Vrijdag 21/01/2022

Een transistor die maar niet wil zwijgen

Voor iemand die zoveel songs heeft geschreven over geblokkeerde emoties, dwangneurosen en zelfmutilatie, heeft Kristin Hersh een opmerkelijk gevoel voor humor. Ze lacht veel, ook om zichzelf; leeft met volle teugen en legt er, in alles wat ze doet, de nadruk op dat ze zich als een doodgewone vrouw en moeder beschouwt. Ze maakt er geen probleem van met journalisten te praten terwijl ze haar jongste zoontje Wyatt, net een jaar oud, de borst geeft. Op Strange Angels, haar eerste post-Throwing Muses-cd, staan intimiteit en kwetsbaarheid immers centraal.

Dirk Steenhaut

Niet voor buitenstaanders, denk je meteen, nadat je de plaat voor het eerst aan de indiscretie van de laser hebt overgeleverd. Dit is een lange liefdesbrief, een getoonzet dagboek, een tussentijds testament. Maar geleidelijk merk je dat die indruk veeleer wordt gevoed door de innige manier waarop de stem van de zangeres zich tegen het akoestische instrumentarium aanschurkt, dan door het vertrouwelijke karakter van de teksten. Tenslotte heeft Kristin Hersh de gewoonte metaforen te gebruiken die zo verrassend en fragmentarisch zijn dat het gecodeerde boodschappen lijken. En toch: als ze in een van haar liedjes het begrip 'born-again losers' introduceert, krijg je het gevoel dat het ook over jouw leven zou kunnen gaan.

Enkele maanden geleden zag Hersh zich verplicht voorgoed een punt te zetten achter Throwing Muses, een invloedrijk gezelschap waarmee ze twaalf jaar lang lief en leed had gedeeld. "Het maakte me tegelijk woedend en verdrietig," zegt ze. "Je moet weten dat ik de helft van mijn leven met die groep had doorgebracht en dat ik aan die kerels bijzonder gehecht was geraakt. Dave en Bernard gedroegen zich tegenover mijn zoontjes steevast als gekke ooms. Als ik aan hen denk, kan ik dus wel janken. Maar we waren virtueel bankroet: we stonden zo zwaar in het krijt bij onze Amerikaanse platenmaatschappij dat zelfs een platina-cd ons niet meer had kunnen redden. Throwing Muses was, in financieel opzicht, een bodemloze put geworden. Eerst heb ik nog een tijdlang afstand gedaan van mijn eigen gage om de andere bandleden te kunnen blijven betalen - tevergeefs. Wel hebben we elkaar plechtig beloofd de groep weer in het leven te roepen zodra een van ons er de middelen voor vindt."

Eerst kwam er nog een afscheidstournee, die de Muses naar enkele van hun favoriete steden leidde. "Een vreemd gevoel: we stouwden voor de laatste keer ons busje vol, stonden drie uur op het podium en speelden alles wat de mensen wilden horen. Het was alsof we onze eigen begrafenis organiseerden. Je hebt er geen idee van hoezeer ik ernaar hunker die oude Muses-songs te spelen. Af en toe graaf ik er nog weleens eentje op, maar het klinkt zo onnozel in een akoestische context. Bovendien mis ik het gezelschap van de andere muzikanten. Daarom hou ik er momenteel, samen met mijn echtgenoot Billy (O'Connell, tevens haar manager, DS) en de drummer van Pond een hobbygroepje op na - puur voor de lol. En voor de fysieke kick weer wat lawaai te kunnen maken.

"Ondanks het verscheiden van Throwing Muses ben ik in de VS onophoudelijk blijven toeren. Ik zit nooit stil, neem dus vaak mijn kinderen mee als ik ergens moet optreden. Ryder, die inmiddels zes is, wordt er zelfs al een beetje blasé van: die verdomde rock'n'roll-lifestyle! (lacht) Als hij Bush op de radio hoort, zegt hij: 'Mam, vind je ook niet dat deze meneer krampachtig als Kurt probeert te klinken?' Hij speelt drums en houdt er imaginaire groepjes op na, zoals The Ranch Hitters. Een van zijn songs heet 'I Had a Screwdriver for Lunch'. (lacht) Benieuwd waar dat zal eindigen. Precies daarom ben ik zo blij dat ik sinds kort een huis heb gevonden in de Californische woestijn, ver van de bewoonde wereld. Ik geniet nu echt van de rust en het isolement, observeer slangen, kijk urenlang naar de Jozua-bomen. Het geeft me een ander tijdsbesef."

Dat blijkt ook uit Strange Angels, een plaat die nog kaler en verstilder klinkt dan het vier jaar oude Hips and Makers. "Wel, we beschikten slechts over een karig budget. Eerst was ik van plan enkele leden van Giant Sand bij de opnamen te betrekken: beetje contrabas, geborstelde drums. Maar uiteindelijk deed ik het in mijn eentje. Waarom de plaat zo zacht en ingetogen klinkt? Tja, meestal zijn het de songs die me hun wil opleggen en de juiste aanpak dicteren. Ik schik me gewoon naar hun behoeften. Want zelf luister ik zelden naar singer-songwriters. Thuis, als de kinderen in de buurt zijn, draai ik alleen maar platen waar ook zij iets aan hebben. Eerder Robert Johnson dan Jane's Addiction dus. Al ben ik zelf best wel door Perry Farrell gefascineerd." Strange Angels werd opgenomen in de studio van folksinger Joe Henry, een man die helaas meer bekendheid geniet als zwager van Madonna dan als liedjesschrijver. "Joe is een fantastische kerel: hij voelt mijn songs perfect aan en ik ben dol op de zijne. Bovendien zijn ook onze respectieve kinderen goed met elkaar bevriend. Dat schept een band. Alles liep dus van een leien dakje, maar eigenlijk ben ik het type dat op zijn tijd een beetje weerstand nodig heeft. Ik voel me beter als ik tegen de stroom op moet roeien; als ik moet worstelen om iets te bereiken. Slaag ik er moeizaam in mijn zin te doen, dan put ik er doorgaans meer voldoening uit."

Kristin Hersh heeft intussen ook al een andere plaat voltooid, die uitsluitend oude folksongs uit de Appalachen bevat. "Ze klinkt erg rauw, totaal onopgesmukt. Zowel mijn baby als mijn echtgenoot zijn erop te horen, en mijn zoontje Ryder speelt piano. De meeste van die liederen ken ik uit mijn kinderjaren, omdat mijn vader ze vaak zong: sinistere verhalen over moord en overspel. Ik hield er wel van, maar begreep ze niet altijd. Neem nu zo'n song als 'I Will Never Marry'. Lange tijd dacht ik dat de vertolkster een feministe avant la lettre was. Pas veel later besefte ik dat het eigenlijk om een vrouw ging die zich verdronk omdat ze geen enkele man bereid vond met haar te trouwen. Dat lied stamt nog uit een tijd waarin het huwelijk voor vrouwen het enige middel was om een identiteit en een gevoel van eigenwaarde te verwerven. Goddank is die voorgoed voorbij.

"Ik vrees dat de mensen bij 4 AD (haar platenmaatschappij, DS) niet weten wat ze met zo'n plaat moeten aanvangen. Ik ben er zelfs niet zeker van of ze ooit zal uitkomen, maar aan dat soort dingen denk ik nooit als ik in de studio zit. Want dan zou ik me meteen verkrampt en overbewust gaan voelen. Ik wil me mentaal volledig openstellen, ontvankelijk blijven voor alle mogelijke ideeën, gevoelens en indrukken. Niet toegeven aan zelfcensuur, zoals ik deed in de begindagen van Throwing Muses. Ik weiger nog langer dingen te onderdrukken.

"Anderzijds begin ik in te zien dat wat ik doe misschien wel veel meer met métier te maken heeft dan ik vroeger wou toegeven. Misschien ben ik gewoon een betere eindredacteur geworden? Misschien heb ik me helderder en directer leren uitdrukken? Nu pas dringt het tot me door dat het spelen met een band ook een aantal creatieve beperkingen inhield en dat ik de vrijheid waar ik nu over beschik in de toekomst beter zou kunnen benutten door eens met andere instrumenten te experimenteren. Al heb ik zo het vermoeden dat ik binnenkort wel weer mijn elektrische gitaar opvis."

Hoewel ze nog maar 31 is heeft Kristin Hersh sinds 1986 al elf langspelers opgenomen en zo'n 120 songs uitgebracht. "Productief? Pfff. Zelf heb ik zeker niet de indruk dat ik een veelschrijfster ben. Sinds de Muses-split heb ik geen letter meer op papier gezet. Soms schrijf ik een jaar lang helemaal niets en ga ik gewoon door met mijn leven. Intussen stapelen de ideeën zich langzaam op in mijn achterhoofd, tot ik plots, in een soort uitbarsting, dertig nummers na elkaar uit mijn pen schud. Uiteraard kan het, na zo'n lange periode van inactiviteit, even duren voor mijn liedjes weer in de juiste plooi vallen. Het is als pannekoeken bakken: de eerste moet je altijd weggooien.

"Dat schrijven heeft iets dwangmatigs; het is een lichamelijke behoefte. In die zin zou het wellicht een opluchting zijn als mijn inspiratiebron eens een poosje droog zou komen te staan. Ik voel me soms alsof er in mijn hoofd een kleine, opdringerige transistor speelt. En wat ik ook probeer, ik slaag er maar niet in hem het zwijgen op te leggen.

"Ik hou erg veel van de instrumentale platen van The Beastie Boys. Mijn vriend David Narcizo (ex-drummer van de Muses, DS) is momenteel ook met zo'n project bezig: niets dan loops, beats en bizarre geluiden. Het is echt geweldig, en dat zeg ik niet omdat ik er zelf ook aan meedoe. Soms voel ik me schuldig, maak ik mezelf wijs dat ik David veel te lang heb belet zich aan dit soort experimenten over te geven. En nu maar afwachten of de mensen er ook op zullen kunnen dansen. Hoewel, ik ken lieden die erin slaagden zelfs op de muziek van Throwing Muses een beentje uit te slaan."

De cd Strange Angels is uit op 4 AD en wordt verspreid door Play It Again Sam. Kristin Hersh treedt op 18 maart op in de Brusselse AB.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234