Woensdag 26/01/2022

ReizenFinland

Een tripje voor zware kerstfans: in Finland kun je op audiëntie bij de Kerstman

De kerstman in gesprek met een kinderloos echtpaar, ze kwamen in de middag aan vanuit Londen en keren met de laatste vlucht terug dezelfde dag.  Beeld Rebecca Fertinel
De kerstman in gesprek met een kinderloos echtpaar, ze kwamen in de middag aan vanuit Londen en keren met de laatste vlucht terug dezelfde dag.Beeld Rebecca Fertinel

Het Finse plaatsje Rovaniemi op de poolcirkel claimt de Kerstman. Die blijkt, naasteen sprookjesfiguur en slimme marketingtruc, eerder een goeroe dan een schuddebuikend opaatje te zijn.

Noël van Bemmel

“Ja, loop maar door, de Kerstman verwacht je”, zegt een blozende elf met een puntmuts op. Ze wijst naar een donkere gang in de hoek. We schuifelen wat onzeker door een lange tunnel — lopen we in een cirkel? — onder een enorm rad door waarmee de Kerstman, zoals bekend, de draaiing van de aarde kan vertragen, en gaan een brede trap op richting een soort troonzaal waar bezoekers apart binnen worden gelaten. “Geen reden om opgewonden of nerveus te raken”, waarschuwt een bordje aan de muur. “De Kerstman is aardig tegen bezoekers die jong van hart zijn.” Dan vraag je je toch af: ben ik dat wel?

Het Finse plaatsje Rovaniemi heeft met succes de Kerstman geclaimd. Stuur een brief naar Santa, North Pole — postzegel niet nodig — en een elf leest je wens en stuurt een antwoord terug. Moeilijke gevallen gaan door naar de Kerstman. Elk jaar zakken een half miljoen bezoekers af naar het übercommerciële Santa Claus Village om er een ritje met de honden­slee te maken en een rendierburger te bestellen. Althans, in precoronatijden. Vorige winter kelderde dat aantal ten gevolge van de pandemie, dit jaar hoopt het management op herstel, en volgend jaar zou het weer als vanouds druk moeten zijn.

Voor 10 minuten en 40 euro per persoon kan je door het Finse bos sleeën met de honden. Beeld Rebecca Fertinel
Voor 10 minuten en 40 euro per persoon kan je door het Finse bos sleeën met de honden.Beeld Rebecca Fertinel

Voor de één is de Kerstman een vrolijke Coca-Cola-poster, voor de ander een luisterend oor in een pijnlijk bestaan. “Ik wilde graag weten of de Kerstman bestaat”, zegt de 11-­jarige Yeo Ka Ing uit Singapore. Ze stapt net met haar ouders in een hondenslee. “Ik denk het wel!” Twee kleumende twintigers uit Hongkong: “We wilden sneeuw ervaren. En het noorderlicht zien, dat staat hoog op onze bucketlist.” Een Engels gezin in rendiertruien: “We zijn hier voor de kinderen.” Een Poolse vader: “Het is wel duur, maar ze maken het sprookje waar.” Een Chinese student: “Echte kerstbomen en een kampvuur in de sneeuw! Bij ons is alles nep.”

Een knap staaltje marketing, hoe Rovaniemi (62.000 inwoners) het voor elkaar kreeg de Kerstman zomaar eventjes op te eisen. Inclusief copyright The Official Hometown of Santa Claus. De Kerstman houdt kantoor op een bescheiden terrein langs de A74, even buiten de provinciestad. Veertig jaar geleden was dit slechts een parkeerplaats bij het bordje Arctic Circle en een blokhut die ooit haastig was neergezet om Eleanor Roosevelt welkom te heten. Inmiddels geeft de Official Airline of Santa Claus (Finnair) bezoekers uit de hele wereld door aan de Santa-Express (de gemeentebus) voor een bezoek aan Santa Claus Village.

“Het resultaat van heel hard te werken en een goede samenwerking met de overheid”, zegt directeur Inga Pokka-Jääskö in een vrolijke bedrijfsjurk van de Finse ontwerper Marimekko. Haar vader begon 42 jaar geleden met een souvenirshop en inmiddels bezit de familie twee bungalowparken, drie restaurants, nog meer souvenirshops en veel land rond de werkplaats van Santa. “Onze gasten komen voor een romantisch sprookje — Kerstman, sneeuw, rendieren — en dat bieden wij.” Meer dan dertig bedrijven werken volgens haar eendrachtig samen.

Aan de Main Post Office kan je de verschillende steden wereldwijd en hun kilometers terugvinden.  Beeld Rebecca Fertinel
Aan de Main Post Office kan je de verschillende steden wereldwijd en hun kilometers terugvinden.Beeld Rebecca Fertinel

Dat alles terwijl iedere Fin weet: de Kerstman woont helemaal niet in Rovaniemi. De werkplaats van de Joulupukki (kerstgeit), zoals de man in het Fins heet, staat op de Korvatunturi. Deze Finse berg op de Russische grens heeft een beetje de vorm van een oor, zodat de kerstman en zijn elfen horen wat kinderen uitspoken. Dat beweerde althans de operazanger en radiomaker Oom Marcus, die in 1927 een populair kinderprogramma presenteerde.

Vraag het voor de lol aan voorbijgangers in de besneeuwde winkelstraten van Rovaniemi: niemand is ooit op de Oor-berg geweest. Te ver, te onbereikbaar, te gevaarlijk. Dat vond ook de dienst voor toerisme, die begin jaren tachtig op zoek was naar een toeristentrekker, natuur alleen bleek niet genoeg, en de gouverneur bestempelde zijn provincie zomaar tot Santa Claus Land. Een consortium van bedrijven stelde een ‘tijdelijke werkplaats’ van de Kerstman voor, vlak bij de luchthaven van Rovaniemi, dat was ineens handig.

Verwacht geen pretpark, Santa Claus Village lijkt meer op een outletdorp met een goede decoratieafdeling. De sneeuw en de naaldbomen zijn echt, de gebouwen zijn van hout, de Kerstman is alle dagen van het jaar te bezoeken (een foto kost 32 euro, een video 45 euro). Verder kun je er Moomin-mokken kopen, een ritje maken in een rendierslee, warm bessensap drinken en je kind op een minisneeuwscooter zetten. In de bossen eromheen verrijzen bungalows met glazen daken om het noorderlicht vanuit je bed te zien.

Behalve de immer aanwezige Kerstman is het postkantoor, tevens het enige postkantoor van Fins Lapland (de rest is wegbezuinigd), essentieel voor het succes van Santa Claus Village. Aan houten tafels schrijven bezoekers uit de hele wereld postkaarten. Een Australisch meisje met eenhoornmuts wenst haar nanny een zalige kerst, een Taiwanees verrast zijn vrienden, een Poolse vader schrijft zijn grootouders. Medewerkers van de Finse Post, gestoken in zelfgemaakt elfenkostuum, zetten een gewilde poststempel op een speciale postzegel. Daarna gaan de kaarten in een bus voor december volgend jaar.

Een half miljoen brieven

Hoofdelf Katja trekt een brieven­opener uit haar schort en begint de binnenkomende post te openen, een plukje van de half miljoen brieven per jaar. Zojuist zijn weer drie rolcontainers afgeleverd door een postbode met sneeuw op zijn muts. In een brede schommelstoel leest Katja een brief uit China voor:

“Beste Kerstman,

(...) Dit is een trieste Kerst voor mij. Geen appels, geen feestjes, zelfs geen kaartjes. Ik ben moe, moe, moe.

Ik raakte deze zomer verliefd op een jongen, maar hij merkte dat niet op. Hij behandelt mij als zijn beste vriend. Onlangs vond hij een leuke vriendin. Ik voelde me verdrietig, maar ik heb net gedaan alsof ik blij voor hem was. Ik wens ze het beste en hoop dat ze gelukkig worden. [gebroken hartje]

Sommige mensen denken bij liefde aan seks, trouwen, zes-uur-zoentjes en kinderen. En misschien klopt dat ook. Maar weet u wat ik denk? Ik denk dat liefde een aanraking is en ook weer niet. Nu wil ik alleen maar terug naar huis en heel diep slapen in de armen van mijn moeder.”

Een jongetje schrijft vol overgave naar de Kerstman. Beeld Rebecca Fertinel
Een jongetje schrijft vol overgave naar de Kerstman.Beeld Rebecca Fertinel

Dat soort brieven leest Katja graag. “We krijgen niet alleen maar wenslijstjes, sommige mensen gebruiken ons postadres als een soort dagboek. Zij associëren de Kerstman met zachtmoedigheid, warmte en begrip.” De post–elf hoopt dat het brievenschrijvers helpt om na te denken. “Hopelijk durft deze student de volgende keer gewoon te zeggen dat ze een jongen leuk vindt.” Een van de postelfen schreef haar thesis over de brieven aan de Kerstman.

Het aanbod varieert van uitgescheurde pagina’s uit de catalogus van een speelgoedketen tot bezorgde vragen over de opwarming van de aarde. Katja trekt wat enveloppen uit een kist. “Father Christmas, North Pole; Santa Claus, Arctic Circle, die komen allemaal aan, met dank aan postbedrijven over de hele wereld. Het record staat op een tekening van een rendier met rode neus, zonder postzegel. Dat was genoeg.” Identieke enveloppen wijzen erop dat ergens ter wereld een schooljuf weer aan de gang is geweest. In sommige brieven zit een speen van een peuter die zich heeft laten overtuigen dat de baby­rendieren dat ding harder nodig hebben. In de kast staat een kom vol sabbelaars.

Goeroe

Tien postelfen openen alle post, soms met hulp van studenten van de toeristenopleiding. Tienduizend brievenschrijvers per jaar krijgen antwoord; een geïllustreerde standaardbrief waarin de zomer in Lapland wordt aangeprezen. Katja: “We geven voorrang aan scholen, weeshuizen en ziekenhuizen.” Veel brievenschrijvers vermelden geen retouradres. “Ze gaan ervan uit dat de Kerstman wel weet waar ze wonen.”

“De Kerstman kan u nu ontvangen”, fluistert een elf voor de brede deur. Ik loop een intiem verlichte studio in, waar Santa Claus al naar me zwaait vanaf een grote troon. “Hallo, hallo, welkom!” Een berg rode wol en zilver haar, met glinsterende ogen achter een leesbrilletje.

“De meeste kinderen en sommige vaders zijn nerveus als ze hier binnenkomen. Ik zeg altijd: ga eerst zitten en haal even adem.”

null Beeld Rebecca Fertinel
Beeld Rebecca Fertinel

De belangrijkste taak van de Kerstman, naar eigen zeggen, is luisteren. “Empathie tonen.” Natuurlijk, sommige kinderen beginnen over Lego of het gesprek gaat over sneeuw. Maar sommige bezoekers komen al huilend binnen. “Uit blijdschap of uit verdriet, dat moet ik dan uitzoeken.” Het ene kind vraagt beleefd om meer tijd met zijn ouders, de ander maakt zich zorgen om de natuur. “En terecht, wist je dat er niet genoeg bijen meer zijn? Dat is een groot probleem.”

De Finnen, sowieso een serieus volk, bedachten een Kerstman die meer goeroe is dan schuddebuikende opa. “Er gebeurt zo veel in een mensenleven... Eenzaamheid, sterfgevallen, radicale veranderingen.” Als voorbeeld noemt hij een ongeneeslijk ziek meisje van 8 jaar oud. “Haar laatste wens was om mij te ontmoeten, maar ze stierf enkele dagen voor vertrek.” Haar ouders kwamen toch en lazen een brief van haar voor. De Kerstman wordt er weer emotioneel van.

“Die brief was vol sprankelend leven en wijze adviezen aan haar ouders. Zo adviseerde ze haar vader een tatoeage te nemen van Minnie Mouse, haar koosnaam.” Zulke ontmoetingen heeft de Kerstman vaker. “Het is de immateriële dimensie van mijn werk. Ik bied een luisterend oor, aan iedereen die daar behoefte aan heeft. Dat kost niks, je hoeft hier niks te kopen.”

Toeristen warmen zich op aan het kampvuur. Beeld Rebecca Fertinel
Toeristen warmen zich op aan het kampvuur.Beeld Rebecca Fertinel

Veel gasten vragen de Kerstman om wereldvrede. Die vindt dat best, maar zijn antwoord is vaak: begin daar zelf mee. “Mag ik jou bij dezen benoemen tot ere-elf? Dan wil ik dat je de lezers van jouw magazine de volgende opdracht meegeeft: zeg iets aardigs tegen de eerstvolgende persoon die je tegenkomt. Ga eens eten bij die eenzame buurman, maak tijd om een vriend te helpen.” Dat is volgens Joulupukki de ware geest van Kerstmis; en die werkt het hele jaar door.

Ook naar Santa? Tui Fly en Finnair reizen erheen. Duurzamer en een stuk romantischer: neem de slaaptrein vanaf Helsinki. De Kerstman houdt alle dagen kantoor. Toegang gratis, santaclausvillage.info. Algemene info: visitrovaniemi.fi

Ook naar Santa? Tui Fly en Finnair reizen erheen. Duurzamer en een stuk romantischr: neem de slaaptrein vanaf Helsinki. De Kerstman houdt alle dagen kantoor. Toegang gratis, santaclausvillage.info. Algemene info: visitrovaniemi.fi

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234