Dinsdag 17/05/2022

Een verhaal over schuld en vergeving

Een ongeval met dodelijke afloop. Voor drie personages, uit verschillende milieus, zal het leven nooit meer zijn zoals voorheen. Met dat ogenschijnlijk banale uitgangspunt zorgt de Franse cineaste Catherine Corsini voor een beklijvende thriller met morele weerhaakjes.

In haar vorige film, het echtscheidingsdrama Partir met Kristin Scott Thomas in de hoofdrol, vertelde Catherine Corsini het verhaal van zo'n vrouw van wie men doorgaans zegt dat ze alles heeft: een welgestelde echtgenoot, twee kinderen, een mooi huis. Toch laat die vrouw dat allemaal achter, omdat ze verliefd geworden is op een andere man. Iemand zonder geld, uit een compleet ander milieu. Dat klasse-aspect komt in Trois Mondes opnieuw aan bod, maar dit keer in totaal andere omstandigheden. En vooral met meer nadruk op de morele implicaties.

De titel Trois Mondes verwijst naar het feit dat de hoofdpersonages afkomstig zijn uit drie verschillende milieus. Maar er is ook het conflict tussen ratio en emotie, met daartussenin het geweten. Oók drie werelden.

Catherine Corsini: "Er zijn ook nog de verschillende posities die de protagonisten in het verhaal bekleden. Er is de schuldige, de getuige en het slachtoffer. Er is Al (rol van Raphaël Personnaz) een harde werker die in een kleine onderneming hogerop wil geraken. Tot alles bereid, ook om af en toe de ogen te sluiten, maar toch un mec bien. Juliette (rol van Clotilde Hesmé) is een jonge studente, uit een bemiddeld milieu. Goede opvoeding, gericht op het woord, gewend om te filosoferen over de grote thema's zoals engagement en moraal. En dan is er Vera (rol van Arta Dobroshi), die behoort tot de wereld van de sans-papiers, de mensen die in deze maatschappij aan hun lot worden overgelaten. Iemand die het al moeilijk had en die het hier nóg moeilijker zal krijgen."

"Trois Mondes vertelt een verhaal over sociaal determinisme, met personages van wie de lotsbestemming al van bij het begin vast lijkt te liggen door het organigram dat het leven hen oplegt. Maar door dat ongeval en ook dankzij dat ongeval kunnen zij die begrenzingen misschien een beetje doorbreken. Zo'n ongeval is een shock. Maar het is een shock voor iedereen. Natuurlijk voor het slachtoffer, maar ook voor diegene die het accident veroorzaakt heeft. Ik heb zelf iemand gekend die iemand omvergereden had en die nadien zelfmoord heeft gepleegd. Sommigen komen zoiets nooit te boven. Natuurlijk zijn er ook die vluchten. En zwijgen. Maar hoe zal het pakweg over tien jaar met hen gaan? Aan de drank of onder de pillen? De angst en de schuldgevoelens moeten enorm zijn. Kan men ooit heelhuids uit een situatie komen waarbij men verantwoordelijk was voor de dood van iemand anders?"

De film wordt omschreven als un polar moral. Een thriller met een ingebouwde spanning, maar het zijn in feite de morele vragen die het verhaal voortstuwen.

"Ik heb veel gepraat men mijn coscenarist Benoît Graffin. Over de technische problemen van het scenario, zoals het feit dat de drie verhaallijnen even sterk moesten zijn, maar ook over de evolutie van de personages en over hun moraliteit. Dit is een verhaal over schuld, maar ook over vergeving. De personages leggen een welbepaald traject af. Ondanks hun daden streven ze een soort verlossing, een soort bevrijding na. De personages denken ook na over de consequenties van hun acties. Ik zou in ieder geval geen film kunnen maken waarin geweld, in welke vorm ook, vrijblijvend aan bod zou komen. Visceraal, zonder een tweede laag. Bij mij moet geweld altijd gelinkt zijn aan iets anders: ontgoocheling, bitterheid of wanhoop. Geweld kan ook een kreet zijn, omdat men niet over de woorden beschikt om die emoties uit te drukken. Ook positieve emoties, zoals solidariteit. Vandaar de woordeloze omhelzingen bij de dodenwake en de begrafenis van de Moldaviër, die bij de aanrijding om het leven is gekomen. Maar ik denk niet dat die morele aanpak iets typisch vrouwelijk zou zijn. Ik merk dat ook in de films van regisseurs die ik erg bewonder, zoals James Gray bij voorbeeld."

Het feit dat Juliette als getuige aarzelt om Al als schuldige aan te duiden: is dat het gevolg van een soort Stockholm-syndroom?

"Ik heb daar inderdaad ook aan gedacht. Maar waar het vooral om gaat, is dat het hier twee mensen betreft die allebei een houvast zoeken en die zich eventjes aan elkaar vastklampen. Als aan een reddingsboei. Vandaar ook die scène in een hevige regenbui. Maar ze beseffen allebei zeer snel dat er tussen hen niets mogelijk is. Juliette is in de war en zoekt antwoorden op allerlei vragen. Zij is in verwachting, maar weet niet of ze met de vader van haar kind verder wil. Zij wil Vera helpen, maar ze weet niet hoe. Zij heeft het ongeval gezien, maar wil Al niet verklikken. Juliette wil alleen maar het goede doen. Het juiste doen. Juliette staat voor la bonne conscience maar zij slaagt er niet in keuzes te maken. Van zijn kant is Al iemand die altijd zijn best doet. Tegenover zijn moeder, zijn toekomstige schoonvader, zijn verloofde, enzovoort. Hij wil perfect zijn, voorbeeldig. Hij ziet zichzelf alleen maar in de spiegel van de ander. Hij is een soort kameleon. Zijn zwakheid is dat hij niemand wil ontgoochelen. Maar uiteindelijk zal hij toch de moed tonen om neen te zeggen".

Een ander moreel dilemma dat de film aanraakt, is orgaandonatie. Meer bepaald: kan of mag men daarvoor geld vragen?

"Het is een scène waaraan ik al vroeg tijdens het schrijven gedacht heb en die ik absoluut in de film wou. Ik heb van die discussie over de betaling een soort theatrale, bijna abstracte scène gemaakt, met de dokters die daar als een soort rechtbank bij elkaar zitten, tegen die witte achtergrond."

"De houding van Vera is er een van wanhoop, maar vooral ook van woede en verontwaardiging. De maatschappij die haar en haar man niets heeft willen geven, vraagt nu dat ze zijn organen zomaar zou laten gebruiken. Als een daad van vrijgevigheid en edelmoedigheid waar zij zelf nooit op konden rekenen. De film geeft geen antwoord op de vraag of orgaandonatie al dan niet betaald moet worden, maar het was wel belangrijk dat de vraag gesteld werd. Het gaat bij Vera ook niet zozeer om dat geld. Het is eerst en vooral een emotionele reactie. En in zo'n emotionele toestand kan men vragen stellen die misschien waanzinnig lijken, maar die ook juist zijn. De uitbarsting van Vera is ook een soort wanhoopskreet. En voor het eerst wordt er naar haar geluisterd."

Intimistisch moreel drama

Normaal zouden Al (rol van Raphaël Personnaz), Juliette (rol van Clotilde Hesmé) en Vera (rol van Arta Dobroshi, het titelpersonage uit Le silence de Lorna van de gebroeders Dardenne) elkaar nooit ontmoet hebben. Ze leven immers in verschillende werelden. Hij staat op het punt te trouwen met de dochter van zijn baas. Zijn carrière als succesrijk autoverkoper zit sowieso in de lift. Maar dan komt alles plots op de helling te staan. Tijdens een roekeloze rit, na een avondje uit om afscheid te nemen van zijn vrijgezellenbestaan, rijdt Al een man omver. En slaat, op aanraden van zijn vrienden, op de vlucht. Wat zij uiteraard niet beseffen, is dat er een getuige was, de jonge psychiatriestudente Juliette. Zij ontfermt zich over de stervende man, een zogenaamde 'sans-papiers' uit Moldavië, en is vastbesloten zijn vrouw Vera te helpen.

De film analyseert hun uiteenlopende reacties op het dramatische ongeval, waarbij de inherente suspense - zal Al zichzelf aangeven? Zal Juliette tegen hem getuigen? - vooral gestuurd wordt door de morele thematiek van schuld en boete. Trois Mondes, die eerder dit jaar geselecteerd werd voor Un Certain Regard in Cannes, is een interessante en intimistische, maar in het mooie widescreen-formaat gefotografeerde en energiek geënsceneerde kroniek, die bewust het risico neemt om de kijker afwisselend te laten meevoelen en dan weer afstand te nemen van de drie protagonisten en hun uiteenlopende dilemma's. Hoe zouden we zelf reageren indien we in de plaats waren van Alan, Juliette of Vera? De vraag stellen is makkelijker dan een eerlijk antwoord te formuleren.

Trois Mondes

Regie: Catherine Corsini

Met: Raphaël Personnaz, Clotilde Hesmé, Arta Dobroshi, Reda Kateb, Alban Aumard

Duur: 101 minuten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234