Zaterdag 04/04/2020

Een vormeloze stapel van gestolde tijd

Brussel > JJJ Jean-Dominique Burton fotografeert voodoopriesters en hun altaren

In het museum en de serres van de Botanique hangen ze twee aan twee: links een frontaal portret in zwart-wit, rechts een kleurige foto van een voodooaltaar. De Franse reportagefotograaf Jean-Dominique Burton bracht ze mee uit Benin, waar hij kennismaakte met de vodounons, de 'groot-ingewijden', en hun rituele constructies, de vodouns. Geduldig en met respect heeft hij hen gefotografeerd: het zijn geen gestolen kiekjes maar massieve portretten waarvoor de priesters en priesteressen gewillig hebben geposeerd. Omdat Burton digitaal werkt, kon hij zijn modellen onmiddellijk het resultaat voorleggen. Wat hier getoond wordt, mag dus gezien worden. De vodounons hebben er nadrukkelijk mee ingestemd dat deze beelden de wereld intrekken, als het getuigenis van een eeuwenoude, complexe cultuur waarvan buitenstaanders enkel de clichés kennen.

Burtons foto's (en zijn film, waaruit we alvast enkele ruw gemonteerde fragmenten kunnen bekijken) zijn even goed een etnografisch document als een esthetisch hoogstandje. De portretten herinneren aan de foto's van Seydou Keita (1921-2001) uit Mali, die zijn modellen voor een grote decoratieve lap stof posteerde en van dichtbij zwijgend in de lens liet kijken.

Ook Burtons opnamen van de voodooaltaren hebben iets enigmatisch. Elke vodoun lijkt weer anders: een installatie van even toevallige als noodzakelijke fetisjen en objecten, een vormeloze stapel gestolde tijd. De geest van de oude dadaïst Kurt Schwitters zou zich erin thuis voelen: menige vodoun herinnert aan de Merzbau, die hij in zijn atelier aanrichtte - een reusachtige assemblage van spullen, een spelonk vol totems en souvenirs. De voodoopriesters richten altaren op met schelpen, veertjes, flesjes, potten en poppen. Een plastic busje eau de cologne, kaarsvet en andere smurrie maar ook auto-onderdelen en sigarettenpeuken kunnen er deel van uitmaken. De voorwerpen woekeren, de tijd is er rustig overheen gegaan.

Is het universum van de voodoo echt zo vreemd als we willen geloven ? Is het een toeval dat een modale vodoun iets heeft van de grafsteen van Serge Gainsbourg op het kerkhof van Montparnasse? Klinkt het lokale scheppingsverhaal met de mannelijke hemelgod en de vrouwelijke aarde, met positief en negatief geladen vormen, kameleon en vrouw, zon en maan, vier elementen en de rituele getallen 1, 2 en 3 niet al te bekend in onze oren? De levensvragen die in Benin worden gesteld, zijn even aards als bij ons. De mannen en vrouwen op Burtons foto's kennen de antwoorden ook niet, en net zoals de modale Vlaamse parochieherder zullen ze dat nauwelijks toegeven.

(EM)

Tot 29/6 in de Botanique, Koningsstraat 236, Brussel, wo.-zo., 12-20 uur, inkom: 4 euro.

Foto's uit dezelfde reeks zijn tot 21/6 ook te zien in galerie Fifty One, Zirkstraat 20, Antwerpen, di.-za., 13-18.30 uur, gratis.

Op de binnenkoer van het Afrikamuseum in Tervuren toont Burton tot 28/9 een dertigtal portretten van de koningen van Burkina Faso, di.-vrij., 10-17 uur, za. en zo. tot 18 uur, inkom: 4 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234