Maandag 30/11/2020

'Eén woord en je wordt vervolgd'

Thailand na de dood van de koning: hordes rouwenden, de junta die alles scherp in de gaten houdt en hier en daar toch een tegenstem. 'Ik zal u niet helpen, ik ben geen landverrader.'

De uitzending van de BBC wordt plots onderbroken. Reden: BBC zou opnieuw kritische geluiden kunnen brengen over Zijne Majesteit de Koning. De nationale televisie in Thailand moet het al helemaal ontgelden. Sinds de junta in mei 2014 de macht overnam, moeten alle Thaise zenders haar bekendmakingen uitzenden. Voor de dood van de koning, die zeventig jaar op de troon heeft gezeten, wilden de militairen de tv voor dertig volle dagen overnemen.

Dat zou zelfs voor de devote Thais te veel zijn. De omroepen belegden een spoedvergadering met de militairen en legden uit dat zij zo een maand lang geen reclame-inkomsten zouden hebben. De junta bond in, en de omroepen kunnen sinds zaterdag weer hun eigen verslagen van de rouw in het land uitzenden. Wel zullen de militairen blijven inbreken om beelden van het paleis te tonen. De zenders mogen dertig dagen geen 'ontspanningsprogramma's' uitzenden. Vermaak is deze rouwmaand verboden.

"Gelukkig kwam de junta op tijd tot bezinning", schrijft Pravit Rojanaphruk op de nieuwssite Khaosod. Pravit is een zeldzaamheid in Thailand. Hij staat openlijk kritisch tegenover de militaire regering. Twee keer is hij al opgepakt. De eerste keer moest hij naar een heropvoedingskamp. "Daar kreeg ik zes dagen van wat ze 'karakteraanpassing' noemen, in hun orwelliaanse mooispraak. De tweede keer, in september, was erger. Ze gooiden me in een auto. Ik werd op een geheime plek in een kamer van vier bij vier gestopt, met luiken voor de ramen en een camera die mij voortdurend aanstaarde." Pravit moest een verklaring ondertekenen dat hij niet zou deelnemen aan een beweging die tegen de junta was. Ook moet hij toestemming vragen als hij het land uit wil.

Pravits misdaad was dat hij zich onder meer openlijk uitsprak tegen de lese majeste-wet, die zware straffen zet op belediging van het koningshuis. "Mensen zitten tien, twintig of zelfs dertig jaar in de cel omdat ze zich kritisch uitlaten over een persoon die toevallig de koning is. Wij zijn met 70 miljoen Thais. Het is toch normaal dat niet al die mensen hetzelfde denken, dat ze niet allen even verdrietig zijn?"

Pravit is niet bang, maar hij is ook niet gek. Hij richt zijn pijlen op de militairen en op de wet, maar over het koningshuis zelf schrijft hij geen woord. "Dat is geen angst, dat is realisme. Eén woord en je wordt vervolgd."

Alle Thaise media gaan daarin mee. "De Bangkok Post en Khaosod, waar ik voor schrijf, hebben net beide besloten een verhaal niet te publiceren, over het regentschap in de periode dat wij geen koning hebben. Zij hadden alle feiten, maar ze durfden niet te publiceren tot de regering het officieel bekend zou maken."

Dat gebeurde uiteindelijk. Het nieuws was nauwelijks nieuws: de 96-jarige generaal Prem Tinsulanonda zou als regent het koningschap waarnemen totdat kroonprins Maha Vajiralongkorn zou zijn gekroond. Prem is al tientallen jaren het hoofd van de oppermachtige paleisraad die de koning adviseert, dus zijn regentschap verbaast niemand.

De lese majeste-wet is zo vaag opgesteld dat niemand weet wat nu eigenlijk geldt als een belediging. Dat bleek vorig jaar, toen een arbeider werd gearresteerd omdat hij op het internet een 'sarcastische opmerking' had geplaatst over de hond van koning Bhumibol.

De dood van de koning brengt nog wat extra stress teweeg. Een jonge Thaise vrouw explodeert als haar een vraag wordt gesteld over de militairen en over lese majeste. "Mijn land is in rouw, dan gaat het niet om over zulke zaken te spreken. Ik zal u niet helpen want ik wil geen verrader zijn van mijn koning en mijn land."

'Steek het in brand!'

De woede-uitbarsting is geen alleenstaand geval. In de befaamde vakantieplaats Phuket belaagt een joelende menigte het huis van een man die zich volgens een gerucht laatdunkend over de koning zou hebben uitgelaten. Uit de menigte wordt geroepen: "Steek het in brand!" De politie moet de man ontzetten. Onderzoek brengt niets aan het licht. Hij blijkt onschuldig.

En een buitenlandse televisieploeg wordt op het internet aangevallen omwille van haar 'respectloosheid': de journalisten droegen gekleurde T-shirts en korte broeken terwijl zij de rouwende menigte filmden. De woedende commentaren op het internet zijn niet te tellen.

De emoties lijken zondag weer wat af nemen, ook de ergste run op rouwkleding lijkt voorbij: de rijen voor de handelaren in zwarte T-shirts zijn nagenoeg verdwenen. Een ding is niet veranderd. Alle zenders van de Thaise televisie zenden zondagavond weer beelden uit van het paleis, waar zich de dagelijkse rouwplechtigheid afspeelt. De uitzending duurt tot de militairen besluiten dat het genoeg is geweest.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234