Woensdag 22/09/2021

Een vaderland om te beminnen nà 21 juli

'Ik pleit niet alleen voor culturele akkoorden tussen Vlaanderen en Wallonië, maar ook voor nauwe en toekomstgerichte economische samenwerking tussen beide gewesten, in het kader van de Benelux'

Als democraat en federalist kan ik volmondig já zeggen op de oproep van Freddy Willockx en Luc Ryckaert in het opiniestuk '11 en 21 juli: tegenstelling of niet?' (DM 18-19/07/'98). Wat volgt is geen ja... maar... Ik wil echter kanttekeningen en opmerkingen formuleren en de gedachtengang verfijnen. Enige actualisering is i.v.m. het stemrecht van de EU-burgers en de schandelijke afgang van het repressiedecreet wel op zijn plaats.

De Vlaamse Beweging voerde strijd tegen de schending van mensenrechten door de Belgische staat, honderd jaar lang. Een Vlaming kon niet vooruit in onderwijs, in industrie, in overheidsbestuur en leger. Dat heet verdrukking, uitsluiting.

Een vaderland is 'a place to be', waar het goed wonen is, met rechtvaardige rechtsbedeling, welzijn en geborgenheid. En, inderdaad, Vlaanderen en de Vlamingen zijn vandaag vrij, met welvaart en veel toekomstperspectieven in een federaal België. De grondleer van het federalisme is eenvoudig en helder: niet òf òf, maar én én. De verschillende beleidsniveaus zijn niet ondergeschikt maar nevengeschikt en vloeien in elkaar over. Vlaanderen - België - Europa: een vaderland om te beminnen.

Dat deze federale formule (door de Vlaamse Frontbeweging reeds in 1917 duidelijk bepleit in het clandestien verspreide 'Vlaanderens Dageraad aan den Yzer') toch nog niet vlot loopt, is niet zozeer te wijten aan misverstanden en communicatiestoornissen, maar aan twee feitelijke gegevens.

Vooreerst de tekortkomingen en fouten in de huidige grondwet. Iedere democraat is ervan overtuigd dat een grondwetshervorming zich opdringt, niet in een verre toekomst, maar nú. Het is fout te beweren dat de Vlamingen niet klaar zouden zijn voor deze beslissende ronde. Het verbaast mij dat de Vlaamsgezinde bewegingen en groeperingen, evenals de CVP-bonzen beweren dat er geen valabele voorstellen op tafel zouden liggen, waarover de democratische partijen een gemeenschappelijk standpunt zouden kunnen opbouwen. Ook de democratische Vlaams-nationalisten. Want Willockx en Ryckaert slaan de bal mis wanneer zij stellen dat de nationalisten 'exclusief' denken, 'polariserend' en 'conservatief'. Zij vergeten dat het eerste ontwerp voor een federaal België in de jaren vijftig werd gepubliceerd door Vlaams-nationalisten en door de Volksunie op het politiek forum werd gebracht.

CVP, VLD en VU kijken (bewust?) naast het stevig gefundeerd en basis-democratisch geargumenteerd plan-De Batselier, 'In Goede Staat' (VUB-Press, 1988) en naast de uitwerking van een van de 'contracten', schematisch voorgesteld in 'Het Sienjaal' (Coppieters-De Batselier, 1996). In dit pleidooi voor een grondwetshervorming wordt wel rekening gehouden met de historische impulsen, maar wordt ook uitgegaan (in de beste traditie van de federalistische denkers) van de behoefte aan de functionaliteit van alle beleidsniveaus om de vrijheid van de enkeling, het leven van de gemeenschappen en de gezagsuitoefening te stimuleren en te vrijwaren. Daarnaast zijn er toch ook reeds de werkzaamheden van de bevoegde commissie in het Vlaams Parlement, de vele studies van grondwetspecialisten, enz. Niet in 1999 maar nù moeten de politici aan het werk.

Het initiatief voor de voorbereidende besprekingen voor de grondwetshervorming van de gewesten en gemeenschappen laten uitgaan - zoals Luc Van den Brande voorstelt - is een goed idee en, wel bekeken, in deze fase voordelig voor de federale regering. Tweede fundamenteel gegeven: de Franstaligen geven hun hardnekkig plan om een Groot-Brussel tot stand te brengen niet op, wel integendeel. En zo kwam ik bij de noodzakelijke actualisering van het door Willockx en Ryckaert aangeboden denkspoor.

De federale regering zou het Eurostemrecht kunnen doorduwen met de welwillende steun van de PRL-FDF-groep. Dat roept niet alleen de herinnering op aan de in gothisch schrift gedrukte FDF-affiches 'Brüssel Vlaams' van de jaren zestig, maar ook aan de goed beraamde aanslag op Vlaams-Brabant, het 'très grand Bruxelles', tot aan de poorten van Mechelen, Aalst en Leuven, van de hoogste katholieke 'speculanten', o.m. in de top van de Leuvense universiteit. De Vlaamse Beweging en de democratische revolutie van de studenten hebben die plannen verijdeld. Leuven Vlaams! Paul Goossens zal het zich wel herinneren. Welnu, deze plannen zijn niet opgeborgen en dezelfde anti-Vlaamse krachten pogen nu hun slag te slaan door middel van het Eurostemrecht.

De Franstaligen vergeten graag dat de Vlamingen bij de grondwetsherziening van 1970 hun numerieke meerderheid in België hebben opgegeven in ruil voor het beschermen van de Vlaamse minderheid in Brussel. Luc Van den Brande heeft dan ook voor honderd procent gelijk als hij stelt dat "geen Vlamingen in Brussel, ook geen België betekent!"

Zolang de Waalse en de Franstalige socialisten van de PS zich niet duidelijk, voor eens en altijd, distantiëren van deze plannen om de Vlaamse Rand rond Brussel te doorbreken en een groot Franstalig Brussel te creëren, is de boodschap van Willockx-Ryckaert in de BPS niet levensvatbaar. Dat ook moet duidelijk zijn. Ik keer terug naar de positieve benadering van het Belgisch federaal model, niet ondubbelzinnige verwerping van con-federalisme en separatisme. En ik ga een stap verder dan Willockx-Ryckaert.

De waarde van België is dat het een deelstaat is van de Europese Unie. Als federaal land denkt België niet meer vanuit één hoofd en spreekt het niet meer met één tong. En in deze context is het belangrijk dat de gewesten in de EU duidelijke impulsen kunnen geven. Ik pleit niet alleen voor culturele akkoorden tussen Vlaanderen en Wallonië, maar ook voor nauwe en toekomstgerichte economische samenwerking tussen beide gewesten, in het kader van de Benelux. De assen Europoort - Rijnland - Vlaanderen - Antwerpen - Henegouwen - Luik - Rijnland - Lotharingen - Duinkerken zijn eersterangse levensaders van de EU. Vlaanderen én Wallonië hebben bij normale verwachtingen een prachtige toekomst in de wereld.

Ten slotte, en niet als venijn in de staart, deze bedenking: dat België niet in staat was het oorlogsverleden te verwerken en een nieuwe vaderlandsliefde te doen openbloeien blijft een zware hypotheek leggen en is een smet op ons geweten en op ons democratisch gedrag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234