Zaterdag 29/01/2022

Een zanger met een groep

Het Schotse Simple Minds verkeert in blakende gezondheid. Niet alleen gaat er voor het eerst sinds mensenheugenis weer een groep schuil achter de wereldberoemde naam, bovendien heeft het gezelschap met Néapolis net een van de beste platen uit zijn carrière gemaakt. De verwachtingen zijn hooggespannen, maar zanger Jim Kerr laat zich niet uit het lood slaan. 'Alleen wie geen toekomst heeft, blijft teren op het verleden.'

Bart Steenhaut

Er heerst een gezellige drukte in de bar van het Oostendse hotel waar ik een afspraak heb met Jim Kerr. Halverwege de jaren tachtig behoorde de zanger als aanvoerder van Simple Minds tot de beroemdste mensen op deze planeet, maar als hij even later komt binnengewandeld is er niemand die hem opmerkt. Kerr onderneemt dan ook geen enkele poging om de aandacht te trekken. Hij ziet er gewoon uit, draagt een doordeweekse jeans en bodyguards zijn nergens te bespeuren. Voor iemand die meer dan veertig miljoen platen verkocht en alles bereikt heeft wat je als muzikant kunt bereiken, staat hij stevig met beide voeten op de grond. Dat moet ook wel, want Kerr beseft beter dan wie ook dat de jeugd vandaag andere helden heeft en niet op een Simple Minds-comeback zit te wachten. Wellicht is dat een van de redenen waarom de groep gebroken heeft met de bombastische stadionrock zoals ze die op vorige elpees serveerde, en zich voor Néapolis grondig ging herbronnen.

Kerr bevestigt dat, al voelt hij geenszins de behoefte om zijn oudere werk af te vallen. "Ik geloof nog steeds dat er op Good News From The Next World enkele erg goeie songs stonden, maar terzelfder tijd was die plaat het einde van een weg die we de laatste tien jaar bewandeld hadden. Het was een cd waarop de groep elk risico schuwde en zowel Charlie (Burchill, gitarist) als ik wilde andere paden verkennen. Alleen wisten we geen van beiden welke. Bijgevolg zijn we voor de nieuwe elpee vertrokken van ons traditionele geluid, waaruit we stelselmatig alle elementen elimineerden die te nadrukkelijk met Simple Minds geassocieerd werden: bombastische drums, luidruchtige gitaren, aanzwellende keyboards... Alleen al om het ook voor onszelf een beetje interessant te houden was die ommezwaai van levensbelang." Het verband tussen Néapolis en U2's baanbrekende meesterwerk Achtung Baby is zo gauw gelegd. Niet alleen stammen beide bands uit een gelijksoortige achtergrond, ook hun carrière verliep gedurende de jaren tachtig grotendeels parallel. Terwijl Jim Kerr en zijn vrienden aan het begin van het nieuwe decennium het spoor tijdelijk bijster raakten, evolueerde het Ierse viertal tot een groep die artistieke uitdagingen niet langer uit de weg ging.

Kerr kan zich tot op zekere hoogte terugvinden in de vergelijking, maar wijst er tegelijk op dat de twaalfde Simple Minds-cd minder drastisch met het verleden breekt. "Néapolis is een plaat waarmee we ons van een andere kant laten zien. Later zal deze elpee de eerste stap blijken in een veel grotere evolutie. De groep heeft eindelijk de moed gehad om risico's te nemen en af te wijken van de platgetreden paden. We hebben de smaak nu pas goed te pakken. Voor het eerst hoef ik me niet te verdedigen wanneer journalisten me uitvragen over de nieuwe plaat. Dat is fantastisch. Een heleboel mensen waren ervan overtuigd dat Simple Minds een logge dinosaurus was geworden die zich stilletjes in een hoekje zou terugtrekken om ten slotte ongemerkt te sterven. Volgens mij bewijzen we nu dat ze hun conclusies iets te voorbarig hebben getrokken. Meer zelfs, we bevinden ons momenteel in een van de creatiefste fasen uit onze carrière. Bovendien voelt de groep zich weer goed in haar vel. Het is nu aan de rest van de wereld om daarmee te leren leven. Ik maak me niet zo druk over de vraag of de muziek die we maken nog relevant is. Zelfs van onze minst verkochte elpee zijn er inmiddels vier miljoen exemplaren de deur uit. Dat is meer dan de succesrijkste platen van The Verve en Radiohead samen."

Om de overgang van de ene plaat naar de andere minder drastisch te laten verlopen, trok Simple Minds vorige zomer voor het eerst op tournee zonder dat er een elpee gepromoot moest worden. Een bevrijdende ervaring, zo herinnert Kerr zich. "Voor het eerst kon de groep zonder stress het podium opstappen, want we hadden niets te bewijzen. Néapolis stond toen volop in de steigers, dus lieten we af en toe een nieuwe song te water om de temperatuur te meten. Doordat we al zolang in de studio zaten, zagen we na verloop van tijd door de bomen het bos niet meer. Live kreeg dat onbekende materiaal weliswaar nog een conventioneel arrangement mee, maar de warme reactie op die nieuwe nummers stak ons toch een hart onder de riem. Voor het eerst functioneerde Simple Minds weer als een echte groep. Nadien hebben we de plaat met een frisse geest verder afgewerkt."

"Misschien was het een beetje flauw om ons nieuwe geluid op dat moment nog voor het publiek verborgen te houden, maar zomerfestivals zijn nu eenmaal geen plaatsen waar je experimenteert. Daar speelt elke groep op veilig, geeft men de fans gewoon wat ze hebben willen: alle hits netjes op een rij. Om dezelfde reden zijn we ook op het aanbod ingegaan om aan The Night Of The Proms mee te werken. Daar werden we immers geconfronteerd met een publiek dat Simple Minds wellicht maar oppervlakkig kende. We willen nu dingen gaan doen die niemand van ons verwacht, omdat het uitdagingen zijn. Het is de bedoeling om zelf meer initiatief te nemen en niet meer te wachten tot de mensen naar ons toekomen. Het volstaat niet langer dat we onze oude fans terugwinnen. Ik wil iedereen veroveren. Om dezelfde reden delen we binnenkort het podium met Pavarotti en duiken we de studio in met Yothu Yindi, een aborigine-gezelschap dat in Australië razend populair is. Vroeger werd over dergelijke projecten eindeloos vergaderd, maar tegenwoordig pakken we de zaken iets eenvoudiger aan: we volgen simpelweg onze instincten."

De titel van Néapolis refereert aan Napels, de Italiaanse stad waar de elpee werd opgenomen. "Op een gegeven moment heeft de platenfirma de banden in beslag genomen en daar ben ik hen zeer dankbaar om, want anders zaten we nu wellicht nog in de studio. Charlie is immers een perfectionist die van geen ophouden weet. Het zou intussen zeker een andere plaat geworden zijn. Voor mij is de elpee eigenlijk een ansichtkaart om de wereld te laten weten waar we ons op dat moment bevonden, zowel fysiek als muzikaal."

Simple Minds mag momenteel dan wel aan haar tweede jeugd beginnen, toch ontkent Kerr niet dat het gemoderniseerde groepsgeluid flashbacks naar het verleden bevat. Zo roepen sommige arrangementen herinneringen op aan Sister Feelings Call en New Gold Dream, twee platen uit de vroege jaren tachtig waar de Schotten symfonische wave combineren met een stevige dansbeat. Het feit dat zowel oude getrouwen Mel Gaynor (drums) als Derek Forbes (bas) weer in de rangen werden opgenomen, zal daar wel niet vreemd aan zijn. Tel daar Peter Walsh nog bij, de producer van destijds, en men zou kunnen vermoeden dat de reünie door nostalgie werd ingegeven.

Kerr spreekt dit echter formeel tegen. "Het is onmogelijk om in de tijd terug te gaan; niemand van ons voelde ook maar één moment die behoefte. Wij zijn dezelfden niet meer, de technologie is geëvolueerd en ook de wereld heeft ingrijpende veranderingen ondergaan. Waarom zouden we trouwens teruggaan in de tijd? We hébben twintig jaar geleden al elpees gemaakt. Wie wil weten hoe Simple Minds toen klonk hoeft maar een platenzaak binnen te stappen. Maar het klopt natuurlijk wel dat popmuziek zich cyclisch voortbeweegt. Oude songs als 'I Travel' en 'The American' blijken nu weer betekenis te krijgen, terwijl we ze de voorbije jaren steevast links hebben laten liggen. Vreemd."

Toen pianist Michael MacNeil in het voorjaar van '91 uit Simple Minds stapte, leek het even of de groep definitief zou worden ontbonden. "Charlie en ik waren eerlijk gezegd gewoon te bang om ermee op te houden," bekent Kerr nu. "In plaats van een bezinningsperiode in te lassen zijn we dus meteen aan een nieuwe elpee beginnen werken, zodat de realiteit de tijd niet kreeg om tot ons door te dringen. Als we toen gepauzeerd hadden, zouden we nadien wellicht geen van beiden nog de moed gehad hebben om Simple Minds weer tot leven te wekken. Het zit er overigens dik in dat Michael zich binnenkort weer bij de band komt voegen, zodat onze meest succesvolle bezetting opnieuw compleet is. Maar ik geef toe dat we er in die periode erg gefrustreerd bijliepen en niet meer wisten van welk hout pijlen te maken. Charlie en ik zaten zonder groep, dus moesten we een beroep doen op sessiemuzikanten. Volgens mij hebben de songs onder die wisselende bezettingen nooit te lijden gehad, maar de sfeer was alleszins niet meer wat ze geweest was."

Op de vraag hoe een groep als Simple Minds uit elkaar valt en alle verloren zonen vervolgens toch weer aan de borst drukt, slaakt Kerr een diepe zucht. "Dat komen en gaan is een afspiegeling van hoe het echte leven in elkaar zit. Hoeveel mensen ken jij die door dik en dun samenblijven? Bij muzikanten is dat niet anders. Akkoord, sommige groepen splitten niet, al zouden de leden er wat graag een punt achter zetten. Helaas ontbreekt het hen daarvoor aan lef, want voor de buitenwereld vormen ze een hecht gezelschap. Zelfs bij U2, waarvan ik iedereen toevallig persoonlijk ken, raakt men wel eens op elkaars smoel uitgekeken. Iedere artiest wil zijn mogelijkheden uitdiepen, zijn grenzen verleggen. Daar heeft hij soms andere sparring partners voor nodig. Je moet nu en dan eens flink ruzie kunnen maken en achteraf de geschillen weer bijleggen."

"Het klinkt gruwelijk pathetisch, maar samen vormen we één grote familie. Derek is overigens nooit echt weg geweest, ook al vertrokken we zonder hem op tournee en leverde hij geen bijdrage aan de plaat. Toch wist hij zeker dat we vroeg of laat weer van zijn diensten gebruik zouden maken; de feiten hebben hem gelijk gegeven. Vorig jaar zat ik met Charlie in de studio, en plots bedachten we een baslijn die alleen door Derek kon worden ingespeeld. Een halfuur later stond hij daar. Het leek wel alsof het nooit anders geweest was. Mel was ik gedurende zes jaar uit het oog verloren, maar toen we even over elkaars kinderen hadden gepraat was de kloof zo weer gedicht. Ik heb hen eigenlijk vreselijk gemist. Vooral Derek, omdat hij de grapjas van de groep was en daardoor voor de sfeer zorgde."

Afgezien van die sterke emotionele band spelen er natuurlijk ook zakelijke belangen mee. Zowel Derek Forbes als Mel Gaynor zijn immers aandeelhouders van de nv Simple Minds. Beiden hebben ze hun persoonlijkheid in de band geïnvesteerd en daar verdienen ze krediet voor, ook al staan ze op een bepaald moment niet langer met ons op het podium. (stil) "Ach, een groep zou eigenlijk hoogstens tien jaar mogen bestaan. Da's een eeuwigheid, hoor. Je kunt maar persen zolang er sap uitkomt. Zelfs The Beatles hielden het op een bepaald moment voor bekeken."

Jim Kerr verliest haast uit het oog dat hij dit jaar zelf al twee decennia op het podium staat. "De groep is een paar keer uit elkaar gegaan, al ben ik samen met Charlie altijd voor ons voortbestaan blijven vechten. Soms was het spartelen om het hoofd boven water te houden en misschien hebben we in die omstandigheden niet altijd ons beste werk afgeleverd, maar dat voortdurende vallen en opstaan is nu eenmaal de rode draad in de carrière van Simple Minds. Ik sluit niet uit dat wij in de toekomst nog voor moeilijke momenten zullen staan, maar dat schrikt me niet af. We zijn altijd door de tunnel gegaan, omdat we wilden weten hoe het er aan de andere kant uitzag."

Op het gevaar af onbeleefd te worden vraag ik Kerr of hij geen zin heeft om eindelijk eens andere dingen te gaan doen. "Natuurlijk, maar songs schrijven blijft mijn allergrootste passie, die ik nooit helemaal op zal kunnen geven. Bijvoorbeeld: onlangs moesten we om vijf uur 's ochtends opstaan om het vliegtuig naar Oslo te halen. Toen ik op Charlie's hotelkamer aanklopte, hoorde ik hem vol bezieling gitaar spelen. Het was verdorie nog donker buiten! Zie je, hij hoéft dat niet te doen. Maar net als ik is hij gebeten door het virus dat rock'n'roll heet. We konden net zo goed uitslapen en dan naar het strand trekken om de meiden te bekijken. Maar we doen het niet. Omdat de muziek onze grootste liefde is, onze drijfveer...

"Denk nu niet dat we eendimensionale kerels zijn, hé! Charlie schildert, spreekt vloeiend Spaans, gaat vaak op reis en luistert de godganse dag naar jazz. Hij heeft dus meerdere pijlen op zijn boog. Bij mij is het net zo."

Jim Kerr kreeg in het verleden vaak kritiek te slikken omdat hij zich tijdens optredens als een Messias gedroeg. Het klopt dat de zanger grootse gebaren nooit uit de weg is gegaan en af en toe de indruk wekte via eenvoudige handoplegging zieke fans te zullen genezen. Als ik hem zo kalm aan zijn koffie zie slurpen kan ik nauwelijks geloven dat het hier dezelfde man betreft. Hij lacht als ik hem de bedenking voorleg. "Ik sta op dat podium gewoon mijn werk te doen. Zo simpel is het, en tegelijk zo moeilijk. Eigenlijk speel ik een rol, maar het vergt ervaring en talent om die naar behoren te vertolken. Er is lef voor nodig om me zo kwetsbaar op te stellen, want waarom zouden de mensen uitgerekend naar mij kijken? We zitten hier in een overvolle bar en tot nu toe heeft niemand me gezien. In tegenstelling tot David Bowie of Iggy Pop beschik ik dus niet over een aangeboren charisma. Maar zodra er een podium in de buurt is onderga ik een metamorfose. Mijn ademhaling verandert en het lijkt wel of ik buiten mezelf treed."

We nemen afscheid. De mastermind schudt me de hand en zegt ernaar uit te kijken om binnenkort weer in België op te treden. Of hij ergens spijt van heeft, wil ik nog weten. Jim Kerrs wereldberoemde dromerige ogen kijken me aan en hij denkt na. "Het is jammer dat er zo weinig humor in de muziek van Simple Minds zit. Vreemd nochtans, want iedereen die ons een beetje kent weet dat wij met alles en iedereen de draak steken. Om de een of andere reden konden we die karaktertrek evenwel nooit in onze songs verwerken. Zodra we een akkoord aanslaan lijkt het wel alsof er niet langer gelachen mag worden." Hij pauzeert en laat zijn blik over de uitgestrekte zee dwalen, even verderop. "Maar verder is het leven goed voor mij geweest. Ik ben een gelukkig man en het beste moet nog komen."

Discografie Simple Minds: Life in a Day (1979), Real to Real Cacophony (1979), Empires and Dance (1980), Sons and Fascination (1981), Sister Feelings Call (1981), New Gold Dream (1982), Sparkle in the Rain (1983), Once upon a Time (1985), Live in the City of Light (1987), Street Fighting Years (1989), Real Life (1991), Glittering Prize 81-92 (1992), Good News from the Next World (1995). Néapolis verschijnt volgende maandag bij Chrysalis/EMI.

'De groep heeft eindelijk de moed gehad om risico's te nemen en af te wijken van de platgetreden paden'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234