Vrijdag 16/04/2021

Een volgeboekte zomer

Annemie Leysen en Patrick Jordens grasduinden in het recente kinderboekenaanbod en vulden een koffer vol zomers leesvertier in allerlei soorten en maten voor kleine, middelgrote en grote lezers.

Leuk feest

Harrie Geelen

De verjaardag van Gijs

Querido, Amsterdam, 32 p., 13,95 euro (3+).

"Gijs was jarig. Hij had een mooi groot cadeau gekregen. En mama's voet was ook ingepakt. Want ze was gevallen over het cadeau." Met die nuchtere situatieschets zet Harrie Geelen meteen de toon. Gijs moet dan zelf maar acht taartjes halen bij de bakker voor de invités. Dat er voor hond Flop niets lekkers werd besteld, vindt hij maar niks. En een bot met slagroom heeft die bakker niet in huis. De terugtocht wordt een ramp: gietende regen, hond Flop die achter een kat aanrent en de hele taartendoos omgekieperd. Maar wél een meevaller voor Flop, die de zaak verzaligd oplikt. "Het was een leuk feest. En Flop moest overgeven. In de tuin. Onder het nieuwe cadeau van Gijs." Harrie Geelen is een meester in het oproepen van een herkenbare huis-tuin-en-keukenwereld van kleine kinderen. De tekst is minimaal, ter zake en grappig in zijn eenvoud. Zoals steeds vertellen ook hier weer de veelzeggende prenten het verhaal. Geen ruw geborstelde verfstreken, in lijstjes gezet, zoals we die van Harrie Geelen in zijn vorige boeken gewend zijn, maar wazige aquarelprenten met alweer een erg overtuigende, aandoenlijke en suggestieve expressiviteit. (AL)

Flitsend avontuur

Juliette de Wit

Mag dat, Ollie?

Lannoo, Tielt, 32 p., 12,95 euro (3+).

Een heerlijk zomers boekje zonder tekst voor de allerkleinsten. Mag dat, Ollie? is een soort vervolg op het al even hartveroverende Waar gaat Ollie naartoe?. Ollie, een olijke krullenbol van een blanke mama en een donkere papa, is voor dag en dauw wakker en beslist om er op haar eentje uit te trekken. Terwijl haar ouders nog zalig liggen te slapen, trekt ze haar helblauwe badpak aan en grist ze een zwemband mee. Op haar driewieler fietst Ollie dwars door de ontwakende stad, vastberaden op weg naar een plek waar ze kan zwemmen. Onderweg veroorzaakt ze onbedoeld nogal wat commotie. De burgemeester wil een lint doorknippen ter inhuldiging van een nieuwe brug maar Ollie fietst er dwars doorheen. Ze brengt een blitzbezoek aan een kinderboerderij, waar ze het hek vergeet te sluiten en zo alle dieren laat ontsnappen. Intussen ontdekken haar ouders dat Ollie vermist is. De Wit tekent Ollies avontuur in felle, bijna schreeuwerige kleuren waar je in het begin even aan moet wennen, maar die eigenlijk goed aansluiten bij het temperamentvolle karakter van haar kleine heldin. Aangezien alles woordeloos wordt verteld, zorgt ze voor heel wat fijne picturale details, waardoor je aandacht constant wordt vastgehouden en je nieuwsgierig blijft naar de afloop. Nogal wat illustraties zijn getekend vanuit een verrassend perspectief en er zit een grote vaart in de compositie, net zoals Ollie haar spannende fietstochtje moet hebben aangevoeld. Heel mooi is de tekening waar Ollie de vijver in het park bereikt en ze ons, net voor ze een duik neemt, even vertwijfeld aankijkt. Doe ik het of doe ik het niet, zie je haar denken. Prachtig subtiel, waardoor Ollie in al haar stoutmoedigheid toch heel menselijk en kwetsbaar wordt. Geen artistiek hoogstandje, wel een intelligent en met veel flair gemaakt boek om samen naar te kijken. (PJ)

Lekkere mama

Gerda Dendooven

De wonderlijke reis van Roosje Rood

Querido, Amsterdam, 40 p., 13,95 euro (3+).

Gerda Dendooven kan/wil de navelstreng niet doorknippen. Nadat ze in Mijn mama en Soepkinders al op zoek ging naar de ultieme moeder, zet ze nu haar tanden in de Roodkapje-klassieker om te variëren op eenzelfde thema.

Roosje rood is een frêle wezentje met een veel te groot hoofd voor een te klein lichaam (een minivolwassene?). Haar avontuur begint daar waar het bekende Roodkapje eindigt, namelijk op het moment dat de wolf met stenen in zijn buik wordt dichtgenaaid en voor dood achtergelaten. Roosje klaart die klus zelf en na het werk wil ze terug naar huis. "Maar waar is mama?", roept ze en die vraag zal uitentreuren worden herhaald. Op haar zoektocht ontmoet Roosje allerlei sprookjesfiguren, zoals de zeven dwergen, de honderd jaar slapende Belle en de drie dansende biggetjes. Ze helpen Roosje mee zoeken, tot ze uiteindelijk in de armen valt van haar moeder, overigens een zwarte vrouw met een stralend wit gebit (een wolf in schapenvacht?). En wat blijkt? Niet alleen Roosje rood heeft het gelukzalige gevoel thuis te komen, ook al haar reisgezellen zien in haar moeder plots hun mama. Tot de Grote Boze Wolf toe, die Roosje heel de weg terug naar huis stiekem had gevolgd.

Inhoudelijk lijkt Dendooven zich wat te herhalen maar vormelijk is haar nieuweling toch weer een feest. Op liggende prenten die telkens over twee volledige pagina's doorlopen creëert ze opnieuw een hoogsteigen universum van bijzonder expressieve vormen en kleuren. Soms beklemmend en akelig, dan weer frivool, idyllisch of erg grappig (de dansende biggetjes). Dendooven slaagt er als geen ander in om via de decors of landschappen het woelige innerlijke leven van haar hoofdpersonage te weerspiegelen. Een knappe vondst is dat de volgende illustratie telkens op de rechterpagina wordt aangekondigd. Dat zet je aan om de bladen om te slaan. Heel leuk is ook het stukje staart van de wolf dat her en der opduikt, en vooral zijn opvallend lange, rollende rode tong die op het einde van het verhaal extreem lijkt te zijn gegroeid. Honger naar mama! (PJ)

Speelse verzen

Hans & Monique Hagen & Jan Jutte (ill.)

Van mij en van jou

Querido, Amsterdam, 56 p., 13,95 euro.

Het dichtersduo Hagen gaat met deze bundel voor het eerst in zee met illustrator Jan Jutte. En dat schept een heel ander sfeertje, vergeleken met de wat weemoedige, poëtische illustraties van Marit Törnqvist in vorige bundels (onder meer Jij bent de liefste, Querido, 2000). Het resultaat is al even geslaagd. Jutte vond in verschillende registers telkens de geschikte kleur en vorm bij de eenvoudige, kinderlijke versjes. Het ziet er op het eerste gezicht allemaal luchtiger en grappiger uit, ook al hangt er weleens weemoed in de lucht. Juttes tekeningen sluiten minder direct aan bij wat de tekst vertelt. Zo laat hij wel vaker een olifant oprukken die er niet echt toe doet, weliswaar met het glas chocolademelk op zijn rug waar het bijvoorbeeld in het versje 'Neus' over gaat. Prachtig is de prent bij 'Weiland': een meisje zweeft verheerlijkt tussen de pluizen van de paardenbloemen door. En het onweer krijgt een gezicht in een vreemd creatuur met toeters en pauken in een zeppelin. Merkwaardig hoe de getekende olijkheid meteen ook de soms wat zoeterige versjes een stuk speelser en springeriger maakt. Een heel mooi en coherent geheel.

(AL)

Kattig alter ego

Jutta Richter & Rotraut Susanne Berner (ill.)

De witte kat

Lannoo, Tielt, 52 p., 14,95 euro (8+).

De Duitse Jutta Richter blikt in haar boeken wel vaker nostalgisch terug op een verdwenen kindertijd. In De zomer van de snoek, bijvoorbeeld, evoceert ze op aangrijpende wijze een bucolische jeugd en de onvermijdelijkheid van het afscheid. In De witte kat of hoe ik de eeuwigheid verloor beschrijft Richter in tien korte hoofdstukjes hoe de kleine vertelster zich ten slotte willens nillens conformeert met de verwachtingen van de duffe en veeleisende grotemensenwereld. Een oude witte, kalende kat "spint haar elke dag op weg naar school tegemoet" en zorgt er met haar anarchistische geklets voor dat ze ook steevast te laat op school arriveert. Eigenwijs, wil ze zijn, 'Lummelliesje', net als haar kattige alter ego, en bijzonder ook. En met de wereld aan haar voeten, want "wij hadden de eeuwigheid" en die "was groot en traag". De subversieve en rebelse kat zet haar op tegen alles en iedereen: tegen de eenzame buurman Waldemar Buck en diens herdershond, jankend opgesloten in een verroeste kooi ("Eigen schuld, blies ze. Hij likt de hand die hem slaat in plaats van erin te bijten (...) Hij is niet als slachtoffer geboren. Elk dier is vrij en sterk en de hele wereld begint als een wonder." Tegen de leraars ook, die alleen maar in schooljaren denken en geen benul hebben van de eeuwigheid. En tegen de pastoor met zijn foute uitleg van de appel en het paradijs. Langzaam maar zeker laat Richter twijfel binnensluipen over de assertieve en harteloze levensfilosofie die de witte kat verkondigt: "Ik voelde heel goed dat ergens een einde aan zou komen. Aan een geheim, een betovering. Ik zou de eeuwigheid verliezen."

In dit boek pakt Jutta Richter een paar stevige levensvragen aan: wat is goed en wat is kwaad? In hoever moeten algemeen geaccepteerde normen en waarden een mensenbestaan bepalen en begrenzen? Ze doet dat - op volwassen kindermaat - in haar onmiskenbaar zuinige en poëtische stijl en met een subtiele humor die je meer dan eens laat glimlachen. Het boek is overigens prachtig vormgegeven en geïllustreerd. Rotraut Susanne Berner tekende voor elk hoofdstuk een intrigerende witte kat tegen een geel-zwarte achtergrond, die je balorig in de ogen kijkt. (AL)

Kunstige dieren

Dierbaar: spannende en aaibare dierenverhalen en gedichten

Lannoo, Tielt, 96 p., 14,95 euro (10+).

Momenteel loopt in de Scheldestad het festival O dierbaar Antwerpen, een zomers cultuurevenement waarbij de relatie tussen stadsmens en dier centraal staat. Verscheidene cultuurhuizen en musea nemen eraan deel. Een van de minder bekende Antwerpse musea is het Rockoxhuis, een zeventiende-eeuwse patriciërswoning met een mooie collectie kunstwerken en objecten. Dat museum vroeg aan 18 auteurs en illustratoren (onder meer Bart Moeyaert, Sylvia Vandenheede, Carll Cneut) zich te laten inspireren door de dieren die afgebeeld staan op hun kunstwerken. Het resultaat is een verzameling van korte verhalen, gedichten en illustraties die nu door Lannoo werden gebundeld in een zeer verzorgde bloemlezing.

Deze originele catalogus getuigt andermaal van de grote diversiteit en het vaak hoogstaande niveau van onze jeugdauteurs en illustratoren, al is de kwaliteit van de bijdrages nogal ongelijk. De meest frisse en geïnspireerde literaire stukken komen ongetwijfeld van Joke van Leeuwen, Edward Van de Vendel en Gerda Dendooven. Wat de illustraties betreft, valt vooral het werk van Klaas Verplancke, Isabelle Vandenabeele en Pieter Gaudesaboos op. De ultieme symbiose tussen tekst en beeld komt weliswaar van Van Leeuwen (hoe kon het ook anders?): vertrekkend van een fragment van een schilderij van Frans Snijders laat ze in een paar beelden een dood vogeltje herrijzen. Met de computer moet ze allicht het oorspronkelijke beeld hebben bewerkt, waardoor je de indruk krijgt dat het vogeltje voor even uit een diepe slaap ontwaakt. Wat van Leeuwen prachtige versregels ontlokt over vergankelijkheid en eeuwigheid. (PJ)

Teletijdmachine

Anne Millard & Steve Noon (ill.)

Zomaar een straat door de eeuwen heen

Gottmer, Bloemendaal, 32 p., 14,25 euro (6+).

Een boeiende verkenningstocht door de geschiedenis heen krijg je in dit copieus geïllustreerde kijkboek, dat inmiddels al aan een zesde druk toe is. Toegegeven, erg geïnspireerd is de rode draad niet: bibliotheekmedewerker Simon Schuil beschikt over een tijdmachine en reist moeiteloos door dertig voorbije eeuwen (hij zit bovendien op elke plaat verdekt opgesteld). Maar een jong mens leert een hoop bij het doorploegen van de overvolle dubbele pagina's. Je ziet een plek ergens in Europa (Engeland?) evolueren van de steentijd, over de Romeinse periode, de inval van de Vikingen, de middeleeuwen, het Victoriaanse tijdperk, tot vandaag. Langzaam maar zeker wordt de natuur ingenomen door de mens en zijn ontembare expansiedrift. Leuk is wel dat een paar constanten op de achtergrond zichtbaar blijven, in steeds wisselende vormen. Je kunt in de veranderende huizen en kastelen naar binnen kijken en het gewriemel van mensen en dieren volgen van vroeger tot vandaag. Alles wordt met de juiste termen benoemd en een kort inleidend historisch overzicht werkt verhelderend. Instructief én amusant. (AL)

Verrassend wolvenverhaal

Emily Gravett

Wolven

Van Goor, Amsterdam, 36 p., 13,50 euro (5+).

Wat eerst een informatief boek over wolven lijkt, wordt algauw een verhaal in een verhaal. Een konijn, duidelijk bezeten door boeken, leest geboeid een boek over wolven en komt heel wat aan de weet. Grappig is hoe hij, helemaal verzonken in zijn lectuur, niet merkt dat zijn studieobject én het boek erover, een eigen leven beginnen te leiden en op den duur vervaarlijk dichtbij komen. Voor gevoelige lezers is er een alternatief slot. Een geestige combinatie van informatie, woordspelingen, beeldgrapjes en ouderwets griezelen. Wolven is prachtig geïllustreerd en ontworpen, in sobere kleuren en lijnvoering, en een erg verrassende vormgeving met losse briefjes en kaartjes. Een feest van een boek van de innoverende en ophefmakende Britse illustratrice Emily Gravett! (AL)

Fascinerend dwergvrouwtje

Noëlla Elpers

Dolores!

Van Goor, Amsterdam, 240 p., 13,95 euro (12+).

Boeiende en gelaagde adolescentenromans zijn in Vlaanderen niet meteen dik gezaaid, maar Noëlla Elpers heeft er eentje afgeleverd. Een historische jeugdroman nog wel, en ze slaagt erin om de muffigheid te omzeilen die vaak aan dat genre kleeft. Dolores! is het fascinerende verhaal van een dwergvrouwtje dat als nar wordt verkocht aan het Spaanse hof. Daar wordt ze verondersteld de sombere prinses Johanna (later de Waanzinnige) tot vrolijker gedachten te stemmen. In een aantal flashbacks krijgen we eerst het bewogen leven van Dolores te zien: haar vrij onbezorgde kindertijd met broers en zusjes en de sterke band met haar moeder, het besef van haar anders-zijn en de eerste vernederingen, haar talent voor humor, een prille verliefdheid, het zware lot door haar eigen vader te worden verkocht... Tot dan heeft het boek een aangenaam kabbelend ritme. Een kentering komt er als Dolores aanvankelijk erg tegen haar zin moet gaan werken in het koninklijk paleis. Ze raakt er bevriend met Meryem, een Berbers kamermeisje, en blijkt tot haar verbazing ook goed op te schieten met haar 'bazin' Johanna. Ondanks de grote verschillen in rang, stand, fysiek en religie blijken de drie jonge vrouwen toch heel wat gemeen te hebben. Hun gesprekken, emoties en gedeelde ervaringen maken het boek rijk en vooral ook actueel en herkenbaar. Tegelijk laat Elpers de toenmalige woelige politieke situatie binnensijpelen, zoals de fameuze vervolging van Joden en moslims door de katholieke Spaanse koningen. De parallellen met hedendaags religieus fundamentalisme en racisme liggen voor de hand. Interessante passages, maar literair gezien daarom niet altijd de meest geslaagde. Elpers is toch op haar best als ze met veel empathie in de huid kruipt van een intelligent, maar lichamelijk 'misvormd' jong meisje dat in barre tijden een grote waardigheid uitstraalt.

(PJ)

Nostalgische jongenstijd

Steven Herrick

Aan de rivier

Lemniscaat, Rotterdam, 200 p., 14,50 euro (14+).

Verhalende poëzie is een zeldzaam genre in de adolescentenliteratuur. De Australische dichter Steven Herrick beoefent het met succes. Zijn verse novels worden overigens druk bekroond. Aan de rivier verscheen onlangs in een voortreffelijke Nederlandse vertaling van Tjalling Bos in de nieuwe Lemniscaat Literair-reeks. In korte afgeronde scènes laat Herrick de veertienjarige Harry Hodby mijmerend aan het woord. Meteen raak je in de ban van de nostalgische sfeer die met een minimum aan woorden meesterlijk wordt opgeroepen. Over een benepen ingedommeld dorp in de jaren 1950 gaat het - een soort Twin Peaks zonder de grimmigheid ervan - ergens in het Australische Queensland ("ik denk eraan/ hoe mensen/ uit dit dorp vertrekken:/ in een ziekenauto,/ of nog erger..."), en over een jeugd. Harry woont samen met zijn vader en broer. De verstandhouding tussen de drie is ontroerend warm en harmonieus, vooral dan vanwege de liefdevolle herinnering aan de dode moeder, die zonder melo tussen de regels verweven zit. Het dagelijkse ritueel waarbij vader en zonen na school en werk een watermeloen verdelen en opeten spreekt boekdelen: "Pa kijkt naar Keith,/ keert zich naar mij,/ knipoogt,/ herinnert zich het stuk meloen/ in zijn goede hand/ en neemt langzaam/ een grote hap." De rivier is het middelpunt van het kleine, beklemmende, universum. Daar verdronk Harry's eerste vriendinnetje tijdens een overstroming, en bezoekt hij trouw haar graf. Er zijn de schoolpleinruzies en de knokpartijen, de ontluikende seksuele verlangens, het nijdige geroddel van de vrouwen en de stoerdoenerij van de kerels, de hypocrisie van een geïsoleerde samenleving. Maar er is vooral het oeverloze heimwee naar vroeger en naar later, naar wat niet meer is en naar ver weg. Aan de rivier is een indrukwekkend en pakkend cross-oververhaal over opgroeien en afscheid nemen, over herinnering en verlangen. Met voorzichtige zuinigheid schildert Herrick in ritmische en klankrijke vrije verzen, in zintuiglijke beelden en met gedoseerd understatement een geloofwaardig, melancholisch én genereus portret van een jongenstijd. Een boek dat poëzie toegankelijk en verteerbaar maakt voor beginners en liefhebbers tegelijk. (AL)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234