Donderdag 22/10/2020

Psychologie

Een veeleisende baas, irritante ex of onverschillige puber? Zo ga je de confrontatie aan met lastpakken

Beeld Elise Vandeplancke

Iedereen heeft weleens last van fricties, thuis met je partner of op het werk. Hoe los je dat op? Psycholoog Anne de Jong schreef er het boek De geluksroute over en redt u alvast uit ongemakkelijke situaties met vijf typische lastpakken.

LASTPAK 1: De veeleisende baas

Anne de Jong: “Veel mensen hebben moeite met het aangeven van hun grenzen omdat we het asso­ciëren met egocentrisme. En áls we grenzen stellen, doen we dat vaak te hard of juist te zacht, waardoor er niet geluisterd wordt. De onderhuidse frustratie leidt ertoe dat iemand plotseling ontploft, cynisch wordt of vertrekt. Grenzeloosheid maakt iemand vanbinnen steeds een stukje kouder.

“Wat je moet doen als je baas te veel werk op je bord blijft schuiven, is met hem of haar bespreken wat er bij jou gebeurt: ‘Ik wil graag hard werken, maar vind het moeilijk om nee te zeggen omdat ik bang ben dat ik dan tegenval. Daardoor neem ik steeds te veel hooi op mijn vork. Hoe kunnen we hier beter mee omgaan?’ Meestal voelt iemand angst of weerstand om zo’n gesprek aan te gaan en luistert hij naar een stemmetje in z’n hoofd dat het afraadt. Zo ­vermijden we veel situaties, en dat leidt tot verwijdering.”

LASTPAK 2: De afwezige partner

“In een liefdesrelatie ontstaat altijd gedoe, omdat je partner nu eenmaal niet altijd voldoet aan jouw ideale plaatje. Je wilt graag dat je wordt gezien, dat iemand elke dag blij met je is. Als in zo’n intieme relatie niet voldoende eerlijke gesprekken worden gevoerd, ontstaat er slib van restjes problemen die niet helemaal zijn opgelost. Als partners al lang bij elkaar zijn, gaan nieuwe en oude gevoelens door elkaar lopen. Dan kan het gebeuren dat je samen in een restaurant zit en jij ontploft omdat je man op zijn mobiel zit, terwijl dat niet alleen over dat ene moment gaat, maar ook over al die eerdere keren dat je je niet gezien voelde.

“Het is waardevol zo’n clash uit te diepen. Wees eerlijk over alles wat er in je hoofd gebeurt; alle gekke, kwetsbare dingen die je denkt. Beschrijf het gedrag van de ander, zonder verwijt of oordeel, en wat het effect daarvan op jou is: ‘Dat je de hele tijd in de weer bent met je telefoon, geeft mij het gevoel dat je de buitenwereld belangrijker vindt dan mij’. En vertel wat je behoefte is, dus dat je boos wordt omdat je juist graag meer tijd samen wilt doorbrengen. Als je die stijl van communiceren aanleert, kun je alles bespreken.”

LASTPAK 3: De onverschillige puber

“Pubers kunnen hun ouders enorm afwijzen en ons brein reageert sterk op afwijzing. Laatst kwam mijn zoon van bijna 16 om kwart over acht thuis in plaats van om zes uur, en toen ik hem daarop ­aansprak, zei hij: ‘Boeien’. Terwijl ik vroeg thuis was gekomen, had gekookt, zijn was had gedaan. Dat raakt zo diep, dat ik de neiging krijg heel woest te worden. Ik probeer in het vizier te houden wat ik écht wil: een prettig leef­klimaat in huis. Daardoor kan ik als ik op dat pad terechtkom, daar ook weer snel van af komen.

Beeld Elise Vandeplancke

“Hoe beter je je eigen reflexen kent, hoe minder reflexmatig je gaat reageren op situaties. Dat stelt je in staat een bepaald probleem in rust te bespreken. Als ik hem vertel dat ik bezorgd ben als hij zonder bericht niet komt opdagen en dat het mij kwetst als er weinig contact is en hij zo onverschillig doet, dan is de kans veel groter dat er wel iets verandert. Want pubers zijn best gevoelig voor redelijkheid.”

LASTPAK 4: De irritante ex

“De relatie met een ex met wie je kinderen hebt, is de buitencategorie van moeilijke relaties. Maar wat er ook tussen jullie is gebeurd, je móét het zo goed mogelijk doen voor de kinderen. Je kunt je ex niet dwingen zich anders te gedragen, je kunt alleen iets doen aan je eigen positie. Vraag je af: is er een patroon? Wat doe ik, welk gedrag van mij kan leiden tot dit gedrag bij de ander? Wat zou de ander ­kunnen denken of voelen? Hoe ­reageer ik? Verplaats je in de ander, probeer je in te leven in diens gevoel. Dat maakt dat je milder wordt ten aanzien van de ander en dat heeft vaak veel effect op beide personen. Zo kun je de actie-­reactiecirkel doorbreken.’’

LASTPAK 5: De verloren vriend

“In mijn praktijk hoor ik verhalen over verdriet omdat vriendschappen verwaterd zijn. De een wil meer contact dan de ander, je vriendin zegt een paar keer een afspraak af, en je voelt de vriendschap uit je vingers glippen. De meeste mensen bespreken de gevoelens die dat oproept – teleurstelling, verdriet, afwijzing – niet met elkaar.

“Accepteer dat de vriendschap zoals die er ooit was er niet meer is. Bepaal vervolgens of deze ­persoon nog belangrijk is in je leven en of je de vriendschap kunt aanpassen aan de huidige situatie. Als het je niet lukt om de nieuwe situatie te accepteren zoals die is, helpt het om door middel van een brief of ritueel die periode in je leven af te sluiten. Dat geeft ruimte en rust.”

De geluksroute - In 5 stappen naar minder gedoe & meer plezier met de mensen om je heen, Anne de Jong, Maven Publishing, 204 p., 21 euro

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234