Maandag 17/05/2021

Een witte strijdster tegen 'Belgica nostra'

Haar gewraakte maffiareportage bleef de voormalige nieuwslezeres achtervolgen. Ook als lid van de vzw Julie en Melissa

Françoise (Nora) Van de Moortel

(1941-2005)

Op de voorlaatste dag van het oude jaar verloor Françoise Van de Moortel op 64-jarige leeftijd haar strijd tegen kanker. De blonde RTBF-journaliste raakte vooral bekend met een beklijvende reportage over de maffia in België, die tot op de dag van vandaag niet meer uitgezonden mag worden. Zelfs al is het ondertussen zonneklaar dat de inhoud ervan correct is.

Ze was de Lynn Wesenbeek van de Franstalige openbare omroep: blond, mooi, opgewerkt van omroepster en presentatrice van de Koningin Elisabethwedstrijd tot journaliste. Het publiek hield van Françoise Van de Moortel maar haar journalistieke sérieux werd met een grote korrel zout genomen. Na een start als omroepster en presentatrice in de jaren zestig werd Van de Moortel in de jaren zeventig nieuwslezeres maar daar bleef het bij.

Dat veranderde op 14 september 1994. De RTBF zond die avond de reportage 'Belgica Nostra' uit: een sterk staaltje onderzoeksjournalistiek waarin duidelijk werd hoe groot de invloed van de Siciliaanse maffia in België was. Van de Moortel, die een jaar lang aan 'Belgica Nostra' gewerkt had, wees in de reportage vooral met een beschuldigende vinger naar Stefano di Luciano, werkloos maar wel eigenaar van het op zijn kosten gerenoveerde kasteel in het Waalse Forchies-la-Marche en van nog tal van andere optrekjes. De reportage brak Van de Moortel zuur op. In een klap maakte ze naam als onderzoeksjournaliste maar vooral de reactie van toenmalig minister van Justitie Melchior Wathelet (cdH), die de inhoud van de reportage naar het land der fabelen verwees, zorgde ervoor dat ze in een heleboel kringen haar pas verworven street credibility al weer meteen kwijt raakte.

Zeven processen voerde Van de Moortel over haar reportage. Ook tegen Di Luciano zelf. Elk ervan won ze. Maar de ophefmakende reportage werd nooit meer uitgezonden: de RTBF mag de documentaire enkel nog tonen als ze er een ellenlang recht van antwoord aan toevoegen. Nochtans bleek in 2003 dat 'Belgica Nostra' helemaal niet uit de lucht gegrepen was: na een spectaculaire huiszoeking in het kasteel in Forchies-la-Marche werden er onder meer zo'n 200 vuurwapens, tonnen munitie, een partij oorlogswapens en een installatie voor luchtafweergeschut gevonden.

Van de Moortel maakte nog enkele reportages maar na het losbreken van de affaire-Dutroux wierp richtte ze haar pijlen op die zaak. Van de Moortel geloofde niet in de theorie als zou Dutroux een eenzaat zijn. Ze werd uiteindelijk ook bij onderzoeksrechter Langlois op het matje geroepen. Maar vooral de ouders van Julie en Melissa en bleven Van de Moortel steunen. Ze werd een van de vurigste sympathisanten én woordvoerster van de vzw Julie en Melissa. Van de Moortel volgde de commissie-Dutroux op de voet en in 1999 publiceerde ze het boek Intimes convictions waarin ze met enkele leden van de commissie praat. De band met de families Russo en Lejeune bleef altijd zeer hecht. Op haar begrafenis afgelopen woensdagnamiddag in Elsene waren de ouders van de beide meisjes aanwezig. Ook de priester die destijds de begrafenis van Julie en Melissa leidde, kwam Van de Moortel een laatste groet brengen.

Maar Van de Moortel kon de maffiareportage nooit meer helemaal van zich afschudden. Toen ze begon met haar onderzoekswerk, aangespoord door geruchten na onder meer de zaak-Cools als zou 'België doordrongen zijn van de cosa nostra', hoorde ze van speurders her en der dat ze de zaak moesten laten rusten. "Ze zeiden me: 'Maar mevrouw, doe dat toch niet. U hebt een leuk gezin, een leuke baan. Zet dat niet allemaal op het spel'", zo vertelde Van de Moortel twee jaar geleden nog in een interview in deze krant. De woorden spoorden haar op dat moment enkel aan om dieper te graven. De reactie van de politiediensten overtuigde haar er immers van dat er wel degelijk iets aan de hand was.

Maar Van de Moortel moest later aan den lijve ondervinden dat de waarschuwingen geen loze woorden waren. Ze werd herhaaldelijk geïntimideerd door de maffia. Wanneer ze durfde eventjes opnieuw in de publieke belangstelling te komen, kreeg ze een deurwaarder aan haar deur die haar opnieuw dagvaardde in het kader van een of andere oude klacht omtrent de reportage. Vooral in de dagen dat Van de Moortel het woord voerde ten voordele van de vzw Julie en Melissa kreeg ze regelmatig af te rekenen met dat soort pesterijen.

Haar begrafenis woensdag was een pakkende gebeurtenis. "We nemen afscheid van een passionele vrouw die tot het uiterste ging", aldus Pierre Delrock, vroeger hoofd van de RTBF-nieuwsdienst.

Kim Herbots

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234