Zaterdag 27/11/2021

Een wrange kijk op globalisering

Actuele kunst

Antwerpen / Van onze medewerker

Luk Lambrecht

Het siert het NICC (kunstenaarsvakbond) in Antwerpen dat het een deel van zijn middelen investeert in tentoonstellingen met een uitgesproken polemisch en geëngageerd uitgangspunt. In het kader van een expodrieluik The Big Show komt nu het tweede deel Healing aan bod. De jonge curator Wim Peeters wil het begrip globalisering in een ruimer en actueler kader plaatsen. In een begeleidende tekst, met nogal wat nieuwgevonden maar soms ook wel eens hol klinkende begrippen, vertelt Wim Peeters een verhaal aan de hand van tal van tegenover elkaar geplaatste kunstwerken. Hij geeft het zelf grif toe: op papier is het allemaal makkelijker uit te leggen dan met echte kunstwerken, die geacht worden de inhoudelijke intenties weer te geven. Het NICC slaagt er dan ook niet in de toenemende globalisering tast- en voelbaar te maken via de taal van kunstwerken. Dat neemt niet weg dat Wim Peeters soms kiest voor bruisende kunstwerken, vaak ook van kunstenaars die hier nauwelijks bekendheid genieten. Het tegenover elkaar plaatsen van de video Coyote: I Like America and America Likes Me van Joseph Beuys uit 1974 en de Rotoreliëfs (1935) van Marcel Duchamp lijkt me al een op zijn minst polemische confrontatie. Joseph Beuys, die een week lang naar een galerie in New York trok om daar een bezwerend ritueel uit te voeren met een coyote, stelde volgens Wim Peeters een daad van culturele toe-eigening én herstel voor. De kunstenaar was een genezer, die een krampachtige poging ondernam om de 'grote orde' te herstellen. De zes op platenspelers cirkelende Rotoreliëfs stelde 'vrijwillig technicus' Marcel Duchamp voor op de huishoudbeurs Concours Lépine. Hij huurde daar een stand en verkocht er welgeteld één exemplaar - mensen kochten er natuurlijk vooral ijskasten... Dat cynische werkstuk, waarin kunst door contextverschuiving kantelt in koopwaar, was een rake infiltratie in het hart van de commercie en sluit als statement sterk aan bij het werk van Guillaume Bijl, die ooit een lampenstand installeerde op de kunstbeurs van Basel...

In het NICC toont Guillaume Bijl op netjes in de hoofdkleuren geschilderde muren een uiterst precieze display van 12 historical objects, met onder vitrines gepresenteerde souvenirs van beroemde mensen uit de vorige eeuw. Een museaal aandoend plaatje met foto en biografie van beroemdheden, zoals Malcolm X, Maria Callas of Pélé, worden geplaatst tegenover een lekker ouderwetse agit-micro, een barokke stoel of een deels opgelapte lederen voetbal.

Het is spijtig dat Wim Peeters er radicaal voor koos om in de expozalen totaal geen informatie te verschaffen aan het publiek, vooral omdat bij bepaalde vroegere werken die informatie eenmaal broodnodig is om het werk ten volle te begrijpen. Ik denk daarbij aan video's van Adrian Piper, Lawrence Weiner of aan de sprankelende dia-installatie van Stan Douglas, die best wat bijkomende info kunnen verdragen. Andere werken, zoals de schokkende foto's van Boris Mikhailov, die schrijnende beelden tonen van de miserabele zelfkant van Rusland, zijn dan weer al te duidelijk.

Wim Peeters wou vooral een "visueel geladen confrontatie" neerzetten die de suprematie van het westers kunstmodel uitholt door het gelijk te stellen met weinig bekende kunst, afkomstig uit andere "culturele platforms". Naast knappe foto's van de Japanner Hiroshi Sugimoto, met nogal voor de hand liggende afbeeldingen van exotische diorama's en een speels (!) werk met een ronddobberend bootje van Gert Robijns, is het zaaltje met werk van de weergaloze Fischli & Weiss de hardste in deze deugddoende expo. Het in klei geknede The Tragic Death of James Dean (1983) van Fischli & Weiss is een subliem miniatuurtje van een autootje dat tegen een boompje kleeft. Dat tragi-komisch werk, met (volgens Peeters) een knipoog naar de dood van Jackson Pollock, wordt geflankeerd door Glückspfennig van Andreas Slominski. Onder een met fluweel beklede glazen stolp ligt een onooglijk geldstukje, dat de kunstenaar in 1996 vond in een molshoop in het toenmalige kamp van Büchenwald. In die banale fetisj schuilt één van de meest tragische verhalen uit de twintigste eeuw. Healing is een tentoonstelling die in ons land veeleer de uitzondering dan de regel vormt. Om die reden is het de moeite om deze expo te zien, hoewel het bijna ontoelaatbaar is dat het NICC het publiek er totaal ongeïnformeerd door jaagt. De tentoonstelling wordt zo vooral interessant voor ingewijden.

WAT: Healing WAAR EN WANNEER: Nog tot 2 september (van woensdag tot zondag van 14 tot 18 uur) in de lokalen van het NICC, Pourbusstraat 5 in Antwerpen. Inlichtingen: (03) 216.07.71 ONS OORDEEL: Een uitzonderlijke, polemische tentoonstelling over globalisering, die de bezoeker jammer genoeg te weinig achtergrondinformatie verschaft en zo alleen de ingewijden dreigt te bereiken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234