Donderdag 13/05/2021

Een tweede leven dankzij de film

Bijna vijfendertig jaar na zijn publicatie staat Roald Dahls De GVR weer in de kinderboekentop 10. De reden is niet ver te zoeken: de verfilming van Steven Spielberg geeft de Grote Vriendelijke Reus een populariteitsboost. Maar is er ook een keerzijde aan die medaille?

U hebt ze misschien al zien liggen in uw boekenwinkel: vers aangeleverde stapels met nieuwe drukken van De GVR, het beroemde jeugdboek van Roald Dahl. Vierendertig jaar na de oorspronkelijke publicatie. De boeken van Dahl zijn altijd populair gebleven, maar de verfilming van Steven Spielberg katapulteert de laatste herdruk naar de tweede plaats van de kinderboekentop 10.

Dat is geen nieuw gegeven. Hetzelfde gebeurde met de Harry Potter- en Twilight-boeken toen die films uitgroeiden tot geldscheppende blockbusters. Maar terwijl die reeksen konden rekenen op een trouw publiek dat uitkeek naar nieuwe publicaties, doet het succes van The BFG - zoals de film heet - nog iets helemaal anders: andere Roald Dahl-titels worden door de populariteit van De GVR mee in het succesverhaal gezogen.

"Natuurlijk verkoopt De GVR goed. En dankzij dat boek gaan ook andere Dahl-titels als Matilda en Sjakie en de Chocoladefabriek nu de deur uit", vertelt Bart Van Aken van de Gentse boekhandel Paard van Troje. "Als er zo'n verfilming aankomt, slaan wij extra boeken in."

Goed nieuws dus, zou je denken. Tussen 2011 en 2015 daalde de boekverkoop in Vlaanderen met 9 procent. Populaire verfilmingen van bekende titels kunnen het lezerspubliek weer vergroten. Maar bij die cijfers moeten wel kanttekeningen gemaakt worden. "Ze worden gepresenteerd als verkoopcijfers, maar eigenlijk zijn het aankoopcijfers: ze weerspiegelen de hoeveelheid boeken die boekhandels inslaan. Vandaar dat De GVR plots uit het niets op 2 kan staan", stelt Ludovic Bekaert van de Brusselse boekhandel Passa Porta. "Onze ervaring is dat een verfilming wel tot een meerverkoop leidt, maar heel groot is die niet."

Maar uitgevers en boekhandelaars houden er wel degelijk rekening mee, en ruiken nieuwe bestsellers. "Je kunt niet ontkennen dat zichtbaarheid een boost geeft aan verkoopcijfers, en een verfilming genereert veel zichtbaarheid", vertelt professor cultuurmarketing Patrick De Pelsmacker (Universiteit Antwerpen). "Een filmstudio brengt ook een promomachine mee die veel groter is dan die in de boekensector. Boekenuitgevers spelen daar slim op in."

Vaak houdt dat in dat boeken een nieuwe herdruk krijgen. "Daardoor krijgt een boek automatisch extra aandacht: een nieuwe uitgave, vaak met de affiche van de film op de cover, kopen we sowieso in", zegt Bekaert.

Bestselleritis

Ook boek.be, de koepelvereniging van het Vlaamse boekenvak, zien dat verfilmingen voor een boost zorgen. Maar het is geen onverdeeld succesverhaal: vooral succesvolle auteurs en grote namen zijn aanlokkelijk voor filmproducenten, en het zijn vooral hun verkoopcijfers die de hoogte in gaan. Kleinere spelers blijven zo in de kou staan.

"Bestselleritis is al een tijdje een probleem", vertelt Evi Werkers van boek.be. "Als grote titels alle zichtbaarheid naar zich toe trekken, krijgen kleinere titels minder aandacht van de media." Als dat zich doorzet, krijgt de lezer steeds dezelfde grote namen. "Minder diversiteit in het boekenvak? Dat is een risico."

Maar zo'n vaart hoeft het niet te lopen. "Uit onderzoek blijkt dat het nog wel meevalt met die verschraling", verklaart De Pelsmacker. "De aandacht die sommige bestsellers genereren, is iets extra's: het neemt niets weg van de zichtbaarheid van andere titels."

Waar uitgevers zich meer zorgen over moeten maken, is het kwaliteit en het succes van de film, ziet Van Aken. "Nadat de verfilming van De Boekendief (van de Australische schrijver Markus Zusak, EWC) flopte, is de verkoop van dat boek stilgevallen. Hetzelfde geldt voor Life of Pi van Yann Martel, Het parfum van Patrick Süskind en The Boy in the Striped Pyjamas van John Boyne."

Anderzijds kunnen kleinere titels evengoed profiteren van een filmbewerking. "The Reader van Bernhard Schlink, bijvoorbeeld, heeft enorm geprofiteerd van de film met Kate Winslet. Het is niet het meest eenvoudige boek, maar het was een commerciële verfilming die een breed publiek aansprak."

Uiteindelijk draait het daarom, vindt Bekaert. "Als een 10-jarige De GVR leuk vindt en zo wordt aangezet tot lezen, zal die vanzelf ook andere dingen ontdekken. Een nieuwe generatie lezers die boeken ontdekken, dat is toch alleen maar goed nieuws?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234