Maandag 06/12/2021

Eén winkel die sluit, drie andere die openen

Fouad Gandoul is politicoloog, secretaris van Empowering Belgian Muslims vzw en verantwoordelijke bij ACV Limburg.

Het doek valt over het proces rond Sharia4Belgium. Zoals verwacht heeft de rechter streng geoordeeld, en terecht. Hoewel, ik vraag me af waarom diegenen die zich effectief schuldig hebben gemaakt aan terreurdaden lichter gestraft worden dan Fouad Belkacem. Was Belkacem gevaarlijker dan Nizar Trabelsi? Weet u nog, de aan lager wal geraakte ex-profvoetballer die zich tot het gewelddadige jihadisme had bekeerd en waar de politie bij zijn arrestatie een machinegeweer en valse paspoorten in beslag nam. Hij kreeg tien jaar voor het beramen van een aanslag op de Belgische vliegbasis Kleine-Brogel. Maar bon, passons... In elk geval kan het mediacircus eindelijk ophouden.

Het constant in beeld brengen van een extreme uitwas van de moslimgemeenschap laat sporen na bij de gewone burger die steeds minder openstaat voor Mohamed-met-de-pet. Diezelfde simpele burger van moslimovertuiging wordt nu op de koop toe een ultraconservatief label opgeplakt door een internationaal vergelijkend onderzoek (DM 11/2). Een aanzienlijk deel van de moslims zou antisemiet, homofoob en 'literalist' zijn. Het is opletten geblazen wanneer, in de nasleep van een terreurproces, in één specifiek vergelijkend onderzoek heel de Belgische moslimgemeenschap in een slecht daglicht wordt gezet. Goddank, er zijn nog kritische wetenschappers zijn (zoals onder anderen Cas Mudde) die toch wat kanttekeningen plaatsen bij de methodologie en de interpretatie ervan.

In het verleden zat iedereen naar elkaar te wijzen: eerst jij, dan ik. Die tijd is voorbij. We weten dat het systeem fout in elkaar zit, dat er geïnstitutionaliseerde achterstandsmechanismen, racisme en discriminatie zijn. Anderzijds is er ook een ernstig probleem binnen de moslimgemeenschap, met het begrip van de islam binnen de moderniteit. Er is een gedeelde verantwoordelijkheid. Waar blijven de moslimondernemers, -onderzoekers en -schrijvers? Je kunt geen deel uitmaken van een natie tenzij je inkt, jobs en welvaart bijdraagt. Anders blijf je altijd een fremdkörper, met een morele ethos die haaks lijkt te staan op de 'westerse' waarden. Terwijl de genetische code van de islam perfect in staat is zich aan te passen aan een seculiere maatschappij.

Gelukkig blijft de moslimgemeenschap niet bij de pakken zitten en is er wel degelijk verandering op komst. Jonge, oer-Vlaamse, talentvolle moslims eisen hun plek in het publiek debat. Het middenveld organiseert zich tegen de radicalisering aan beide kanten. Radicalisering kun je, zoals politicoloog Bilal Benyaich zeer terecht aangeeft, niet vastpinnen op één verklarende variabele. Het is dus niet enkel een sociaaleconomisch of puur ideologisch verhaal maar ook een relaas van identiteit en identiteitsvorming, van gebrek aan nestwarmte en het onvermogen van de maatschappij om antwoorden te bieden op samenlevingsproblemen die voor alle betrokken partijen rustgevend zijn.

Er is een hele waaier aan maatregelen nodig om het tij te keren, in het bijzonder op vlak van onderwijs, tewerkstelling en welzijn. Een advies geleverd door de SERV in mei 2008 pleit voor 'een doorgedreven beleid om de positie van hooggeschoolde allochtonen op de Vlaamse arbeidsmarkt te verbeteren'. Die raad riep destijds de overheid, werkgevers, werknemers, arbeidsbemiddelaars en het onderwijs op "extra inspanningen te leveren". Vlaanderen telde toen 35.000 hooggeschoolde niet-EU'ers op beroepsactieve leeftijd. De werkloosheidsgraad bij hooggeschoolde allochtonen (21 procent) lag zeven maal hoger dan bij Belgen (3 procent). Daarenboven werkten hooggeschoolde allochtonen vaak onder hun niveau. "Een verkwisting van maatschappelijk kapitaal", aldus de SERV.

Het is met andere woorden geen exclusieve zaak van opleidingsniveau. Een probleem dat we overigens zeker niet ontkennen. We hopen dat de minister van Onderwijs veel meer animo kan teweegbrengen in het onderwijslandschap om uitsluitings- mechanismen effectief aan te pakken. De toenemende uitstroom van ongekwalificeerde allochtone jongeren voorspelt alleen maar hogere werkloosheidscijfers, toenemende armoede, uitingen van ongewenst sociaal gedrag en meer radicalisering.

Het gerecht sluit de ranzige winkel van de zeloten van Sharia4Belgium, maar tegelijkertijd zitten de kiemen voor spin-offs al in de grond. Om de radicalisering van jongeren tegen te gaan, kiezen sommigen om te roepen, anderen om te zwijgen. Samen met EmBem (Empowering Belgian Muslims) kies ik om rustig maar vol hoop voort te werken aan een betere toekomst. We doen dat door mensen te verbinden in een maatschappij waar de bruggen in brand staan, door te werken aan zelfkritiek, zelfredzaamheid, zin voor ondernemerschap en academisch succes. We doen dat door mensen te overtuigen hun lot in eigen handen te nemen en initiatief te tonen. De toekomst behoort tenslotte tot diegenen die zich er het best op voorbereiden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234