Woensdag 18/05/2022

Een zaak van vertrouwen

Een steenrijke erfgename, een vervreemde dochter, een bevriende homoseksuele fotograaf, politieke connecties, en als klap op de vuurpijl een butler die de familiegeheimen zomaar op straat gooit. Frankrijk smult al twee jaar van de zaak-Bettencourt, met in de beklaagdenbank een celebrityfotograaf die ervan beschuldigd wordt dat hij de rijkste vrouw van Frankrijk, Liliane Bettencourt (87), 1 miljard euro heeft afgetroggeld. Deze week kwam de zaak eindelijk voor de rechter.DOOR HAN CEELEN

In Frankrijk gaat het proces-Bettencourt van start, de L’Oréal-miljardaire met nood aan affectie

Afgelopen donderdag ging in de rechtbank van Nanterre een van de bizarste rechtszaken uit de Franse geschiedenis van start. Centraal in de affaire staat de vriendschap tussen twee op het oog totaal verschillende figuren. Liliane Bettencourt (87) is de erfgename van cosmeticabedrijf L’Oréal en geldt als de rijkste vrouw van Frankrijk, met een vermogen van 17 miljard euro. In de voorbije jaren schonk ze daarvan 1 miljard aan haar vriend François-Marie Banier, een homoseksuele fotograaf die bekend staat om zijn vriendschappen met Johnny Depp en Salvador Dalí. Ook gaf ze Banier schilderijen van Matisse en Mondriaan.

Beide hoofdrolspelers, die elkaar al sinds 1969 kennen, ontkennen dat er iets mis is met de giften. Bettencourt zegt dat ze Banier wilde terugbetalen voor zijn “optimisme, hoop en elegantie”, die haar steun gaven in haar oude dag. Maar haar enige dochter, Françoise Bettencourt-Meyers, denkt daar anders over. Zij meent dat Banier en zijn ‘clan’ haar aftakelende moeder hebben misbruikt, en spande een rechtszaak aan. Om te benadrukken dat het haar niet om het geld te doen is, vroeg ze slechts 1 euro schadevergoeding, plus de teruggave van het miljard aan haar moeder.

Alsof dat niet volstond, maakte vlak voor het proces ook de butler van Bettencourt zijn opwachting. De man, Pascal Bonnefoy, bleek in het voorbije jaar ongeveer 21 uur bandopnamen te hebben gemaakt van telefoongesprekken van zijn werkgeefster. Uit die inmiddels uitgelekte gesprekken bleken twee dingen: ten eerste dat Bettencourt waarschijnlijk grootschalige belastingfraude heeft gepleegd, en ten tweede dat ze een aantal giften heeft gedaan aan minister van Arbeid Eric Woerth. En kreeg de zaak dus ook een politieke dimensie.

Gevolg van die onverwachte ontwikkeling was dat de rechtszaak donderdag alweer werd afgeblazen voor ze goed en wel begonnen was. Rechter Isabelle Prévost-Desprez besloot met instemming van alle partijen het proces voor onbepaalde tijd uit te stellen zodat ze nader onderzoek kan doen naar de tapes.

Maar dat betekent allerminst dat de mediastorm geluwd is in Frankrijk. Want zoals gezegd, de inhoud van de tapes ligt op straat, en die liegt er niet om. Zo blijkt Bettencourt Banier te hebben aangewezen als haar enige erfgenaam (hoewel het overgrote deel van haar vermogen naar haar dochter en twee zonen zal gaan). Ook lijkt ze soms daadwerkelijk in de ban te zijn van de fotograaf: “Hij is iemand die ik erg aardig vind. Hij is heel erg intelligent, heel erg. Maar hij vermoordt me... Hij wordt te veeleisend. ‘Geef met dit, geef me dat’.”

Voorts blijkt uit gesprekken tussen Liliane Bettencourt en haar financieel adviseur Patrice de Maistre dat Bettencourt zo’n 80 miljoen euro verborgen hield op een Zwitserse bankrekening. Ook zou ze nooit aangifte hebben gedaan van een eiland in de Seychellen, Arros, dat ooit toebehoorde aan de sjah van Iran.

Het meest explosieve materiaal zijn echter de verwijzingen naar minister Eric Woerth. Uit de bandopnamen wordt duidelijk dat Bettencourt een aantal giften deed aan Woerth en andere leden van de centrumrechtse UMP, de partij ook van Nicolas Sarkozy.

Dat is op zich niet illegaal, maar het is wel toevallig dat Woerth op het moment van de giften minister van Financiën was, en als zodanig verantwoordelijk voor Bettencourts belastingaangifte. Op een gegeven moment zegt financieel adviseur De Maistre tegen Liliane dat Woerth erg aardig is. “Hij is ook de man die gaat over jouw belastingen. Hij is minister van Financiën, hij is erg aardig.”

Daar komt nog bij dat Woerths vrouw Florence werkzaam was bij het bedrijf van De Maistre. Volgens de financieel adviseur kreeg ze haar baan zelfs op Woerths verzoek. Dat zou betekenen dat terwijl Woerth verantwoordelijk was voor het bestrijden van belastingfraude, zijn echtgenote mogelijk betrokken was bij het doen van een valse aangifte.

Uiteraard weerklinkt naar aanleiding van de affaire-Bettencourt de roep om het aftreden van Woerth. Zelf voert de man aan dat hij het slachtoffer is van een heksenjacht van linkse partijen, die zouden willen inspelen op de volkswoede over zijn beslissing om de pensioenleeftijd op te trekken naar 62 jaar. Toch is de positie van Woerth wankel geworden in de regering-Sarkozy, die nog nadavert van een paar recente schandalen met andere ministers. Twee van hen, Fadela Amara en Christian Estrosi, werden onlangs beschuldigd van het gebruik van officiële appartementen om vrienden en familie in onder te brengen. Een derde, Christian Blanc, moest 12.000 euro terugbetalen die hij had uitgegeven aan sigaren.

Nog zo’n rel kan Sarkozy missen als kiespijn, zeker in deze turbulente tijden, waarin de oppositie de messen geslepen heeft. Socialiste Segolène Royal verklaarde dinsdag al: “Het hele systeem-Sarkozy is corrupt. Het is een bewind dat publiek en privaat bezit verwart, en alle zin voor het gezamenlijke goed heeft verloren.”

Grote woorden vielen donderdag ook te beluisteren in de rechtszaal, waar de steradvocaten van beide partijen al vechtend over elkaar heen buitelden. Volgens advocaat Hervé Temime kan zijn cliënt Banier geen eerlijk proces krijgen in wat hij een “walgelijke en onmogelijke zaak” noemde.

“Is het minder walgelijk dat een man een vrouw exploiteert en van haar profiteert”, riposteerde raadsman Olivier Metzner van Françoise Bettencourt-Meyers. Banier zelf onderging het schouwspel rustig. Hij maakte tekeningetjes in een schetsboekje en grapte met zijn advocaten.

Noch Bettencourt, noch haar dochter waren aanwezig in de rechtszaal. Maar Liliane gaf bij hoge uitzondering wel een interview aan de Franse tv-zender TF1. Vanuit haar woonplaats in Bretagne verklaarde ze dat ze de juridische stappen van haar dochter betreurt. “Hoe kun je hier niet onder lijden?”, vroeg ze. “Het is zelfs meer dan dat. Het is deprimerend.”

Gevraagd of ze de banden met haar dochter weer zou willen aanhalen, antwoordde Bettencourt: “Natuurlijk, maar zij, zij... Gelooft u dat zij het geprobeerd heeft? Ik voel het niet.”

Na afloop van de zitting verklaarde Baniers advocaat Hervé Temime dat hij niet bang is voor het proces: “Wij hebben niets te vrezen. Meneer Banier wil berecht worden om zich te zuiveren van alle verdenkingen.”

Volgens Bettencourts raadsman George Kiejman ligt het probleem vooral bij de dochter: “Dit is een familieverhaal. De dochter probeert de rechtbank te gebruiken om een emotioneel conflict met haar moeder te beslechten. Ze is een 57-jarig klein meisje dat klaagt dat haar moeder niet van haar houdt.”

Als Banier wordt veroordeeld, dan kan hij tot drie jaar gevangenisstraf en een boete van 375.000 euro krijgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234