Woensdag 08/12/2021

Een zomer met Cécilia Sarkozy

Cécilia Sarkozy moet kiezen. Op de achtergrond blijven of een rol in de schijnwerpers spelen

Bertrand Le Gendre over het mediaspektakel van de Franse presidentsvrouw

Bertrand Le Gendre is columnist en een van de hoofdredacteurs van Le Monde

De man van het jaar, dat is híj. De vedette van de zomer, dat is zíj. Er was deze vakantie geen gesprek, of vroeg of laat kwam het uit bij Cécilia Sarkozy, haar Pradajurken, haar minachting voor de etiquette en haar invloed op haar man. Nukkig of depressief? Tiranniek of bedachtzaam?

De gewone burger, die net terug is uit vakantie, soms uit een ander continent, en die het dus allemaal niet gevolgd heeft, verbaast zich over de grote aandacht van de media voor de Arlésienne van de politiek. Hij heeft ongelijk. De 'zaak-Cécilia' zegt evenveel over de vrouw in kwestie als over de manier waarop de pas verkozen president de macht uitoefent.

Alle of bijna alle tijdschriften hebben de voorbije zomer een voorpagina gewijd aan de echtgenote van het staatshoofd, vaak in vragende wijs. Een paar voorbeelden: 'De zaak Cécilia' (Le Point); 'Wie is de echte first lady van Frankrijk?' (Gala); 'Het raadsel Cécilia' (Le Nouvel Observateur); 'Het mysterie Cécilia' (Elle).

Cécilia Sarkozy intrigeert en doet verkopen. Gala heeft midden augustus 470.000 exemplaren verkocht van zijn cover met de 'first lady van Frankrijk'. Dat is 20.000 meer dan het topnummer van de maand ervoor met het huwelijk van basketbalspeler Tony Parker met Desperate Housewives-actrice Eva Longoria. Idem voor Le Nouvel Observateur, waar de voorpagina over Cécilia Sarkozy de losse verkoop met 34 procent deed stijgen.

Voor VSD, dat sinds eind mei al drie voorpagina's aan de dame in het Elysée heeft gewijd, voor Paris Match of voor Gala is Cécilia een heldin uit een sprookje. Bijgewerkte foto's, lovende commentaren, misstappen die worden geminimaliseerd of, beter nog, in haar voordeel worden uitgelegd. Liefde, roem en schoonheid. "Men vergelijkt haar met Greta Garbo, met Jackie Kennedy, met Diana", schrijft Gala, "maar ze wil gewoon zichzelf zijn: een vrouw die graag in de schaduw maar ook graag in de schijnwerpers staat, die van haar man houdt maar ook tegen hem durft in te gaan, die dol is op haar kinderen maar op zoek is naar een houding, die altijd gecontroleerd wordt en toch oncontroleerbaar blijft."

Er schuilt ongetwijfeld waarheid in dit portret. Het bewijs? Ook Le Monde stelt Cécilia Sarkozy soms wat geflatteerd voor. "Een afstandelijke, koele, gereserveerde, opstandige, onafhankelijke, elegante vrouw." Maar de kranten leggen er vooral de nadruk op dat Cécilia een "vrije" vrouw is: "Gehecht aan haar kinderen en aan haar vrijheid" (Libération); "Zij wil vrij zijn. Haar eigen rol spelen" (Marie-Claire); "Vrij, rebels en professioneel" (Paris Match).

De politieke pers schuwt de faits divers en de sensatie niet meer en de boulevardpers gaat de politieke toer op. En die evolutie is voor een stuk op de rekening van Nicolas Sarkozy te schrijven. Hij eist dat men zijn vrouw met rust laat, maar laat geen gelegenheid voorbijgaan om haar op te voeren. Politieke analisten duiken meteen in de dieptepsychologie, op zoek naar de minste aanwijzing die een licht kan werpen op de relatie van het presidentiële paar.

De uitspraken van Nicolas Sarkozy over zijn echtgenote doen vermoeden dat zijn relatie met Cécilia nog geen nieuw evenwicht heeft gevonden na de scheiding in 2006: "Cécilia is mijn enige zorg"; "Ik heb haar nodig". Dat alles verfraaid met hoogdravende woorden van lof: "Als jullie van Jackie Kennedy hebben gehouden, zullen jullie van Cécilia Sarkozy houden." En met raadselachtige complimenten, zoals zijn verklaring van 14 juli op het bordes aan de tuin van het Elysée voor duizenden genodigden: "Ik zou Cécilia en Judith (de jongste dochter van zijn vrouw) willen zeggen dat ze allebei heel mooi zijn."

Het leek wel een relatietherapie in de openlucht.

Deze rij lofzangen moest wijken voor minder vrijblijvende vragen toen Cécilia Sarkozy naar Libië reisde in een poging om de Bulgaarse verpleegsters vrij te krijgen. De politiek kreeg haar rechten terug, de informatiejournalistiek haar adelbrieven. Dat dacht men althans even.

Tot op vandaag is het moeilijk zich een precies idee te vormen van de rol die Cécilia heeft gespeeld. In een interview in de krant L'Est Républicain van 4 september zegt ze dat ze "gewoon, met haar eigen middelen, heeft meegeholpen om de toestand te deblokkeren". "Ze heeft zelfs een grote rol gespeeld", zegt minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner, die niet mee reisde. We moeten hen op hun woord geloven.

Als ex-mannequin die gek is op mode maakt Cécilia Sarkozy werk van haar verschijningen in het openbaar. Haar beklimming van de trappen van het Elysée, helemaal in de stijl van het Festival van Cannes, op de dag van de officiële benoeming van haar man tot staatshoofd, was grote klasse. Ze houdt ervan zich te laten fotograferen in glamoureuze poses. Maar ze onttrekt zich aan de nieuwsgierigheid van haar medeburgers als haar iets méér uitleg wordt gevraagd over haar twee reizen naar Libië - en over de tegenprestatie.

Zij was daar als persoonlijk gezant van het staatshoofd. Ze hoeft dus niet te antwoorden - net zomin als haar man - op de vragen van de parlementaire commissie, die belast is met het onderzoek naar wat er achter de schermen is gebeurd in deze zaak. Er is nu eenmaal zoiets als een scheiding der machten. Dat is de uitleg die verstrekt wordt door het Elysée. Natuurlijk laat niemand zich om de tuin leiden door die juridische inkleding. Maar op die manier krijgt Cécilia geen lastige vragen over haar wapenfeit te verwerken.

Cécilia Sarkozy reageert niet, maar ze moet kiezen. Op de achtergrond blijven of een rol in de schijnwerpers spelen. De Franse first lady zijn of dat niet zijn. De functie heeft voordelen - daar heeft Cécilia een idee van gekregen toen ze zich de dag na de beëdiging van Nicolas naar het fort van Brégançon (Var), het buitenverblijf van het Franse staatshoofd, repte. Maar de functie vereist ook discipline en standvastigheid, en daar heeft Cécilia Sarkozy het zichtbaar moeilijk mee.

Ze heeft niet gestemd in de tweede ronde van de presidentsverkiezing, een gebrek aan burgerzin, een onbeschaamdheid bijna. Ze heeft haar verblijf op de top van de G8 in Duitsland ingekort omdat haar dochter jarig was. En ze kon niet mee met haar man op bezoek bij de familie Bush in Kennebunkport (Maine) omdat ze zogezegd een witte keel had, maar de dag ervoor en de dag erna verscheen ze duidelijk kerngezond in het openbaar.

"First lady, dat vind ik stomvervelend", had ze aangekondigd. Dat soort ontmoetingen vond Danielle Mitterrand ook "stomvervelend", maar zij ging wél mee met haar man en zij speelde haar rol er onberispelijk. Er zijn slechte redenen om kritiek te geven op Cécilia, hoogst bedenkelijke soms (de ex-vrouw van Jacques Martin in het bed van Yvonne de Gaulle). Maar er zijn er ook goede.

Zoals de filosoof Marcel Gauchet zegt in L'Express: "In egalitaire democratieën (...) berust de macht bij een paar, ook al is maar een van de twee verkozen." Maar "de personen in kwestie moeten wel de persoonlijkheid hebben die bij hun functie hoort".

© Le Monde

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234