Zaterdag 04/04/2020

Een verzoener uit Antwerpen

Tuur Van Wallendael kreeg het verdict half juni te horen van zijn dokter. De kankercellen konden niet meer teruggedrongen worden. Drie tot zes maanden had hij nog te leven. Van Wallendael besliste toen onmiddellijk dat hij zelf zijn moment zou kiezen waarop het genoeg zou zijn geweest. “Als ik niet meer waardig kan leven, dan hoef ik maar een signaal te geven en dan is het voorbij”, kondigde hij enkele maanden geleden aan in verschillende afscheidsinterviews. “Ik wil zelf bepalen wanneer mijn leven stopt.” Van Wallendael voelde dat de grens bereikt was en pleegde gisteren euthanasie.Echt bang voor de dood, het onbekende, was hij naar eigen zeggen niet. Hij was er zelfs benieuwd naar. Veel moeilijker had hij het met het afscheid dat hij zou moeten nemen van de mensen die hem dierbaar waren, zei hij begin september in deze krant. “Het lastigst is de omgang met de mensen die ik liefheb. Mijn vrouw, mijn broer, mensen van wie je beseft dat je ze pijn doet zonder dat je dat wilt. Wegens het onvermijdelijke dat je hen opdringt en waarvan je weet dat het hen zal schaden.” Van Wallendael was er daarom alles aan gelegen om zijn laatste maanden zo intens mogelijk door te brengen. Door diepe gesprekken te voeren met zijn naaste familieleden en beste vrienden, en door eind augustus een groots feest te geven voor iedereen die hem dierbaar was. “Ik voelde me daar aanvankelijk een beetje onwennig bij, maar uiteindelijk werd het een mooie pre-begrafenis.” Onder meer Siegfried Bracke, Guy Peeters en Steve Stevaert namen er het woord, naast enkele familieleden. Van Wallendael besloot zelf met een eindwoord.

‘Godverdomme Bavo’

Tuur Van Wallendael werd op 28 september 1938 geboren in de Antwerpen. Na zijn studies Germaanse gaf hij kort les en werkte hij als assistent aan de Gentse universiteit. Nadat zijn eerste echtgenote in een auto-ongeval om het leven kwam, besloot hij de academische wereld vaarwel te zeggen en koos hij voor de journalistiek. Hij kwam in 1973 bij de BRT terecht en zou er als parlementair journalist uitgroeien tot een van de bekendste gezichten van de openbare omroep. Legendarisch werd zijn optreden in 1987 na de ramp van de Herald of Free Enterprise in Zeebrugge. In de gure koude moest hij op de zeedijk lang staan wachten tot hij in het journaal kon komen. Net toen hij in beeld verscheen, vervloekte hij presentator Bavo Claes. Zijn ‘Godverdomme Bavo’ zou nog vaak herhaald worden.Eind jaren tachtig was Van Wallendael in de running om directeur-generaal van de toenmalige BRT-televisie te worden. Hij verloor echter het pleit van Jan Ceuleers en niet lang daarna gaf hij zijn carrière een andere wending. Deels uit ontgoocheling, maar evenzeer omdat hij het gevoel had dat het genoeg was geweest. “Ik was ook mijn verwondering kwijt. Na je zevende regeringscrisis heb je het op den duur wel gezien. Het werd routine. Verwondering is cruciaal voor een journalist.”Van Wallendael zegde na twintig jaar de journalistiek adieu en bekende kleur als socialist. Hij werd gedurende korte tijd kabinetsmedewerker en woordvoerder van Willy Claes, toen de minister voor Economische Zaken. Van 1991 tot 1995 zou hij vervolgens ombudsman van de stad Antwerpen worden, om vervolgens echt in de politiek te stappen.In 1995 werd hij met 30.000 stemmen in het Vlaams Parlement verkozen, om vervolgens in 2001 te verhuizen naar zijn geboortestad. Als Antwerps schepen van Sociale en Juridische Zaken kon hij zich voltijds wijden aan het beter maken van de plaats waar zijn hart lag. Hij kuiste onder meer de hoerenbuurt op door de prostitutie te concentreren in drie straten binnen het Schipperskwartier en voerde een nieuw grond- en pandenbeleid in, iets waar hij erg trots op was. Hierdoor kon de stad krotten opkopen en renoveren, om ze nadien voor correcte prijzen door te verkopen.Als politicus maakte Tuur Van Wallendael vooral ook naam door zijn verzoenende optredens. Onder meer in de overgang van de SP naar de sp.a speelde hij een belangrijke rol om de violen gelijk te stemmen. Hij schuwde nooit de harde woorden, maar van de bruggenbouwer Van Wallendael werd veel getolereerd omdat hij de zaken steeds op een menselijke manier aanpakte. “Ik heb natuurlijk wel vijanden, maar waarvoor ik ijverde en waarin ik misschien geslaagd ben, is om de vriendelijkheid en de beleefdheid in de politiek te introduceren.” Van Wallendael was er dan ook trots op dat hij een rits vrienden aan zijn politieke leven had overgehouden, vrienden die ook uit andere partijen kwamen. Tuur Van Wallendael kapte in 2006 op 68-jarige leeftijd met de actieve politiek omdat hij zelf ook aanvoelde dat zijn enthousiasme niet meer je dat was. “De eindeloze vergaderingen over onwaarschijnlijk lullige dingen, daar heb ik het echt moei`lijker en moeilijker mee. Ik heb er het geduld niet meer voor. Ik heb er ook de energie niet meer voor.” De Visa-affaire die enkele jaren voordien losgebarsten was, hielp ook al niet om het vuur opnieuw aan te wakkeren.Na zijn pensioen wilde Van Wallendael meer tijd vrijmaken voor muziek, boeken en kunst, zaken die hij altijd al even belangrijk had gevonden als zijn job als politicus. Meteen ook een belangrijke reden waarom hij in 1999 een ministerportefeuille had geweigerd. Hij miste naar eigen zeggen de daarvoor noodzakelijke verbetenheid en gedrevenheid. “Je maakt als politicus misschien wel dingen mee die andere mensen nooit meemaken, maar je verliest ook ontzettend veel. Dat heb ik er nooit voor over gehad. In de Sint-Pauluskerk hangt volgens mij een doek van Rubens. Ik zou op het ‘machien’(computer, red.) kunnen opzoeken of ik het bij het rechte eind heb, maar ik wil het liever met mijn eigen ogen aanschouwen.”

Kanker

De laatste jaren van zijn leven bleef kanker als een zwaard van Damocles boven zijn hoofd hangen. In 2003 werd een eerste keer darmkanker bij hem vastgesteld, maar met chemotherapie konden de kwaadaardige cellen toen nog verdreven worden. Al bleef het kankerspook daarna steeds door zijn hoofd spoken. “Ik moet eerlijk bekennen dat er geen dag voorbijgaat zonder dat ik aan die kanker denk”, zei hij eind 2005 bij het aankondigen van zijn afscheid uit de politiek. “Enorm belastend. Dan rijst onvermijdelijk de vraag hoe lang me nog rest.”Tot midden dit jaar de vraag beantwoord werd toen er een nieuwe tumor werd vastgesteld. Chemo hielp niet meer, integendeel zelfs. De tumor was verder gegroeid en er waren ook uitzaaiingen in de longen en in de lever. Hij wist wat hem te wachten stond en probeerde zich zo goed en kwaad als het kon voor te bereiden op het onvermijdbare. Zich ermee verzoenen kon hij niet, want “hoe zou je dat in godsnaam ook moeten doen, je verzoenen met je eigen verdwijnen?” Van Wallendael was dan wel tevreden over het rijke leven dat hij heeft mogen leiden, maar had vooral ook veel spijt omdat omdat hij niet alles heeft kunnen doen wat hij wilde doen. “Het is niet genoeg geweest. Het is trouwens nooit genoeg geweest.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234