Donderdag 19/05/2022

Een 'Woyzeck' met weerhaakjes

De figuur van Woyzeck, die ingehaald wordt door de snelheid van de maatschappij en genadeloos platgewalst wordt door zijn medemens, was herkenbaar voor Theater Stap. In hun muzikale bewerking van Georg Büchners stuk worden confronterende momenten en taboes niet geschuwd. Het stemt tot nadenken.

Gent / Van onze medewerkster

Sally De Kunst

Georg Büchner (1813-1837) kreeg door zijn vroegtijdige dood nooit de kans om Woyzeck te voltooien. De fragmentarische structuur van het stuk laat bijgevolg velerlei interpretaties open. Het Zuidelijk Toneel Hollandia legde onlangs nog de klemtoon op de medische experimenten die van Woyzeck een monster maken. Voor Marc Bryssinck, artistiek leider en huisregisseur bij Theater Stap, was het ongewone, het anders zijn van Woyzeck en het gesar van en uitstoting door zijn meedogenloze omgeving veeleer de aanleiding om met het stuk aan de slag te gaan.

Bryssinck gaat met de mentaal gehandicapte acteurs van Theater Stap steeds uit van hun eigen leefwereld om klassieke theaterteksten te bewerken. "We hebben heel veel gepraat over de plagerijen waar Woyzeck mee te kampen krijgt", zegt hij. "Het was herkenbaar, er kwamen verschillende persoonlijke ervaringen boven in de groep." Met dat verschil dat een Stap-acteur gezond is en geen therapie nodig heeft, en dat Woyzeck ziek is en steeds verder wegzinkt in een psychose, worden beiden dus veroordeeld door een harde, snelle maatschappij. Dat is de essentie van deze Woyzeck-bewerking. Het verhaal van de soldaat die een centje bijverdient als proefkonijn voor medische experimenten en die op de rand van de waanzin gebracht wordt door de vele vernederingen van zijn oversten en de ontrouw van zijn vrouw (die hij ten slotte vermoordt), is de aanzet voor een fragmentarisch sfeerbeeld. Woyzeck wordt in de eerste plaats getoonzet door geluiden. Met eenvoudige middelen weten de Stap-acteurs op gepaste momenten de juiste muzikale stemming te creëren. Nadine Van Miert zorgt voor een onheilspellende waterpercussie. Luc Loots maakt gebruik van vloertegels om geluiden en stemmen te evoceren die de waanzin van zijn personage Woyzeck moeten illustreren. De vernederingen die Woyzeck moet incasseren worden dan weer kracht bijgezet door een eenvoudige, maar beklijvende groepspercussie.

Het zijn overigens dat soort groepsbeelden die de sterkte vormen van deze Woyzeck, maar tegelijkertijd de ontwapenende eigenheid van ieder van de zeventien acteurs in de kiem smoren. Regisseur Bryssinck maakt in de eerste plaats gebruik van zijn grote cast als groep. Dat leidt tot erg grappige scènes, zoals een swingende stripteaseact door vier soldaten waar de acteurs van The Full Monty jaloers op zouden zijn, maar ook tot confronterende beelden, zoals een kleurrijke kermisscène die bitter echoot naar een freakshow. Bryssinck schuwt duidelijk de dubbelzinnige weerhaakjes niet in zijn sfeervolle benadering van Woyzeck. Tijdens het medische experiment waar Woyzeck aan deelneemt, toasten de dokters met elkaar. "Op onze afwijking", klinkt het. Op een ander moment in deze scène wordt de connotatie wel erg wrang: Bryssinck laat de rest van de cast in wit ondergoed op een rij achteraan de scène passeren. Een verwijzing naar concentratiekampen waarin mensen voor hun 'anders zijn' geëlimineerd werden? Feit is dat deze Woyzeck tot nadenken stemt.

Wat: Woyzeck Wie: Theater Stap Waar en wanneer: Op 19/4 in CC Kruispunt, Diksmuide; op 21/4 in CC Ter Vesten, Beveren; op 22 en 23/4 in Stadsschouwburg Mechelen; op 26/4 in CC De Herbakker Eeklo; op 4/5 in de Gemeentelijke Boomse Schouwburg; op 7 en 8/5 in CC De Werf, Aalst; op 10/5 in CC De Brouckere, Torhout; op 14/5 in De Warande, Turnhout; op 18/5 in CC De Werft Geel. Info Theater Stap tel. 014/42.85.90Ons oordeel: Sfeervol, maar ook een beetje wrang. Een Woyzeck die tot nadenken stemt.

Confronterende momenten en taboes worden niet geschuwd

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234