter des Vaderlands, wanneer hij in Roisin zijn batterijen had opgeladen en lief en leed met de pen te lijf ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234