Maandag 19/04/2021

Een vrije radicaal in de modewereld

Maandag deelde de Council of Fashion Designers of America in New York zijn jaarlijkse prijzen uit. Karl Lagerfeld (63) werd beloond met een 'Lifetime achievement award' voor het geheel van zijn werk. "Ik wou nooit een zakenman zijn, ik ben geen marketeer. Het is het doen dat ik graag doe."

Hij is de meest herkenbare van alle levende modeontwerpers. Hij had een staartje lang voordat ook maar één man dat aandurfde. Zijn haar is wit, deels gepoederd. Hij wappert zich constant koelte toe met zijn onafscheidelijke waaier. Zijn ogen zitten verborgen achter donkere brillenglazen. Hij is 63 en het voorbije jaar spectaculair vermagerd. Hij neemt geen blad voor de mond en deelt graag sneren uit naar collega's. Hij is een Duitser. En al heeft hij meer dan één privé-huis, hij is een ontwerper zonder eigen 'maison'. Bij Chanel tekende hij zopas nog bij tot 2010.

Het is bijna een halve eeuw geleden dat Karl Lagerfeld vanuit zijn geboortestad Hamburg in Parijs arriveerde. Waar hij ook woonde, overal nam hij een nagenoeg exacte kopie mee van de slaapkamer die hij als kind had in Duitsland. Maar het woord 'Heimat' komt niet over zijn lippen. "Ja, ik ben een Duitse burger, maar ik ben ook een Europeaan, en ik ben grootgebracht als Europeaan", vertelde hij onlangs in zijn 18de-eeuwse appartement in Parijs. Hij drinkt afwisselend Diet Coke en espresso. "Ik heb nooit een Fransman willen zijn. Ik hou van Frankrijk, dat wel, maar ik ben graag een vreemdeling. Ik wil een vreemdeling zijn in Frankrijk en een vreemdeling in Duitsland. Ik hou van die positie van onthechting. Het liefst zou ik niemand zijn."

Wie hem een beetje kent, moet bij het horen van zo'n uitspraak een lachbui onderdrukken. Niemand zijn? Hij, de alomtegenwoordige, de wijsneus, de 'Kaiser'? Maar bij nader inzien moet je toegeven dat hij in de mode een paradoxale positie inneemt. Hij is de enige toonaangevende ontwerper die niet voor zijn eigen huis werkt. Je kunt hem niet vergelijken met John Galliano bij Dior of met Tom Ford bij Gucci. Lagerfeld is tenslotte iemand zonder vast mode-adres sinds meer dan veertig jaar.

Lagerfeld begon zijn carrière op zijn zeventiende, bij Balmain. Daar ging hij weg voor Patou. Later werkte hij anoniem voor Krizia en Charles Jourdan. In de jaren zeventig begonnen zijn tijdgenoten Yves Saint Laurent en Kenzo aan hun imperium te bouwen, maar Karl werkte voor Chloé in Parijs en voor Fendi in Rome. En al die tijd wist hij, terwijl hij werkte voor anderen, op een of andere manier zijn eigen baas te blijven. Deels kon dat omdat hij zeker was van zijn verplaatsbaar talent, deels omdat hij enkel aan zichzelf verantwoording moest afleggen. Zoals Lagerfeld het zelf zegt:"Ik heb de touwtjes van mijn eigen marionet in handen. Ik heb alles onder controle."

'ik heb nog tijd'

De voorbij twintig jaar werkte hij voor Chanel, en er is geen enkele ontwerper die er zo goed in geslaagd is een eerbiedwaardig instituut om te vormen tot een modern merk met status. Hij deed meer dan de klassieke Chanel-tailleur moderniseren met wat toeters en bellen. Zijn grote verdienste is dat hij tegelijk de historische diepte van Chanel ziet én de mogelijkheden aan de oppervlakte. Door de twee lagen te combineren, bereikt hij iets als een Warholiaanse transparantie van heden en verleden. Onlangs verlengde hij zijn contract met Chanel tot het eind van dit decennium. "Waarom niet? Chanel stierf op 86-jarige leeftijd, en toen maakte ze nog altijd jurken. Ik heb dus nog gerust wat tijd", zegt Lagerfeld luchtig..

De lifetime achievement award is dus eigenlijk even goed voor zijn levenswerk, als voor een leven zonder gelijke en zonder de last van een conventionele business. "Ik heb altijd gestreefd naar een vorm van vrijheid", legt de ontwerper uit. "Ik wou geen zakenman zijn. Ik beleg geen vergaderingen, ik doe niet aan marketing. Ik werk gewoon. Ik heb het gevoel - misschien is het vals - dat ik in totale vrijheid werk. Dat is mijn grote luxe. Ik ben geen art director. Ik ben alleen geïnteresseerd in wat ik doe. Waar ik van hou is van het 'doen'."

Lagerfeld is een combinatie van diepte en oppervlak, van oud en van nieuw. Tijdens het diner ter gelegenheid van de prijsuitreiking draagt hij een slank zwart pak van Hedi Slimane van Dior, met een hemd met opstaande kraag uit de periode rond de Eerste Wereldoorlog. In zijn kelder bewaart hij overigens een verzameling affiches uit die tijd. "Net Pop Art, niet?" zegt hij.

Twee jaar geleden nam hij zonder omkijken afscheid van al zijn 18de-eeuwse meubilair en verving hij het door modernistische stukken van Jean-Michel Frank en Eileen Gray. Dit voorjaar maakte hij, tussen het ontwerpen van drie collecties en de bouw van een ondergrondse bibliotheek voor zijn 250.000 boeken in zijn huis in Biarritz door, portretten van de presidentskandidaten.

Hij danst goed en graag, en heeft zich onlangs vervolmaakt in de tango. Hij liet zijn vrienden, Hedi Slimane en Stephan Gan, de art director van het blad Harper's Bazar, overkomen om mee les te nemen in zijn balzaal. Eén avond waren de dansleraren Caroline van Monaco en haar echtgenoot Prins Ernst van Hanover. "Ik leerde er de cha-cha-cha", zegt Slimane.

Op dezelfde radicale manier dat Lagerfeld afscheid nam van zijn antiek meubilair, verloor hij 45 kilo. Het heeft allemaal te maken, zeggen mensen die hem goed kennen, met een diep verlangen om niet vastgehaakt te blijven op een en dezelfde plaats en tijd. "De mensen vragen altijd: hoe doét hij het", zegt Ingrid Sischy, hoofdredactrice van Interview en een goede vriendin van Lagerfeld. "Ik denk dat lichtheid het toverwoord is. Hij is de enige Duitser die ik ken die dat heeft. Het is de sleutel tot zijn overleven. Omdat hij beseft dat lichtheid hem toelaat om al deze dingen te doen zonder dat het ooit voelt als een blok aan zijn been."

Lagerfelds gewichtsverlies - een Franse dokter heeft hem erbij geholpen - is vergelijkbaar met dat van Koen Crucke. Hij weegt nu weer evenveel als toen hij zeventien was. En net als Crucke deelt Karl zijn geheimen mee in een boek, dat in oktober verschijnt. In de modewereld is er veel over geroddeld. Sommigen vinden dat hij te mager is geworden. "Ik weet wat ze over me vertellen", zegt Lagerfeld. "Dan zeg ik: Darling, dat hoor ik alleen van mensen die zelf beter een paar pondjes zouden kwijtraken. Nog nooit heeft een slank mens dergelijke opmerkingen tegen mij gemaakt."

Hij zegt dat hij absoluut wou vermageren om opnieuw zijn Caraceni-pakken uit de jaren tachtig te kunnen dragen. "Ik voelde dat de dingen zich niet vernieuwden, dat ik er een beetje triest begon uit te zien", zegt hij. "Neen neen, het was niet om iemand te verleiden. Als dat de reden is om te vermageren, dan krijg je een depressie indien het niet onmiddellijk werkt. Maar als je iets superficieels doet, kun je lachen met jezelf, als was het een spelletje. Kijk, mijn haar is wit. Doe ik moeite om er jonger uit te zien? Neen toch? Ik wil niet freaky zijn, ik wil geen swinger worden." Hij heeft natuurlijk ook de roddel gehoord dat hij vermagerd zou zijn omdat hij verliefd was op Hedi Slimane. Hij moet er om lachen. "Dat is grotesk. De arme jongen. Ik wist niet dat Hedi op oude mannen valt. Ik ben verliefd op niemand. Ik hou van hem als vriend, net als van Stephen Gan en van heel die nieuwe groep. Maar verliefd, neen. Enkel op het leven, als je wilt." In ieder geval is er geen gevaar dat Karl Lagerfeld van honger zal omkomen. Het eten in zijn huis - laag calorieëngehalte en delicieus - wordt bereid door een privé-kok.

pretentieus

Misschien, overpeinst hij, is zijn status van onafhankelijke wel de modernste manier om een ontwerper te zijn. "Ik ben er zeker van dat een nieuwe Armani of Ralph Lauren in de toekomst niet meer mogelijk is" zegt hij. "Ontwerpers zijn het nu gewoon geworden om zichzelf onder een label te plaatsen, op de manier dat Tom (Ford; red.) het heeft gedaan. Het moet niet langer zijn van 'mijn huis, mijn naam, mijn label, ik neem ze mee in het graf'. Dat is niet modern."

Wat hem interesseert in de mode, is het doén, en dat zou wel eens het ontbrekende element kunnen zijn bij sommige van zijn collega's, laat hij verstaan. "Vandaag ben je lang een 'jonge ontwerper'. Maar wat heeft het voor belang of je jong of oud bent? Kijk, toen Yves zijn A-jurk maakte was hij twintig. Toen ik Patou overnam was ik twintig. Dát was jong. Iemand van dertig, vijfendertig, die is niet jong meer, die is volwassen. Voor mij zijn die zogeheten jonge ontwerpers niet jong. Ze zijn ontwerper. Punt. Sommigen zijn goed. Sommigen zijn te pretentieus voor woorden. Die zullen nergens geraken. Het is slechts weinigen gegeven om rocksterren te worden. Dear Jeremy Scott probeerde zoiets, maar hij eindigde als een stripfiguur." Lagerfeld nam de Texaan Jeremy Scott ooit onder zijn vleugels, maar hun vriendschap is intussen bekoeld. "Hij duwde zichzelf heel hard op de voorgrond, nog voor er iets was om naar voren te duwen", zegt Lagerfeld. En de oude duivel glimlacht. "Want zelfs met een sterke persoonlijkheid is het noodzakelijk dat er een beetje werk achter zit. Het volstaat niet om twintig jurken te hebben die geïnspireerd zijn op de vlooienmarkt."

© NYTS

Bewerking: Agnes Goyvaerts,

Lagerfeld is de enige toonaangevende ontwerper die niet voor zijn eigen huis werkt. Al meer dan veertig jaar heeft hij geen vast mode-adres

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234